EWA PIOTROWSKA I JEJ TEATR MISJI WOBEC TRADYCJI, WSPÓŁCZESNOŚCI I PRZYSZŁOŚCI


Bożena Frakowska kreśli sylwetkę Ewy Piotrowskiej:

„Jest wiele nowych, młodych i zdolnych ludzi w polskim teatrze (…), a z tych niektórych młodych reżyserów to choćby (…) Ewka Piotrowska przecież to też fajne widzenie teatru. Jej przedstawienie z Białegostoku „Biegun” to niesamowita opowieść o umieraniu, a uczestnicy wyprawy Roberta Scotta, którzy już wiedzieli, że się spóźnili, że Amundsen był pierwszy – niedużo słów,światło, mrok, projekcje wideo i fantastyczna animacja maleńkich lalek. Niesamowite” (Petr Nosalek w rozmowie z Ewą Tomaszewską, reżyserem, krytykiem, historykiem i teoretykiem teatru Lalek, w: Ewa Tomaszewska „Tam i z powrotem. Rzecz o lalkarskich kontaktach polsko-czechosłowackich i polsko-czesko-słowackich na Śląsku”, Katowice, 2014, s. 274).

Młoda, ładna, wykształcona, utalentowana, pracowita. W 2008 roku „porzuciła” stanowisko dyrektora artystycznego w Teatrze „Maska” w Rzeszowie (1 VI 2005 – 31 XII 2008) i 1 stycznia 2009 przyrzekła wierność osiemdziesięcioletniemu Teatrowi „Baj” w Warszawie – najstarszemu w Polsce teatrowi dla dzieci i teatrowi lalek, dziś liczącemu sobie 88 lat… To Pani Ewa Piotrowska, dyrektor Teatru „Baj” w Warszawie na ulicy Jagiellońskiej na Pradze. Sama mówi o sobie: „Jestem z wykształcenia reżyserem, kocham teatr i od początku chciałam go poznawać z różnych perspektyw. (…) Nigdy nie idę za modą. Tylko za tym, co wartościowe” („Tam i z powrotem…”, op. cit. , s. 83).

Tak zapewne brzmiałoby też credo Ewy Piotrowskiej – reżysera przedstawień, reżyserowanych i granych w wielu miastach w Polsce i za granicą, pokazywanych i wielokrotnie nagradzanych na licznych polskich i zagranicznych festiwalach, konkursach przeglądach, spotkaniach, autorki i adaptatorki tekstów dla sceny, dyrektora teatrów w Rzeszowie i w Warszawie – twórcy artystycznego teatru nie tylko lalkowego i nie tylko dla dzieci, szanującego tradycję, dbającego o jej wzbogacanie, a tworzonego na podstawie różnorodnego repertuaru, klasycznego i współczesnego, polskiego i obcego, realizowanego przez inscenizatorów rozmaitych orientacji artystycznych…

Ewa Piotrowska. pochodzi z Lidzbarka Warmińskiego, miasta nad rzeką Łyną, niedaleko Olsztyna. Z miasta, które po II wojnie światowej nabrało znaczenia – stało się sporym węzłem kolejowym i ośrodkiem przemysłowym, mającym pracujące dla rolnictwa zakłady mechaniczne i tartak oraz zakłady przemysłu odzieżowego i spożywczego.

Ale przede wszystkim z miasta o starej tradycji historycznej sięgającej XIII wieku. Od 1241 roku stał tu zamek krzyżacki i rozwijał się gród, który w 1308 roku uzyskał prawa miejskie, a w 1466 roku znalazł się, wraz z całą Warmią, w granicach Polski i był siedzibą biskupów warmińskich. Biskupów zasłużonych dla kultury polskiej jak Jan Dantyszek – polski dyplomata, poeta łacińsko-polski, twórca centrum nauki i sztuki oraz biblioteki i galerii obrazów w Lidzbarku Warmińskim, jak Marcin Kromer, kronikarz i pisarz czy sławny poeta Ignacy Krasicki. Miasto szczyci się licznymi zabytkami architektury – obronnej (zamek biskupi wzniesiony 1348-1400 w formie czworokątnej budowli z wewnętrznym arkadowym dziedzińcem, mury miejskie otaczające zamek wraz z podzamczem, brama Wysoka z XIV w.), sakralnej (fara z XIV w., refektarz z fragmentami polichromii z XIV), mieszczańskiej (barokowe kamienice w Rynku).

Ta historyczna tradycja, podobnie jak zabytki miasta, gotyckie, ale także późniejsze klasycystyczne i barokowe (kamienice, oranżeria biskupa Ignacego Krasickiego z połowy XVIII w.) czy przepiękna przyroda okolic nie mogły nie wywrzeć wpływu na maturzystkę o artystycznych uzdolnieniach, pochodzącą z rodziny o humanistycznych zainteresowaniach. I nie ma się co dziwić, że przed laty, zamierzając studiować polonistykę, wybrała ostatecznie studia w Akademii Teatralnej, a teraz bezustannie zajęta jest teraźniejszością Teatru „Baj” i przyszłością sztuki teatralnej w Polsce.

Studiowała na Wydziale Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku (Akademia Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie) w latach 1997/1998 -2002/2003.

W latach 1999-2000 odbyła dwie asystentury reżyserskie przy przedstawieniach reżyserowanych przez znanych reżyserów: Ondreja Spisaka w Teatrze „Lalka” w Warszawie („Odyseja” Homera, 19 XII 1999) i Rudolfa Zioło w Teatrze Polskim we Wrocławiu („Sen nocy letniej” Williama Szekspira, 14 IV 2000). Następnie zrealizowała dwa przedstawienia warsztatowe: „Wang – Fu” wg Marguerity Yourcenar w Teatrze Szkolnym im. Jana Wilkowskiego w Białymstoku (premiera 14 V 2001) i „Zatrudnimy Starego Clowna” [Petit Boulot pour vieux clovns] Matei Visnieca w tłumaczeniu Krzysztofa Warlikowskiego w Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu pod opieką artystyczną Marcina Ehrlicha (premiera 26 IV 2002, konsultacje: scenograficzna – Leszek Ołdak, muzyczna – Włodzimierz Jarmułowicz, sztuki cyrkowej – Paweł Suski, „Almanach Sceny Polskiej” 2001/2002 określił przedstawienie jako „dyplom reżyserski” – tom XLIII pod redakcją Anny Chojnackiej, Warszawa 2007, s. 125).

Jej przedstawieniem dyplomowym był przetłumaczony ze słowackiego przez Włodzimierza Fełenczaka „Bociek i Strach na wróble” Libusy Lopejskiej, zrealizowany w Teatrze im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie (premiera 26 kwietnia 2003) właśnie za dyrekcji Włodzimierza Fełenczaka, zarazem profesora w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza na Wydziale Sztuki Lalkarskiej i jego obu kierunkach: aktorskim i reżyserskim.

Po przyjęciu przez profesorów przedstawień warsztatowych i przedstawienia dyplomowego oraz obronie pracy magisterskiej na temat „Antropologia teatru w ujęciu Eugenia Barby” w roku 2003 uzyskała dyplom reżysera.

Debiutowała – niemal równocześnie – w Teatrze Szkolnym im. Jana Wilkowskiego w Białymstoku przy ulicy Sienkiewicza 14 (20 listopada 2003) i w Olsztyńskim Teatrze Lalek (17 kwietnia 2004).

W Teatrze Szkolnym prowadziła prace ze studentami kierunku aktorskiego, reżyserując ich przedstawienie dyplomowe „Efekt cieplarniany” wg „Niepodległości trójkątów” Stanisława Ignacego Witkiewicza (premiera 20 listopada 2003 roku w Teatrze Szkolnym im. Jana Wilkowskiego). W pracy wzięli udział uzdolnieni aktorzy lalkarze – Anna Rakowska (Serafombyx), Danuta Sowa (6 Kobiet Wschodnich, Anarchont, Boy ), Marcin Bartnikowski (Viriel Pembrok) i Karol Smaczny (Kontradmirał Maxym Grygoriewicz; wydawnictwo „Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza – 75 lat kształcenia dla teatru”, Warszawa 2007 s. 226 odnotowało jeszcze w roli Anarchonta II występ gościnny Dominiki Miękus). Wszyscy ci aktorzy, pracujący w różnych teatrach w Polsce, zwracają dziś na siebie uwagę talentem, wyobraźnią i umiejętnościami, a przedstawienie otrzymało liczne wyróżnienia i nagrody: m.in. Nagrodę Zespołową na jednym z najważniejszych konkursów teatralnych w Polsce – na Ogólnopolskim Konkursie na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej (Warszawa 2006) i zostało zaprezentowane na kilku festiwalach: I. Międzynarodowym Festiwalu Debiutów Artystów Lalkarzy we Wrocławiu (2004), na I. Przeglądzie Inicjatyw Teatralnych „Białysztuk” w Białymstoku (2005), na XIII Międzynarodowych Toruńskich Spotkaniach Teatrów Lalek (2006).

Po „Efekcie cieplarnianym” na początku roku następnego w Olsztyńskim Teatrze Lalek zrealizowała swoje pierwsze przedstawienie na scenie zawodowej – debiut: „Emilka w Krainie Snów” (17 kwietnia 2004) wg własnego tekstu i we własnej reżyserii. Od pierwszych lat pracy bowiem, od warsztatowego przedstawienia z okresu studiów („Wang-Fu” wg tekstu Marguerity Yourcenar, 14 maja 2001) Ewa Piotrowska jako reżyser bardzo często brała do realizacji teksty albo przez siebie napisane, albo we własnej adaptacji, albo osnute na motywach znanych z literatury, najczęściej, choć nie zawsze – we własnym opracowaniu. Przykładem są niemal wszystkie kolejne przedstawienia. Do tekstów własnych Ewy Piotrowskiej należały: wymieniana już „Emilka w Krainie Snów” (Olsztyn, 17 kwietnia 2004) i „Opowieść krawiecka” dla teatru lalek w Koszycach na Słowacji („Bobkove divadlo” Kosice, 7 października 2005). Własnymi „adaptacjami” były scenariusze przedstawień: „Mała Syrenka” Hansa Christiana Andersena w Teatrze „Maska” w Rzeszowie (5 marca 2011), „Kalosze szczęścia” Hansa Christiana Andersena w Teatrze im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie (2 lipca 2011), „Alicja w krainie czarów” Lewisa Carrolla w Narodowym Teatrze Dramatycznym w Kownie (Kanio Binistor Dramo Teatra, 9 października 2011), „Oscar i Pani Róża” Erica Emmanuela Schmitta w Teatrze Lalki i Aktora „Pinokio” w Łodzi (22 czerwca 2012). Pozostałe tytuły określano jako przygotowane „według”, „interpretacje”, „impresje” czy „na motywach” oryginalnych utworów autorskich: „Efekt cieplarniany” „według” „Niepodległości trójkątów” Stanisława Ignacego Witkiewicza (Białystok, 20 listopada 2003), „Opowieść wigilijna” „według” Charlesa Dickensa w Teatrze Lalki i Aktora w Wałbrzychu (17 października 2009), „Świat Gar manna” „według” Stana Hole w Teatrze „Baj” w Warszawie (2 października 2010), „Czarnoksiężnik z krainy OZ” „według „ Dymana Franka Bauman w Białostockim Teatrze Lalek (25 października 2014). Były „interpretacje” jak „Mitologia Greków – interpretacje” (Teatr „Maska” w Rzeszowie, 4 marca 2006), „impresje” , jak „Kryształowa opowieść – Impresja na temat »Kopciuszka« w moskiewskim teatrze lalek „Lika” (Moskwa, 1 września 2007), „na motywach”, jak „Dwie niegrzeczne myszy” „na motywach opowiastek Beatrix Potter” w teatrze lalek w Kownie (Kauno Valstybinis Leliu Teatras, 28 października 2007) i „Księga dżungli” Roksany Jędrzejewskiej – Wróbel „na motywach powieści Rudyarda Kiplinga” w Teatrze Lalek im. Jerzego Zitzmana w Bielsku-Białej (2015). W roku 2007, pełniąc już od dwóch lat obowiązki dyrektora artystycznego Teatru „Maska” w Rzeszowie, wyreżyserowała na scenie Białostockiego Teatru Lalek kolejne przedstawienie, które – po przedstawieniach obsypywanych nagrodami „Bociek i Strach na wróble”, „Efekt cieplarniany”, „Opowieści krawieckiej” i „Mitologii Greków” przyniosło nie tylko kolejne nagrody i udział w festiwalach w Polsce i za granicą, ale także wielkie zainteresowanie publiczności i rekomendacje do pokazania przedstawienia na festiwalu teatrów dramatycznych – Ogólnopolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Polska” w Opolu. Był to „Biegun” Władimira Nabokova (9 czerwca 2007 – scenografia Julii Skuratovej) w Białostockim Teatrze Lalek. Ewa Piotrowska otrzymała za to przedstawienie (wraz z zespołem i Teatrem) Główną Nagrodę na III. Ogólnopolskim Konkursie na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej, wraz z rekomendacją do pokazania na festiwalu teatrów dramatycznych w Opolu, a następnie nagrody na III. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek dla Dorosłych „Lalka też Człowiek” (Warszawa 2008) i na V. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Pietruszka Wielki” w Jekaterynburgu w Rosji (Grand Prix – 2010). Przedstawienie było grane także na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych (Warszawa 2009) i podczas III. Festiwalu Teatrów Lalek i Przedmiotów „TOT” w Barcelonie w Hiszpanii (2012).

Do dziś Jej dorobek reżyserski stanowią 33 pozycje zrealizowane w ciągu 16 lat. W tej liczbie 7 to wymienione już prace początkowe, realizowane – jak widać z perspektywy czasu – z żelazną konsekwencją: dwie asystentury reżyserskie (Teatr Lalka w Warszawie, 1999; Teatr Polski we Wrocławiu, 2000), dwa przedstawienia warsztatowe (Teatr Szkolny im. Jana Wilkowskiego w Białymstoku, 2001; Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu, 2002), przedstawienie dyplomowe (Teatr im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie, 2003) oraz dwa przedstawienia po uzyskaniu dyplomu, będące debiutem: pierwsze zarazem debiutem reżyserskim i pedagogicznym w teatrze szkolnym Wydziału Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku („Efekt cieplarniany”, 2003), drugie debiutem w teatrze zawodowym na scenie Olsztyńskiego Teatru Lalek („Emilka w krainie snów”, 2004).

Ale tu trzeba jeszcze dodać, że swoje kontakty z teatrem rozpoczęła od teatralnych (różnorodnych) staży, które kontynuowała podczas studiów. Były trzy: w roku 1996 w Ośrodku Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego i poszukiwań Teatralno-Kulturowych we Wrocławiu (prowadzący: Emma, Bobo Lunden, Anna Zubrzycka i Grzegorz Bral, Elżbieta Jaroszewicz, Wiesław Komasa, Zygmunt Molik, Thorgel Wethal), w latach 1998 – 1999 Fundacji Muzyki Kresów w Lublinie (prowadzący: Jan Bernad, Monika Mamińska), w latach 2000 – 2002 Stowarzyszenia „Tratwa” w Olsztynie (prowadzący: Milon Mela, James Slowiak i Jairo Cuesta).

Te doświadczenia – rozmaitego rodzaju – praktyczne reżyserskie, poznanie różnych indywidualności spośród inscenizatorów i pedagogów, metod pracy i teorii teatrów poszukujących nowych środków wyrazu aktorskiego – szybko zaowocowały. Przedstawienia reżyserowane przez Ewę Piotrowską zostały zauważone niemal od razu. Widomym tego dowodem było dwukrotnie uzyskanie ważnych stypendiów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2005 – Stypendium Twórcze Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 2008 – stypendium „Młoda Polska”) i liczących się wyróżnień: „Zasłużony Kulturze” – „Brązowy Medal Gloria Artis” (2010), „Order Uśmiechu” (2015), ostatnio (2016) – „Nagroda Henryka” przyznana „za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teatru lalek” przez Sekcję Teatrów Lalkowych Związku Artystów Scen Polskich (wyróżnienie nazwane tak od imienia Henryka Ryla). Wyróżnień nie tylko dla Niej, także dla Teatru, którym kieruje – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał bowiem Złoty Medal „Gloria Artis” w 2014 roku także Teatrowi „Baj”. Należy mieć nadzieję, że może w ślad za tym medalem Teatr „Baj” – jako najstarszy zawodowy lalkowy teatr dla dzieci w Polsce – otrzyma także wyróżniający status „narodowej instytucji kultury” i znajdzie się w gronie nielicznych szacownych teatrów dramatycznych i muzycznych dla dorosłych.

Przyznane wyróżnienia poprzedziło niemal natychmiastowe zauważenie prac Ewy Piotrowskiej przez widzów, tak w Rzeszowie i Warszawie, jak w innych miastach Polski i za granicą, przekładając się na dobre wyniki frekwencyjne kierowanych przez Nią teatrów i na powodzenie przedstawień, które reżyseruje w różnych teatrach w Polsce i za granicą oraz liczne Nagrody Publiczności – dla Niej, dla przedstawienia jako dzieła zespołowego czy teatru. Także na obszerne, pozytywne i wnikliwe oceny krytyków teatralnych oraz uznanie w środowisku teatralnym, owocujące rekomendacjami do pokazywania przedstawień na prestiżowych festiwalach i przeglądach w Polsce i za granicą oraz licznymi nagrodami na festiwalach i w konkursach teatralnych.

„BOCIEK I STRACH NA WRÓBLE”

Pierwszą nagrodę zdobyła tuż po studiach. Jej przedstawienie dyplomowe „Bociek i Strach na wróble” otrzymało w 2004 roku Nagrodę na III. Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Katowice – Dzieciom” przyznaną przez Stowarzyszenie Przyjaciół Śląskiego Teatru Lalki i Aktora „Ateneum” dla Teatru im. Jana Christiana Andersena w Lublinie „za szlachetne przesłanie przedstawienia „Bociek i Strach na wróble” w reżyserii Ewy Piotrowskiej”. Zatem od razu – ze względu na poziom zawodowy przedstawienia i ze względu na jego wymowę. A więc ze względu na to, co jest – nie zawsze dziś zauważaną – misją teatru, a decyduje o jego znaczeniu w kulturze, znaczeniu społecznym, dydaktycznym i wychowawczym, kształcącym i przynoszącym odpoczynek. Teatru, który – jak wszelkie inne przejawy kultury – ma obowiązek sponsorować państwo, nie dopuszczając do oddania teatrów (i całej kultury) w pacht kierujących teatrami menadżerów, którzy w pogoni za zyskiem zapomną o wymienionych obowiązkach teatru i zamiast za pomocą przedstawień rozwijać kulturę i gusta publiczności będą dobierać repertuar i kształt przedstawień do gustu publiczności, których kształtowanie jest właśnie obowiązkiem teatru.

Na kilka dni przed lubelską prapremierą „Boćka” „Gazeta Wyborcza” (Lublin, 2003 nr 96) zapowiadała przedstawienie i treść sztuki: „Polsko-słowacki zespół przygotował w Teatrze Andersena prapremierę słowackiej bajki „Bociek i Strach na wróble”. (…) Rzecz opowiada o tym, jak stary i zapomniany Strach na wróble wyrusza na wędrówkę i spotyka Boćka, który zostaje jego przyjacielem”. Po czym zwracała uwagę na słowacką twórczość dla dzieci, nie często goszczącą na polskich scenach, cytując wypowiedzi na ten temat m. in. Włodzimierza Fełenczaka, tłumacza sztuki i zarazem dyrektora lubelskiego teatru: „Sztuki słowackie na polskich scenach to wyjątkowa rzadkość. – A przecież Słowacy mają jedną z najwybitniejszych literatur dziecięcych w Europie. (…) W Polsce wystawiono zaledwie kilka sztuk słowackich dla dzieci. To kraj raczej wiejski, lecz ich folklor nie jest cepeliadą. Przedstawimy opowieść prostą, ale wcale nie zinfantylizowaną. Tematem głównym jest miłość, która pozwala pokonać wszelkie trudności”.

Po premierze Grzegorz Józefczuk na łamach „Gazety Wyborczej” pisał: „Polsko-słowacki duet reżysersko-scenograficzny przygotował bardzo kolorową i zarazem prostą opowieść o potrzebie przyjaźni. Słowacka bajka „Bociek i Strach na wróble” Libusy Lopejskiej, której polską prapremierę dał (…) Teatr im. H. Ch. Andersena, od pierwszych scen miło czaruje widza scenografią, kostiumami, kukłami, muzyką i użyciem świateł. To najnowsze przedstawienie teatru z ulicy Dominikańskiej jest bardzo plastyczne i wizualne. (…) Aktorzy grają jednocześnie żywym planem i animują kukły. Wszyscy – także wykonujące na żywo muzykę trio „Drewutnia” – cały czas znajdują się na scenie, którą w części sceny teatralnej nieco podniesiono: tu toczy się akcja bajki, tutaj aktor przeistacza się, „ubiera się” w rolę jedną, czy drugą. Owo wyróżnione miejsce, teatralny rynek – można je też kojarzyć z podwórkiem, placem targowym, stwarza przestrzeń teatralnego misterium, w którym każda lalka, a nawet jej detal ma znaczenie symboliczne. Od widza zależy, jakie sfery tych symbolicznych kodów rozpozna czy sobie dopowie. (…)

Scenografka, studentka bratysławskiej akademii teatralnej, Zuzanna Hlavinova, dobrze zdała na lubelskiej scenie swój egzamin. Tak zresztą, jak reżyserka z Akademii Teatralnej Ewa Piotrowska, dla której „Bociek i Strach na wróble” był przedstawieniem dyplomowym, zadbała o rytm, o ogranie rekwizytów, zagospodarowanie całej przestrzeni sceny, stopniowanie napięcia.

Ten tandem młodych twórców poradził sobie zupełnie sprawnie z prostą opowieścią o Strachu na wróble, który w miejscu serca ma dzwonek, pozostawiony na polu przez zapominalskiego gospodarza. Ratuje od śmierci małego Boćka z przetrąconym skrzydłem, ofiarę chuliganów, i zaprzyjaźnia się, razem szukając miejsca do przetrwania zimy. Zatem Strach okazuje się nie taki straszny… Bociek – czyli Piotr Gajos zasłużył na wyróżnienie, gra bardzo naturalnie, bez przesadnego krzyku, potrafi skupić na sobie uwagę widzów” (Grzegorz Józefczuk „Premiera w teatrze H. Ch. Andersena – Słowacki strach z dobrym sercem”, „Gazeta Wyborcza”, Lublin, 2003 nr 99 z 28 kwietnia).

DYREKCJA TEATRU „MASKA” W RZESZOWIE (2005 – 2008)

Następne lata Ewy Piotrowskiej były wypełnione obowiązkami dyrektora artystycznego teatru – najpierw w Teatrze „Maska” w Rzeszowie (od 1 czerwca 2005 do 31 grudnia 2008), a następnie w Teatrze „Baj” w Warszawie (od 1 stycznia 2009 do dziś) oraz pracami na wielu różnych polach działalności – nie tylko w przestrzeni teatru, lecz także w przestrzeni szeroko rozumianej kultury. I, oczywiście, reżyserowaniem przedstawień na scenach własnych (nieczęsto – w Rzeszowie – jedno, w Warszawie – trzy) oraz – częściej – w innych teatrach w Polsce i za granicą. W Rzeszowie była to na początku dyrekcji „Mitologia Greków – Interpretacje” (4 marca 2006), w Teatrze „Baj” w Warszawie w ciągu ośmiu lat inscenizowała jedynie „Świat Garmanna” wg tekstów Stiana Hole (2 października 2010) i sztukę Berty Hiriart „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?” (28 czerwca 2014, na zdjęciou) – oba jako rezultat współpracy międzynarodowej – z teatrem w Norwegii i teatrem w Meksyku, grane potem w Oslo, w Mexico City, stolicy Meksyku oraz w Warszawie. Ostatnia z trzech sztuk wyreżyserowanych przez Ewę Piotrowską A niech to czykolada!” polskiego autora Pawła Beręsewicza miała swą prapremierę niedawno, bo 3 grudnia 2016 roku.

Zasadą bowiem Jej pracy jako dyrektora teatru jest niewielka liczba własnych reżyserii w prowadzonym teatrze, a dobór reżyserów (a także scenografów, muzyków, choreografów) spoza teatru. W ten sposób dba o rozmaitość artystyczną i stylistyczną przedstawień w swoim teatrze, a zarazem o sprawność swego zespołu (nie tylko aktorskiego), umożliwiając pracownikom kontakt z twórcami rozmaitych artystycznych i światopoglądowych orientacji, inaczej traktujących teatr i przedstawienie, odmiennie podchodzących do procesu tworzenia, mających indywidualne metody pracy.

Równolegle drugą zasadą jest wybór zawsze tekstów ważnych ze względu na moralną i wychowawczą wymowę, na kształcące – często patriotyczne – przesłanie oraz wysoką klasę artystyczną. Takimi też zasadami kieruje się w doborze kadry współpracowników w zakresie reżyserii, scenografii, muzyki, choreografii czy aktorów grających gościnnie, oraz w wyborze proponowanego im repertuaru czy akceptacji repertuaru proponowanego przez współpracowników.

W Rzeszowie Ewa Piotrowska w ciągu niecałych czterech lat dyrekcji doprowadziła do 13 (trzynastu) premier bardzo urozmaiconego repertuaru. Były w nim baśnie, klasyczne utwory pisarzy polskich, teksty adaptowane przez reżyserów, a także scenariusze opracowane z myślą o widzu młodzieżowym i dorosłym, m.in. – oprócz jej inscenizacji „Mitologia Greków”– „Ach, jak cudowna jest Panama” Horsta Eckerta (24 marca 2007, pod pseudonimem Jonosek) czy „Salome” Oscara Wilde‘ a (22 września 2007).

Do pracy zapraszała znanych reżyserów, jak Oleg Żiugżda, który – po zaplanowanej przez poprzednią dyrekcję „Królowej Śniegu” (22 października 2005) zrealizował dla widzów dorosłych „Salome” Oscara Wilde‘a (22 września 2007), Rimas Driezis („Chłopczyk z Albumu” Vitaute /Vytaute Zilinskaite, 1 kwietnia 2006 – dla widzów najmłodszych), Ewa Giedrojć („Bajka o szczęściu” Izabeli Degórskiej, 24 lutego 2007). Angażowała też reżyserów wykształconych na Wydziale Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku. Byli wśród nich – Arkadiusz Klucznik („Czarnoksiężnik z kraizy Oz” Lymana Franka Bauma, 16 września 2006), Konrad Dworakowski („Ach, jak cudowna jest Panama” Horsta Eckerta, 24 marca 2007), Lech Chojnacki („Urodziny pieska i kotki” Josefa Capka, 8 grudnia 2007), Alina Skiepko-Gielniewska („O Pryszczycerzu i królewnie Pięknotce” Marty Guśniowskiej, 14 czerwca 2008). Udostępniała scenę Teatru „Maska” młodym artystom dopiero zdobywających reżyserskie szlify. Ireneusz Maciejewski opracowywał scenariusz i reżyserię „Tygrysa Pietrka” Hanny Januszewskiej pod opieką Andrzeja Bei-Zaborskiego (24 września 2005). Robert Drobniuch wyreżyserował „Kota w butach” Agaty Biziuk wg Charlesa Perraulta (21 października 2006). Jacek Malinowski wystawił tu „Cudowną lampę Alladyna” Jana Wilkowskiego (15 marca 2008). Węgierski reżyser wykształcony w Białymstoku Andras Veres wyreżyserował „Piękną i Bestię” (6 grudnia 2008). Wszyscy są dziś znani i mają już w dorobku wiele świetnych reżyserii.

Dbając o widzów, pilnowała, by teatr docierał do widza w małych i odległych miejscowościach. „Za dyrekcji Ewy Piotrowskiej Teatr „Maska”, idąc śladem „Kacperka” – pisano w miejscowej prasie – nadal wędruje. Jeździ po całym Podkarpaciu do mniejszych i większych miejscowości. To już rzadkość w Polsce, teatry odchodzą od tradycji objazdów. Tymczasem niektóre dzieci nigdy by się nie spotkały z teatrem, gdyby ten do nich nie dotarł. Dzięki temu uczestniczą w przeżyciach bohaterów na scenie, podpowiadają im, śmieją się, płaczą” .

Dbałości o widza towarzyszyła troska o zespół i markę teatru. Teatr „Maska” występował gościnnie za granicą – m.in. w Bułgarii, na Litwie, w Niemczech, w Słowacji, Turcji, na Ukrainie. Brał udział w festiwalach nie tylko krajowych, ale także za granicą, jak Międzynarodowy Festiwal Lalkowy zorganizowany przez Palestyński Teatr Narodowy („Okno” w reżyserii Bogusława Michałka) czy Festiwal Teatrów Lalkowych w Serbii („Królowa Śniegu” wg Hansa Christiana Andersena).

Teatr miał bowiem bogaty i różnorodny repertuar. W pierwszym roku swojej dyrekcji w Teatrze „Maska” Ewa Piotrowska realizowała zaplanowany repertuar dla dzieci. Tak, jak nakazywała tradycja i było w zwyczaju w dawnym Teatrze „Kacperek” założonym dla dzieci przez Izabelę Melińską w Jarosławiu (1952, od 1956 w Rzeszowie, do 19 X 1999 pod nazwą Teatr Lalki i Aktora „Kacperek”). Ale równocześnie postanowiła rozszerzyć ofertę repertuarową, kierując niektóre przedstawienia do młodzieży i widzów dorosłych: „Pracuję nad zmianą formuły teatru i rzeczywiście zależy mi na pozyskaniu dla niego także widzów dorosłych, ale zdaję sobie sprawę, że nie nastąpi to szybko” – powiedziała „Nowinom–Gazecie Codziennej” w Rzeszowie przed pierwszą premierą z tego zamysłu „Mitologią Greków – Interpretacje” (2006 nr 42 z 28 lutego).

INTERPRETACJA MITOLOGII GREKÓW

„Próbą nowatorskiego i być może kontrowersyjnego odczytania znanych (dodajmy, ludziom choć trochę oczytanym) opowieści o Prometeuszu, Orfeuszu i Eurydyce, Dedalu i Ikarze, Minotaurze, Midasie, Dionizosie i Ariadnie ma być »Mitologia Greków – Interpretacje«, pisali recenzenci, dodając, że »zawiera duży ładunek erotyki, być może chodzi tu o przyciągnięcie widzów dorosłych«, »a autorką scenariusza i reżyserem przedstawienia jest Ewa Piotrowska „od niespełna roku szef artystyczny „Maski«. (Andrzej Piątek, „Teatr – Teatr Maska wchodzi w drugie półwiecze. – Twarz ta sama czy inna?”, „Nowiny-Gazeta Codzienna” Rzeszów, 2006 nr 42 z 28 lutego).

Sama scenarzystka i reżyserka tak tłumaczyła sens swojego przedsięwzięcia autorskiego i reżyserskiego: „Chciałam poprzez mitologie zadać i sprowokować pytanie o istotę ludzkiej natury. Czy aż tak bardzo się zmieniła? Czy postacie z mitologii to tylko martwe twory, czy też żyją w nas głęboko ukryte? (…)”.

Krótko rzecz ujmując, spektakl opowiada o miłości, różnie pojmowanej. Miłości boga – tytana Prometeusza do ludzkości, ojcowskiej miłości jak w przypadku Dedala i Ikara, Minosa i Minotaura oraz tragicznej miłości Eurydyki i Orfeusza, i wreszcie miłosnych igraszek Midasa i Dionizosa. Ponadto chciałam ożywić starożytność, która niesłusznie kojarzona jest z kamiennymi ruinami i martwym językiem, a w rzeczywistości była kolorowa i pełna życia” (Tamże).

Sylwia Śmigiel w artykule „Teatr »Maska«. Przygotowania do premiery – Kostiumy jak greckie rzeźby” opisała etapy pracy nad przedstawieniem. „Choć próby do nowego przedstawienia »Maski«, przygotowywanego tym razem dla starszych widzów, rozpoczęły się w połowie stycznia, to praca nad nim zaczęła się dużo wcześniej. (…) Ewa Piotrowska, która reżyseruje „Mitologię Greków” i napisała scenariusz, wspomina, że wymyślenie sposobu na przekazanie mitów zajęło jej mnóstwo czasu. Choć przeczytała „Mitologię” Parandowskiego, a także wiele innych wersji i opracowań mitów, dało jej to wyłącznie poczucie, że ma tylko zbitkę przeróżnych, niełączących się z sobą, a nawet sprzecznych informacji – musiałam wybrać drogę opowieści o tych mitach. I zdecydowałam się skoncentrować na świecie ludzkim, na opowiedzeniu historii człowieka od momentu powstania i pokazaniu etapów jego kształtowania się dzięki kolejnym darom bogów. I dopiero wtedy wybrałam mity, które ułożyły mi się w logiczną całość. Kiedy historia przeobrażającego się człowieka była gotowa, trzeba było przygotować odpowiednie rekwizyty i kostiumy. W ciągu paru miesięcy powstała niecodzienna, bardzo plastyczna scenografia”.

O następnym etapie opowiadała dziennikarce scenografka: „Maria Kanigowska, scenograf, mówi, że to, co można będzie zobaczyć na scenie, zostało zainspirowane rzeźbą grecką, tą najbardziej szczątkową, zniszczoną, np. figurami, z których pozostały tylko korpusy. Dlatego postanowiła wykorzystać do tworzenia kostiumów do „Mitologii Greków” samych aktorów i ich ciała. Przychodzili oni do jej pracowni nie po to, by – jak to zwykle bywa – przymierzać kostiumy, ale żeby dać sobie zrobić odlewy części ciała z gipsu. Było to konieczne, żeby później na tych formach ze specjalnej masy można było zrobić dla nich elementy stroju wraz z rozbudowanymi mięśniami, dzięki czemu wyglądają jak antyczni herosi.

Niezwykłe są również rekwizyty, np. puszka Pandory, jest tak ogromna, jak ogrom nieszczęść, które sprowadziło na ludzi jej otwarcie. Z kolei skrzydła wymyślone przez Dedala, nie mają piór. Znalazłam opisy o Dedalu, architekcie, konstruktorze, rzeźbiarzu. Podobno potrafił zrobić takie rzeźby, które wyglądały jak żywe, i bano się, że uciekną, więc pętano je łańcuchami. I postać Dedala skojarzyła mi się z Leonardem da Vinci, a te skrzydła z jego wynalazkami, dlatego skrzydła przypominają para-lotnię – wyjaśnia Kanigowska. Także aktorzy musieli sobie przypomnieć mity czytane w szkole”.

Po premierze Sylwia Śmigiel, rzeszowska recenzentka „Gazety Wyborczej” (2006 nr 53 z 3 marca) donosiła: „Ewa Piotrowska reżyser »Mitologii Greków«, która napisała także scenariusz do spektaklu, proponuje współczesną interpretację mitów. Wybrała siedem najbardziej znanych, m.in. o Prometeuszu, Minosie i Minotaurze, Dedalu i Ikrze. Splatając je w całość, opowiada historię człowieczeństwa. Papierowe mistyczne postacie nabierają kolorów”. Reżyserka przestrzegała: „żeby nie przychodzić na spektakl bez przygotowania, bez znajomości podstawowych wątków, bo przesycony jest symbolami i metaforami”. A aktorzy, jak Marta Bury, grająca Pandorę i Paweł Pawlik, grający Dionizosa i Ikara, dodawali: „Dla mnie mity były czymś odległym, a wartości, które przekazywały, niezrozumiałe – mówiła Marta Bury. A w tym przedstawieniu najważniejsze jest pokazanie, że ci papierowi bohaterowie to żywe istoty, którymi kierowały namiętności. I choć nas dzieli tyle lat, są nam bliscy. Byli surowi, może bardziej kochali, może bardziej nienawidzili, ale to byli ludzie”. Recenzent Paweł Pawlik dodawał: „Ten spektakl nie zastąpi przeczytania książki. To zupełnie nowe spojrzenie na mity. I warto przyjść, żeby zobaczyć rzeczy, które wydają się czarno-białe po przeczytaniu tekstu, i odkryć żywe uczucia, kolory, dźwięki, jakie w nim tkwią”.

Marek Pękala w „Nowinach–Gazecie Codziennej” Rzeszowa szczegółowo opisał niektóre fragmenty przedstawienia: „Rojowisko komórek spod mikroskopu zobaczone na scenie w pulsującym gigantycznym powiększeniu… Ten prolog „o stworzeniu rodzaju ludzkiego” poraża i wciąga. Współczesny Tezeusz również z naszych istnień buduje tylko kolejne zakamarki labiryntu. Łańcuchy pokoleń nie rozwikłały zagadki życia. Półpancerze ciał dokładane do labiryntu przypominają teatr Szajny – w łagodniejszym wydaniu. To świetny pomysł na kostiumy – ożywieni mityczni bohaterowie mają na sobie już tylko fragmenty pomnikowego marmuru”.

Zastanawiał się nad znaczeniem, wydźwiękiem, nauką płynącą z przedstawienia w rozdziale pt. „Co nam zostało”: „W dzisiejszym świecie nie ma już miejsca na romantyczny mit Prometeusza. Dzisiaj rządzi król Midas, przypominający statuę filmowego Oscara. Dziś Orfeusze i inni bohaterowie mówią językiem informacyjnym, pozbawionym duszy… (…) Nie ma w tym korowodzie przez wieki miejsca na czułość, braterstwo, na wzniosłość, piękno, radość. Zostały: seks, bogactwo i nienawiść.. . Zgodnie z mityczną wykładnią pozostaje nadzieja – tu wyrażona lotem Ikara”.

A na koniec ocenił całość: „Przedstawienie przekonuje i zastanawia. (…) Można się nie zgadzać z tak zimną, okrutną wizją (…) spod znaku egzystencjalizmu. Trudno jednak odmówić jej artystycznej siły. Mnie powaliła. (…) To zasługa twórców i zespołu aktorskiego, w którym nie tylko walorami głosowymi wyróżnił się Andrzej Piecuch. Nowy szef artystyczny „Maski”, Ewa Piotrowska dała dobry popis swoich możliwości. Nareszcie możemy patrzeć na nasz teatr z nadzieją”. I zamierzenia te miejscowa prasa kwitowała barwnie: „Wydaje się, że Ewa Piotrowska powolutku, ale konsekwentnie, z kobiecym sprytem próbuje przełamać dotychczasową formułę »Maski« (Spektakl „Mitologia Greków” to przełomowa premiera w Teatrze „Maska”: „Obłędny taniec pokoleń”, „Nowiny – Gazeta Codzienna”, Rzeszów 2006 nr 47 z 7 marca).

Odchodząc z dyrekcji w Teatrze „Maska” w Rzeszowie, Ewa Piotrowska pomogła jeszcze zaplanować wykonawców i pierwsze inscenizacje następnej dyrekcji Jacka Malinowskiego – „Baśń o rycerzu bez konia” Marty Guśniowskiej w reżyserii Artura Dwulita (28 lutego 2009) i „Wróżka bzów” Hanny Januszewskiej w reżyserii Ewy Sokół-Maleszy (28 marca 2009).

Prawie wszystkie przedstawienia z czasów dyrekcji Ewy Piotrowskiej utrzymały się w repertuarze Teatru „Maska” w Rzeszowie przez wiele następnych lat, były grane w innych miastach w Polsce i za granicą, pokazywane na polskich i zagranicznych festiwalach, zdobywały nagrody. Teatr „Maska” przez niecałe cztery lata dyrekcji Ewy Piotrowskiej otrzymał 14 nagród i wyróżnień na festiwalach teatralnych.

DYREKCJA TEATRU „BAJ” W WARSZAWIE (od 2009)

Do Teatru „Baj” jako jego nowy dyrektor naczelny i artystyczny została wprowadzona uroczyście przez poprzednika na tym stanowisku Krzysztofa Niesiołowskiego. W rozmowie pt. „Teatr bez barier” zamieszczonej w książce „Baj wśród dzieci” (Warszawa 2014), a przygotowanej z okazji 85 lat istnienia Teatru „Baj”, „najstarszego teatru lalek w Polsce”, Ewa Piotrowska powiedziała: „Przede wszystkim pamiętam ciepłe przyjęcie. (…) Dyrektor Niesiołowski przekazał mi stanowisko we wspaniały sposób: podczas jubileuszu 80-lecia teatru zaprosił mnie na scenę, na swoje miejsce, i tam mnie pozostawił. To był piękny i symboliczny gest. Później, w gabinecie, powitały mnie róże i… komputer – chociaż Krzysztof całe życie pisał na maszynie. Kiedy przez miesiąc pracowaliśmy razem, ta maszyna cały czas stała obok mojego komputera – to też było symboliczne” (s. 83).

A następnie scharakteryzowała zwięźle sytuację zastaną w Teatrze „Baj” i ogólnie swoje plany: „Ale szczerze mówiąc, na początku nie było łatwo. Przez wiele lat teatr funkcjonował w pewnym uśpieniu, w stagnacji. Myślę o kwestiach administracyjnych i artystycznych. Moim celem zatem było wprowadzenie współczesnych standardów w sprawach zarządzania i funkcjonowania instytucji oraz otwarcie Baja na nowe trendy i poszukiwania w przestrzeni teatru formy i teatru dla dzieci, jeśli chodzi o aspekt artystyczny. Wiadomo, że to nie są procesy, które zachodzą z dnia na dzień, lecz które wymagają czasu, poświęcenia i cierpliwości. Pracownicy byli jednak otwarci i gotowi na zmiany” (s. 84).

Ewa Piotrowska, kierując Teatrem „Baj” od 1 stycznia 2009 roku – pełniła funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego od 1 stycznia 2009 do 31 grudnia 2012, od 1 stycznia 2013 wg zapisu nominacji jest dyrektorem teatru, czyli menedżerem teatru i dyrektorem artystycznym w jednej osobie.

Od początku swojej dyrekcji, jako gospodarz przestrzeni teatralnej dla widzów i artystów, jest także „budowniczym” teatru. Nie tylko w sensie artystycznym, prowadzi bowiem systematycznie prace remontowe. Trudne, bo Teatr „Baj” mieści się w gmachu zabytkowym (w rejestrze zabytków od marca 2009), a prace remontowe muszą być gruntowne i systematycznie zagarniają kolejno niemal wszystkie przestrzenie (foyer, widownię, scenę, obszary urządzeń technicznych teatru, pracownie), zmierzając także do poszerzenia powierzchni Teatru poprzez wynajem pomieszczeń na drugim i trzecim piętrze budynku, m.in. z przeznaczeniem dla administracji, która wcześniej znajdowała się w innym budynku, choć na tej samej ulicy (umowa z Zakładem Gospodarowania Nieruchomościami Dzielnicy Praga-Północ, z 1 II 2013 i z 12 VII 2013). Czynności związane z remontami, zestawione w „Kalendarium Teatru Baj” przez Karola Suszczyńskiego (s. 239 -245), budzą podziw i niedowierzanie.

Jako dyrektor artystyczny teatru Ewa Piotrowska postawiła przed sobą ambitne zadania: pielęgnowanie tradycji Teatru „Baj”, dbałość o artystyczny rozwój teatru w zgodzie ze współczesnymi tendencjami rozwojowymi w sztuce i kulturze. Od początku położyła nacisk adresowanie przedstawień do rozmaitych grup widzów pod względem wieku (najmłodszych, tzw. naj-najów od kilku miesięcy do 3 lat, dla dzieci młodszych i dzieci starszych oraz dorosłych) oraz sprawności fizycznej (z wadami ruchu, słuchu, wzroku, z dysfunkcjami intelektualnymi i spektrum autyzmu). Ale równocześnie podkreślała, że teatr nie powinien być tylko miejscem przeznaczonym do oglądania przedstawień, a powinien pełnić też funkcje prężnie działającej instytucji kultury.

Celowi temu służyły spotkania edukacyjne po przedstawieniach. Najpierw spotkania z publicznością zorganizowaną (przedszkola, szkoły, świetlice), podczas których aktorzy i teatrolodzy przekazywali podstawową wiedzę o teatrze. Były to programy edukacyjne pt. „teatr wiem co to” (od września 2009 – do końca roku 2012 odbyło się 347 programów dla ok. 7870 dzieci). Drugim rodzajem były spotkania z publicznością niezorganizowaną, przychodzącą do teatru „indywidualnie”, głównie w weekendy, a złożoną z dzieci i rodziców lub opiekunów. Im służył program prowadzony przez aktorów pt. – „mały, Duży i Baj” (odbywały się od września do czerwca zawsze w trzecią niedzielę miesiąca – od kwietnia 2012 roku do końca 2013 roku odbyło się 18 spotkań).

Podczas tych programów dzieci i dorośli (nauczyciele, opiekunowie grup, rodzice) zapoznawali się z tajnikami teatru i pracy w teatrze, z sekretami kulis, z pracą i warsztatem aktorów, rodzajami lalek i zasadami ich poruszania, czyli animacji, z różnymi zawodami teatralnymi (reżyser, scenograf, kompozytor), różnymi rodzajami teatru lalkowego (teatr cieni, maski, przedmiotu, czarny teatr, teatr w plenerze – na podwórku) oraz tworzywami teatralnymi i problemami eksperymentowania.

Z czasem dołączyły programy edukacyjne dla nauczycieli i animatorów kultury (od 13 stycznia 2014,ogłoszone też w sezonie 2015/2016) zapoznające z podstawami teatru formy i teatru lalek, plastyki teatralnej (tworzenie masek i różnych lalek, jak jawajka) i umiejętności ożywiania lalek i masek, prowadzone pod kierunkiem plastyka teatralnego i aktorów.

Urządzano też w Teatrze rozmaite wystawy plastyczne (głównie w foyer) jak pokaz różnych rodzajów kukieł „Z kukłą oko w oko” (luty 2010), rzeźby i ilustracji A. Wilkonia „Ryby, ptaki, ssaki i inne wilkołaki” (luty-marzec 2011), projektów scenograficznych i projektów lalek Zofii Czechlewskiej – Ossowskiej dla „Baja” w latach 1970-2006 (luty-marzec 2014). Czasem także z udziałem artystów z zagranicy jak wystawa „Ja i Lalka”, prezentująca makiety projektów scenografii i lalek wykonanych przez studentów Akademii Sztuk Pięknych w Wilnie (wrzesień-listopad 2010).

Planując prace dostosowane do wieku, sprawności i zainteresowań widzów, od początku dyrekcji w 2009 roku zadbała o widzów z różnymi niepełnosprawnościami. W celu uprzystępnienia teatru i przedstawień dzieciom z rozmaitymi wadami rozwojowymi zatroszczyła się o stworzenie warunków architektonicznych, przestrzennych i technicznych dla udostępnienia przedstawień i przestrzeni teatralnej dzieciom niesłyszącym, niewidzącym czy niedowidzącym, dotkniętym autyzmem, słowem różnego rodzaju niepełnosprawnością fizyczną albo intelektualną – rozmaitymi wadami rozwojowymi albo następstwem nieszczęśliwych wypadków.

Już w czerwcu i lipcu 2009 wyremontowano odpowiednio foyer teatru, w lipcu i sierpniu 2010 i 2012 roku wykonano remont całej widowni, dostosowując przestrzenie do możliwości osób niepełnosprawnych. Zadbano o odbiór przedstawień przez dzieci niewidome i niedowidzące – 28 listopada 2012 odbyło się pierwsze przedstawienie z audiodeskrypcją („Tymoteusz wśród ptaków” Jana Wilkowskiego), w ramach projektu „Teatr poza ciszą i ciemnością” przy współpracy z Fundacją Dzieciom „Zdążyć z Pomocą”), 19 stycznia 2013 roku odbył się pokaz przedstawienia „Arszenik” nie tylko z audiodeskrypcją dla widzów niewidomych i niedowidzących, ale też z napisami dla widzów niesłyszących (dzięki współpracy z Fundacją Kultura bez Barier).

Obecnie, jak informuje folder „Teatr Baj, sezon 2015/2016” w ramach projektu „Baj bez barier” wśród udogodnień dostępne są: audiodeskrypcja, tłumaczenie na język migowy oraz przewodnik po teatrze „dla osób ze spectrum autyzmu” (dzięki projektowi „Kultura przyjazna osobom z autyzmem” realizowanym przez Fundację ” Synapsis”).

Osobom dorosłym z niepełnosprawnością intelektualną Teatr „Baj” udostępnił pomieszczenia na przedstawienie w wykonaniu zespołu aktorskiego składającego się z osób niepełnosprawnych intelektualnie. Była to premiera przedstawienia „Teatru 21” pt. „Ja jestem Ja” wg projektu prowadzonego przez Stowarzyszenie Pedagogów Teatru we współpracy z Zespołem Szkół Specjalnych „Dać Szanse” oraz Teatrem „Baj” i Instytutem Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie (21 listopada 2011).

W 2012 roku powstała w Teatrze „Baj” scena przeznaczona dla widzów najmłodszych od kilku miesięcy do trzech lat tzw. scena „naj-naj-ową ”. Przygotowanie przedstawień na scenie dla najnajmłodszych poprzedziły warsztaty dla aktorów na temat specyfiki teatru tego rodzaju prowadzone przez Alinę Morawską- Rubczak (styczeń 2012). A pierwsze przedstawienie tej sceny pt. „Śpij” odbyło się 23 marca 2012 roku w reżyserii i scenografii Alicji Morawskiej-Rubczak w foyer Teatru w specjalnie przygotowanym namiocie. Była to zarazem inauguracja nowego nurtu repertuarowego i inscenizacyjnego określonego jako „Bajowe Najnaje”.

Przedstawienie to było pokazywane na wielu festiwalach w Polsce (Festiwal „Teatralna Karuzela” w Łodzi , 28 V – 5 VI 2011; 30 V – 9 VI 2012 – dwa przedstawienia; podczas letniej imprezy pod nazwą „Sztuka – Szuka Malucha” organizowanej przez Centrum Sztuki Dziecka, 3 VII 2012; Festiwal Ożywionej Formy „Maskarada” w Rzeszowie, 5-12 V 2013; Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci we Wrocławiu, 25-30 VI 2013; XX Dziecięce Spotkania Teatralne organizowane przez Gliwicki Teatr Muzyczny, 23-29 IV 2014) i za granicą (VI Międzynarodowy Festiwal dla Dzieci w Moskwie – 26 X – 4 XI 2012; IX Międzynarodowy Festiwal Teatru i Kultury dla Najmłodszych Dzieci „Visioni di Futuro – Visioni di Teatro” w Bolonii, organizowany przez „Teatro Testoni Ragazzi „La Baracca”, 28 II – 9 III 2013; Festiwal Teatralny „Fratz” w Berlinie, 21-25 IV 2013; XII Międzynarodowy Festiwal Teatralny w Nowogrodzie Wielkim, 25 IV – 3 maja 2013; Festiwal Kinder Kinder w Hamburgu, 12-13 X 2013; Festiwal Teatrów dla Dzieci i Młodzieży „TakeOff 2013” w Durham w Wielkiej Brytanii, 21-27 X 2013). Było też grane poza festiwalami w Polsce (Białystok, 21-25 IV 2013 – Białostocki Teatr Lalek; Poznań, 21 IX 2013 – w ramach imprezy „Stary Browar – Nowy Taniec dla Dzieci 2013”) i za granicą (w Perm – na Uralu, 2013 – zaproszone przez Muzeum Sztuki Współczesnej). Przedstawienie otrzymało nagrodę „Słoneczniki 2012” przyznaną przez portal „czasDzieci.pl” – dla „najbardziej rozwojowej warszawskiej inicjatywy dla dzieci w wieku 0-14 lat w kategorii: muzyka”), a w ślad za nim jako cieszącym się zainteresowaniem rodziców, pedagogów i teatrów tak w Polsce, jak za granicą, powstały kolejne programy „najnajowe”: „Nie ma … nie ma … jest” w reżyserii, scenografii i z muzyką Andrzeja Bociana (18 V 2013); „Kuchnia pełna niespodzianek” w reżyserii Marty Gryko–Sokołowskiej – 21 marca 2014 oraz spektakl „Książeczka” w reżyserii Elżbiety Biedy i Marka Zimakiewicza (16 kwietnia 2016).

Równolegle pracowano nad modernizacją budynku teatralnego – urządzeń technicznych sceny i teatru, prowadzono rozmaite prace remontowe, wymieniano stare urządzenia oświetleniowe i nagłaśniające, modernizowano pracownie (m.in. elektroakustyczną).

A równocześnie Teatr „Baj” pod dyrekcją Ewy Piotrowskiej nie zaniedbywał starań o swoje miejsce w przestrzeni kultury w Polsce i w świecie.

Przygotowywano przedstawienia we współpracy z artystami z innych krajów jak „Kwiat paproci” wg Józefa Ignacego Kraszewskiego w reżyserii Jacka Malinowskiego przy współpracy artystów z Litwy (scenografia Giedre Brazyte, muzyka – Antanas Jasenka, 16 V 2009) czy „Śpiąca królewna” Katariny Aulitisovej wg Braci Grimm w reżyserii Lecha Chojnackiego we współpracy z artystami ze Słowacji (scenografia M. Marek, Gaspar Safarik, Natasa Stefunkova, muzyka – Gabriel Menet, 3 X 2009).

Przy okazji wizyt i występów gościnnych aktorów z zagranicy lub wspólnej pracy odbywała się wymiana doświadczeń aktorskich (warsztaty dla aktorów Teatru „Baj” prowadzone przez aktorów norweskich podczas gościnnych występów w Teatrze „Baj”, maj 2010).

Teatr gościł aktorów oraz przedstawienia z innych teatrów, nie tylko z Polski, także z zagranicy. Dnia 24 maja 2010 odbył się gościnny występ „Grusomhetens Teater z Oslo z przedstawieniem „Last Song” wg C. De Lautreamonta w reżyserii Larsa Oyno.

Rozwijając współpracę zagraniczną, nie poprzestano tylko na wymianie przedstawień w postaci występów gościnnych i zapraszaniu indywidualnych artystów do współpracy, ale przygotowano też premiery wspólnie w Polsce, Norwegii, Meksyku, Niemczech.

Wynikiem współpracy polsko-niemieckiej było przedstawienie „Robinson Crusoe”. Powstało we współpracy Teatru „Baj” oraz „Freies Werkstatt Theater” z Kolonii i „Festiwal Kreuzgang” z Feuchtwangen – w ramach koprodukcji z „movinghteatre.De.”, a dzięki dofinansowaniu przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. Zostało zrealizowane na podstawie sztuki Nino D‘ Introny i Giacomo Ravicchia (przekład Hertha Conrad) wg koncepcji Achima Conrada, w reżyserii Andrzeja Bociana i w wykonaniu reżysera oraz Achima Conrada (premiera niemiecka – 2 XI 2012, premiera polska – 14 I 2014).

W maju 2014 roku występowali aktorzy meksykańscy w przedstawieniu „Si no lo cuentas tu, ?quien lo sabra?” Berty Hiriart w reżyserii Ewy Piotrowskiej w ramach polsko-meksykańskiego projektu „Dzieci z Santa Rosa”, realizowanego przez Teatr „Baj”, Instituto Nacional de Bellas Artes i Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Meksyku (premiera meksykańska 3 V 2014 w Teatrze „Orientacion” w Mexico City, premiera polska 28 VI 2014).

Równocześnie Teatr brał udział w licznych festiwalach. Polskich i zagranicznych. Był na XIII, XIV, XV, XVI, XVII, XIX i XX Międzynarodowym Festiwalu dla Dzieci i Młodzieży „Korczak”: „Korczak 2009” (28 IX – 3 X 2009 – „Kwiat paproci”), „Korczak 2010” (4-10 X 2010 – „Zaczarowane wycinanki”, a poprzednio grane przedstawienie „Śpiąca królewna” uzyskało Atest Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży ASSITEJ), „Korczak2012” (2 – 8 X 2011 – „Prawdziwe – nieprawdziwe”, przedstawienie roku poprzedniego otrzymało Atest Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży ASSITEJ), „Korczak 2012” (6-13 X 2012 – „Królowa śniegu”), „Korczak 2013” (5-12 X 2013 – „Emil z Lonnebergi”, nagrodzony przez „jurorów juniorów: »za historie po prostu, oświetlenie śniegu i klimat« ).

Grał na IX Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Katowice – Dzieciom” (29 V – 2 VI 2010 – „Śpiąca królewna” ); XIV i XVI Olsztyńskim Tygodniu Teatrów Lalkowych „Anima” (15-22 XI 2010 – „Śpiąca królewna”; 11 – 16 XI 2012 – „Prawdziwe – nieprawdziwe”); na II, III i V Przeglądzie Teatrów Ożywionej Formy „Maskarada” w Rzeszowie (4-8 V 2011 – „Świat Gar manna”; 6-14 V 2012 – „Prawdziwe – nieprawdziwe”; 5-12 V 2013 – „Arszenik” i „Śpij”; 4-9 V 2014 – „Emil z Lonnebergi”); na Festiwalu „Teatralna Karuzela” w Łodzi (28 V – 5 VI 2011 – „Świat Gar manna”; 30 V – 7 VI 2014 – „Gęś, Śmierć i Tulipan”, III Nagroda „za piękne obrazy, zatrzymany czas i filozoficzny przekaz docierający z równą siłą do dzieci i dorosłych”); na Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu (17-21 X 2011 – „Świat Gar manna”, debiutujący Kamil Król otrzymał za rolę Gar manna „Wyróżnienie aktorskie”); na Festiwalu „Teatralna Karuzela” w Łodzi (28 V – 5 VI 2011 – „Świat Gar manna”); na V i VI Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży „Kon-Teksty” w Poznaniu (14-19 XI 2011 – „Świat Gar manna”, uhonorowany „nagrodą za rozbudzanie wrażliwości dziecka”; 13-17 V 2013 – „Prawdziwe – nieprawdziwe”); na XXV i XXVII Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Walizka” w Łomży (13-16 VI 2012 – „Świat Gar manna”, nagroda za muzykę dla Filipa Sande; 11-14 VI 2014 – „Gęś Śmierć i Tulipan”, nagroda za inscenizację dla Marcina Jarnuszkiewicza); na XVI Olsztyńskim Tygodniu Teatrów Lalkowych (11-16 XI 2012); na I Festiwalu Małych Prapremier w Wałbrzychu (17 – 21 IX 2013 – „Świat Gar manna” – nagroda za muzykę dla Filipa Sande). Występował również na festiwalach zagranicznych jak III Festiwal Teatru Lalek w Bratysławie (10-14 VI 2009 – „Zima w dolinie Muminków”). Było to w sumie – w ciągu 8 lat – 13 tytułów na 25 festiwalach, 25 nagród.

Teatr grał też gościnnie w innych miastach w Polsce (Teatr Lalki i Aktora „Pinokio” w Łodzi – „Śpiąca królewna”, 11-14 X 2010; Białostocki Teatr Lalek w Białymstoku – „Emil z Lonnebergi”, 14 – 19 V 2014) i za granicą – na Litwie w Wilnie („Kwiat paproci” w wileńskim Teatrze Lalek „Lele”, 5-8 X 2009; „Śpiąca królewna” w Domu Kultury Polskiej w Wilnie, 27 XII 2013) i w Oslo w Norwegii (Świat Gar manna” w „Grusomhetens Teater” w Oslo,, 25-26 XI 2010 – na podstawie tego przedstawienia portal internetowy Qlturka.pl uznał realizację projektu „Dziecko – Teatr – Świat. Bez Barier” za najważniejsze wydarzenie roku

Liczba wyjazdów Teatru „Baj” na festiwale i na występy gościnne za dyrekcji Ewy Piotrowskiej w latach 2009 – 2016 zaskakuje – było ich w sumie 60!

Teatr „Baj” za Jej dyrekcji rozpoczął także rozmaite rodzaje działań teatralnych, zwróconych w kierunku widzów i aktorów dla rozszerzenia ich doświadczeń i umiejętności.

Organizowano dyskusje po przedstawieniach oraz warsztaty teatralne dla dzieci. Najpierw dla dzieci z grup zorganizowanych – ze świetlic środowiskowych, działających w dzielnicy Praga- Północ. Niektóre warsztaty prowadzili wspólnie polscy i norwescy instruktorzy w ramach projektu międzynarodowego „Dziecko – Teatr- Świat. Ponad barierami” (4-15 X 2010).

Zorganizowano także warsztaty dla nauczycieli i animatorów kultury – pierwsze (13 stycznia 2014) w związku z przedstawieniem „Gęś, Śmierć i Tulipan” w reżyserii Marcina Jarnuszkiewicza pod hasłem „Lalka jako instrument do wyrażania emocji i wypowiadania uczuć”.

Przede wszystkim jednak Ewa Piotrowska jako dyrektor teatru, artysta i reżyser planuje tę część pracy teatru, która jest „główną, podstawową i statutową” – dobiera repertuar oraz współpracowników i dba o wydawnictwa teatru.

Wydawnictwa – afisze i programy przedstawień, albumy i pocztówki – są ładne kolorystycznie i zaciekawiające treścią. Przykładem może być program do projektu „Dziecko – Teatr – Świat. Ponad barierami” (Warszawa 2010 pod redakcją Marcina Bartnikowskiego) czy wydrukowany ostatnio, znakomicie zredagowany i zaprojektowany program „Teatr Baj, sezon 2015/2016 – Edukacja teatralna. Spektakle. Warsztaty” (Warszawa 2016 – opracowanie tekstów – Aldona Kaszuba, projekt graficzny – Krzysztof Michalski [Pint Desing]).

Za dyrekcji Ewy Piotrowskiej w Teatrze „Baj” odbyło się do dziś 25 premier. Repertuar był bardzo zróżnicowany. Były w nim klasyczne baśnie we współczesnych opracowaniach pisarzy lub reżyserów („Śpiąca królewna” Katariny Aulitisovej wg Braci Grimm, 3 października 2009; „Królowa Śniegu” Hansa Christiana Andersena w adaptacji Kamila Ziszki, 4 grudnia 2010), sztuki znanych autorów pisujących dla dzieci czy dla teatru lalek („Tymoteusz wśród ptaków” Jana Wilkowskiego, 24 września 2011), adaptacje znanych utworów i autorów („Emil z Lonnebergi” Astrid Lingren, 8 grudnia 2012; „Pan Maluśkiewicz” Juliana Tuwima, 23 lutego 2013), realizacje inspirowane postaciami bohaterów albo motywami zaczerpniętymi ze znanych utworów literackich („Robinson Crusoe” na podstawie sztuki Nino D‘ Introny i Giacomo Ravicchia, 2 listopada 2012). Ponadto przedstawienia dla dorosłych („Arszenik”, 20 lutego 2011) i dzieci starszych („Gęś, Śmierć i Tulipan”, 12 października X 2013, A niech to Czykolada, 3 grudnia 2016) oraz dla dzieci naj-naj-młodszych, od kilku miesięcy do trzech lat („Śpij”, 23 marca 2012; „Nie ma… nie ma… jest”, 18 maja 2013; „Kuchnia pełna niespodzianek” (21 marca 2014).

Miał Teatr „Baj” swoje repertuarowe odkrycia: „Zaczarowane wycinanki” Ireneusza Maciejewskiego i w jego reżyserii (15 maja 2010), „Pastorałkę dla Woła i Osła” Pawła Pawlika w reżyserii Honoraty Mierzejewskiej-Mikosza (6 października 2012), „Arszenik” Marcina Bartnikowskiego wg „Arszenik i stare koronki” Josepha Kesserlinga w reżyserii i scenografii Marcina Bikowskiego a wykonaniu (siedem postaci!) Agnieszki Baranowskiej i Magdaleny Dąbrowskiej (20 lutego 2011) oraz – pełną poezji i filozoficznej refleksji – rewelacyjną pod każdym względem inscenizację Marcina Jarnuszkiewicza „Gęś, Śmierć i Tulipan” Wolfa Erlbrucha (12 października 2013).

Repertuar ten był dziełem wyboru wielu artystów – reżyserów uznanych (jak Marcin Jarnuszkiewicz), młodych, zdolnych (jak Marcin Bikowski) lub stanowiących autentyczne odkrycia dla widzów warszawskich (jak Honorata Mierzejewska-Mikosza, Ireneusz Maciejewski, Jacek Malinowski). Artystów nie tylko warszawskich czy z innych ośrodków teatralnych w Polsce, ale także z zagranicy, jak Kamil Ziska, Rimas Driezis. Podobnie było z obsadą scenografów, kompozytorów, choreografów, autorów animacji komputerowych czy projekcji video.

Sama Ewa Piotrowska, zgodnie z przyjętym założeniem, że w teatrach kierowanych przez siebie reżyseruje niewiele, w Teatrze „Baj” inscenizowała tylko trzy przedstawienia. Oryginalne, ważkie w treści i na wysokim poziomie artystycznym: „Świat Gar manna” wg Stiana Hole (2 października 2010), „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział” Berty Hiriart (28 czerwca 2014) oraz „A niech to czykolada!” Pawła Beręsewicza (3 grudnia 2016).

ŚWIATY TEATRALNE STIANA HOLE I BERTY HIRIART

Oba, bardzo różne, światy teatralne z utworów Stiana Hole i Berty Hiriart powstały w Teatrze „Baj” za sprawą funduszy umożliwiających współpracę z teatrami zagranicznymi w Norwegii i Meksyku oraz dzięki umiejętnościom reżysera – trafnemu wyborowi repertuarowemu tekstów ciekawie mówiących o sprawach ważnych nie tylko dla młodego widza oraz świetnej inscenizacji i doborowej obsadzie.

Pierwszym chronologicznie był projekt „Dziecko – teatr – świat. Ponad barierami”. W programie tego projektu wydanym przez Teatr „Baj” Alicja Morawska-Rubczak opisała intencje pomysłodawców i cele projektu, który „(…) zrodził się z przekonania , że teatr może pomóc dzieciom w określaniu ich własnego miejsca w świecie”, zakładał „stworzenie polsko-norweskiej płaszczyzny wymiany kulturalnej i edukacyjnej odwołującej się do książki Stiana Hole, aby pomóc dzieciom w oswojeniu problemów, jakie napotykają w świecie , w którym przyszło im dorastać”. Adresowany był do rówieśników Garmanna, bohatera książek Stiana Hole, mieszkających w Oslo i w Warszawie (tu głównie do dzieci z dzielnicy Praga Północ, zwłaszcza ze świetlic prowadzonych przez fundacje, instytucje publiczne, czy stowarzyszenia), dyskusji z widzami po przedstawieniach oraz warsztatów połączonych tematycznie z przedstawieniem (przygotowane i prowadzone przez Renatę Aleksejunaite i Magdalenę Dąbrowską oraz Sylwię Janinę Stasiak i Andrzeja Bociana, a konsultowane przez Henrykę Korzycką i Alicję Gryczyńską ze Stowarzyszenia „PROFIPRO”).

Działania w ramach tego projektu realizowano od 2 lutego do 20 grudnia 2010 roku (w ramach pierwszych pokazów odbyło się 21 przedstawień dla 3.400 widzów oraz 18 warsztatów dla 230 uczestników). Partnerami obok Teatru „Baj” byli artyści norwescy z „Grusomhetens Teater” z Oslo oraz „Oslo Teatersenter”. Projekt uzyskał wsparcie finansowe z Funduszu Wymiany Kulturalnej, udzielone przez Islandię, Lichtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego.

Scenariusz przedstawienia „Świat Garmanna” napisała Ewa Piotrowska na podstawie książek Stiana Holego: „Lato Garmanna” i „Ulica Garmanna”, w przekładzie Mileny Skoczko oraz „Sekret Garmanna” w przekładzie Magdy Chudyby (scenografia: Anna Chadaj – kostiumy i rekwizyty, Sylwester Łuczak – przestrzeń sceniczna, animacje komputerowe – Ewa Łuczak; muzyka – Filip Sande, choreografia – Kjersti Engebrigtsen).

„Ewie Piotrowskiej – napisała Alina Morawska-Rubczak – udało się uchwycić atmosferę twórczości Hole. Reżyserka, w nowoczesny sposób pojmująca teatr lalek, dzięki niezwykle konsekwentnie prowadzonym wizualizacjom ożywiła świat książek norweskiego autora. Zdolność myślenia obrazem scenicznym, cechująca jej spektakle dociekliwość w zgłębianiu problemów współczesnego dziecka, żyjącego w bardzo konkretnym czasie, okazały się niezwykle bliskie ideom artystycznym samego Hole. Ta wspólnota wyobraźni i wrażliwości sprawiła, że polski spektakl wypełnia skandynawski duch sztuki dla dzieci”.

Bohaterem jest siedmioletni chłopiec Garmann (Kamil Król). Poznajemy go w relacjach z innymi różnymi osobami – jako syna (Mama Aneta Płuszka, Tata – Piotr Michalski) i siostrzeńca trzech starszych ciotek (Ciotka Augusta – Elżbieta Bielińska, Ciotka Borghild – Hanna Kinder-Kiss, Ciotka Ruth – Henryka Korzycka), kolegę z podwórka wśród rówieśników (Hanne – Natalia Kiser, Johanne – Magdalena Dąbrowska, Roy – Andrzej Bocian) oraz chłopca zaprzyjaźnionego ze starszym panem Znaczkiem, przedstawicielem ciekawego dla niego zawodu listonosza (Jan Plewako). Kontakty z otoczeniem, obserwacje, rozmowy, ciekawość wobec świata i ludzi przynoszą bohaterowi pierwsze dziecinne doświadczenia, marzenia, lęki, ale także pierwsze dorosłe pytania i szukanie odpowiedzi na temat życia – jego przemijania, starzenia się ludzi, umierania.

Alicja Morawska-Rubczak w swoim świetnym szkicu opisała treść i kształt przedstawienia, podkreślając „brak moralizatorstwa i umiejętność problematycznego i estetycznego uchwycenia rzeczywistości współczesnego dziecka”: „Ze sceny pada niewiele słów (…) pogłębianie problemów, tworzenie sensów przedstawienia odbywa się poprzez budowanie napięcia pomiędzy postaciami, wyrażonego w gestach, ruchach, zachowaniu komponowanym w wieloznaczne i czytelne układy choreograficzne, tworzone we współpracy z Kjerst Engebrigtsen; znaczenie niesie ze sobą bogata warstwa wizualna spektaklu – animacje autorstwa Ewy Łuczak, współczesne kostiumy i subtelna scenografia Anny Chadaj i Sylwestra Łuczaka, a wszystkie te elementy zestraja niezwykle atrakcyjna pod względem instrumentacji, niebanalna i pełna emocji muzyka współczesnego norweskiego kompozytora – Filipa Sande. Zabiegi te wpływają na wielobarwność relacji międzyludzkich ukazywanych w spektaklu, niezwykłość kontaktu pomiędzy dzieckiem a osobami z jego otoczenia. (…) Dzięki ogromnej umiejętności wsłuchiwania się twórców spektaklu w świat dziecięcych potrzeb, lęków i niepewności, każdy zarysowany problem okazuje się ważny” (s. 5, s. 6).

Przedstawienie było grane w Warszawie (premiera 2 X 2010) i w Oslo w Norwegii (listopad 2010). W Polsce miało nie tylko bardzo dobrą frekwencję i pozostało w stałym repertuarze teatru do dziś, ale miało także bardzo dobre recenzje i zostało także docenione przez środowisko lalkarskie, czego dowodem tego było uhonorowanie ATEST-em Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży (ASSITEJ) podczas XV Międzynarodowego Festiwalu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży „Korczak 2011” (2 -8 X 2011), prezentacja podczas XVIII Światowego Kongresu ASSITEJ i w czasie Specjalnej Edycji Festiwalu „Korczak – Dzisiaj” (2014).

Rozbiło także pulę z nagrodami – dla przedstawienia, dla reżyserki i dla innych twórców. Wyrazem tego był nie tylko ten przyznany przez ASSITEJ: ATEST, czyli Świadectwo Najwyższej Jakości i Poziomu Artystycznego (Warszawa 2011) i Nagroda „za rozbudzanie wrażliwości dziecka” na V Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży „KON-TEKSTY” (Poznań 2011), ale także „wyróżnienie aktorskie” dla Kamila Króla za rolę tytułową Gar manna na XXV Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek w Opolu (2011) oraz nagrody za muzykę dla Filipa Sande (za „najlepszą muzykę” na XXV Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Walizka” w Łomży (2012) i na I Festiwalu Małych Prapremier w Wałbrzychu (2013).

Następna międzynarodowa współpraca Ewy Piotrowskiej jako reżysera dotyczyła przestawienia sztuki „Si no lo cuentas tu, ?quien lo sabra?” Berty Hiriart. Premiera sztuki odbyła się w Meksyku 3 maja 2014 roku jako rezultat współpracy Teatru „Baj”, Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej i Instituto National de Bellas Artes (Narodowy Instytut Sztuk Pięknych). Producentem wykonawczym był David Castillo z asystentem w osobie Kariny de la Cruz. W Meksyku w ciągu dwóch sezonów odbyło się ponad sto przedstawień, inscenizacja była zalecana do wykorzystania na lekcjach historii w szkole i pokazana na tamtejszym festiwalu w stolicy kraju.

W dalszym ciągu współpraca zaowocowała pokazaniem przedstawienia w Polsce na scenie Teatru „Baj”, a aktorzy meksykańscy (m.in. Tania Olhovich, Sofia Sylwin oraz Rodolfa Guerrero i Pablo Marin) w dniu uroczystej inauguracji swoich występów (odbyły się cztery przedstawienia) podzielili się z polskimi aktorami i widzami swoimi obserwacjami, odczuciami i doświadczeniami. Potem w dniu 28 czerwca 2014 roku odbyła się polska premiera pt. „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział”, w tymże roku grana na XVIII Światowym Kongresie ASSITEJ w Warszawie oraz podczas Specjalnej Edycji Festiwalu „Korczak – 2014”.

Sztuka opowiada o losach polskich dzieci podczas II wojny światowej przebywających w ZSRR na „nieludzkiej ziemi” i przygarniętych przez Meksyk. Ich losy są podobne do tych, które opisała Hanka Ordonówna w swojej książce „Tułacze dzieci”. Autorka – Berta Hiriar była już znana w Polsce m. in. z premiery sztuki „Pocztówka z Meksyku”, wystawionej, także w reżyserii Ewy Piotrowskiej, w Śląskim Teatrze Lalki i Aktora „Ateneum” w Katowicach (13 marca 2010). Swoją sztukę pt. „Si no lo cuentas tu, ?quien lo sabra?”// „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?” napisała na podstawie opowiadań Polaków przygarniętych podczas II wojny światowej przez misje charytatywne i władze Meksykańskich Stanów Zjednoczonych (Estados Unidos Mexicanos). Bowiem Meksykańskie Stany Zjednoczone w 1942 roku wypowiedziały wojnę państwom koalicji niemieckiej (tzw. państwom „osi” frankistowsko-hitlerowskiej) i walczyły w II wojnie światowej u boku Aliantów.

Treść sztuki przenosi widzów na wschodnie tereny II Rzeczypospolitej Polskiej. Ukazuje wtargnięcie Rosjan 17 września 1939 roku – w dwa tygodnie po napaści na Polskę przez Niemców. Opowiada o wywożeniu Polaków z Polski wschodniej w głąb Rosji – do więzień, gułagów, na osiedlenie i do pracy przymusowej. Głównymi bohaterami sztuki Berty Hiriart jest polskie rodzeństwo – Irena i Jurek. Obok nich występuje Matka oraz życzliwy starszy człowiek.

Recenzowałam to przedstawienie dla internetowego pisma polskiej sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych „Yorick”, więc podyktowany wstrząsającymi emocjami opis tego przedstawienia po prostu zacytuję jako świadectwo oddziaływania reżyserii Ewy Piotrowskiej: „Przedstawienie rozpoczyna brutalne najście Rosjan do rodzinnego domu Ireny, Jurka i ich Matki. Przedstawia konieczność pospiesznego opuszczenie domu, załadowanie wszystkich do transportu i podróż w nieznane – coraz dalej od domu, w ustawicznym strachu, w trudach, niewygodach, o głodzie i chłodzie. Pokazuje potem dramatyczne rozłączenie Ireny i Jurka z Matką, która w poszukiwaniu jedzenia dla dzieci opuściła pociąg i nie zdążyła do niego z powrotem, gdy niespodziewanie ruszył w dalszą drogę. Twórcy przedstawienia opowiadają o wędrówce osieroconych dzieci, ich trudnej walce o przetrwanie, o pracy nad siły, o pokonywaniu przeciwności, o chwilach dramatycznych i momentach radosnego wzruszenia, o braterskiej miłości siostry i brata oraz przyjaznych relacjach z obcymi ludźmi i towarzyszami niedoli. Aż do momentu wyrwania się z radzieckiej niewoli i wybrania z ofert charytatywnych całego świata – ratunku w Meksyku. Po strasznych przejściach bohaterów w pierwszej części przedstawienia, druga część opisuje powrót do „normalnego” życia, radość stabilizacji i pokoju oraz melancholijne czy sentymentalne już tylko wspomnienia z przeszłości.

Przedstawienie jest grane na żywym planie. Korzysta z rozmaitych środków multimedialnych, by zobrazować trudy wojennej wędrówki, długiej i przerażającej w towarowym wagonie przypominającym tunel na tamten świat (jak na ilustracjach do Bernarda Jacoby „Drogi nieśmiertelności. Nowa wiedza o doświadczeniach z pogranicza życia i śmierci”) czy ukazać mijane przestrzenie – przepiękne w swojej śnieżnej czy roślinnej szacie, ale dla uczestników tej podróży groźne, wrogie, obce, nieludzkie. Efekty akustyczne, muzyka, znaczące i żywe rekwizyty, jak elementy stroju wygnańców, niewiele zmieniające się w zależności od pory roku, rodzinny kufer jako symbol… bogactwa pamięci, elementy wędrownego teatru lalek jakby rodem z czasu bizantyjskich mimów i ruskich skomorochów wg rysunku niemieckiego podróżnika Adama Oleariusa z XVII wieku – urozmaicają i zmieniają nastrój narracji, prowadząc go od dramatyzmu, do wzruszenia, od smutku wspomnienia do rzewnej – bo nigdy! już niespontanicznej! – radości.

Przedstawienie zostało precyzyjnie wyreżyserowane, ale niepozbawione swobody i naturalności – zarówno w toku narracji słownej, jak i obrazowej zmienności zdarzeń i rytmu przemiennych nastrojów. Zagrane zostało sprawnie przez wszystkich aktorów, choć może najbardziej urzekająco przez dwójkę głównych bohaterów – bardzo polską w urodzie dziewczynę o imieniu Irena i jej brata Jurka, który nie był w stanie ukryć swojej obcej, choć oryginalnej i przepięknej urody, ale przez prostotę i wyrazistość swojej gry umiał uprawdopodobnić wielką gamę wewnętrznych przeżyć i doznań, wygrać radość i smutek, naiwność i wiedzę doświadczenia zdobytego w trudzie życia wygnańca. Pozostałe dwie postaci – starszych bohaterów tej koszmarnej epopei zostały, zapewne celowo, usunięte nieco na drugi plan, ale znakomicie uzupełniały całość – zmieniając się w czasie i w obrazowaniu.

To przedstawienie powinni obejrzeć widzowie mali i dorośli nie tylko w Meksyku i w Warszawie. I sądzę, że chyba tak się stanie. Bo reakcja na przedstawieniu, które oglądałam, była wyjątkowa – ruchliwe zaciekawienie przed rozpoczęciem przedstawienia ustępowało coraz większej ciszy, pełnej wyczuwalnego napięcia i wzruszenia. A na zakończenie dopiero po chwili milczenia rozległy się spontaniczne i długie oklaski. Publiczność – różnego wieku – opuszczała salę Teatru „Baj” wyraźnie poruszona i przejęta, w milczeniu i skupieniu, zapewne przeżywając nieznaną historię z dziejów Polski. Ale może też zamyślona nad patriotycznym, obywatelskim czynem polskiego reżysera, który w teatrze dla dzieci i młodzieży realizuje odważnie obowiązek podejmowania ważnej problematyki z dziejów kraju i narodu (na ogół – zapominanej, a czasem pogardzanej i wyszydzanej). Teatr „Baj” pamięta, że „O potędze państwa decyduje duch jego obywateli” (Henryk Elzenberg „Etyka obowiązku”, 30 IX 1932).

INNE POLA DZIAŁALNOŚCI

Mimo ograniczenia własnych reżyserii w teatrach, którymi kieruje, Ewa Piotrowska nie zaniedbuje swojej podstawowej profesji. Reżyseruje systematycznie, tylko – w miarę: niezbyt często, niezbyt wiele. Ale pewnie z tego powodu zyskuje czas na nieustanne rozszerzanie swojego wykształcenia i doskonalenie swoich umiejętności – przez poznanie dziedzin wiedzy przydatnych w pracy dyrektora teatru i w rozszerzeniu pola działania.

Działalność teatralną rozpoczęła od – wyliczonych już przeze mnie na początku – staży. Brała w nich udział podczas studiów na Wydziale Sztuki Lalkarskiej w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza i po ich ukończeniu. Przez udział w nich rozwijała swoje umiejętności teatralne zarówno praktyczne jak teoretyczne, poszerzając je o znajomość metod pracy artystów z różnych krajów i najnowszej problematyki nurtującej środowiska teatralne w Europie i na świecie. Już jako dyrektor teatrów uczestniczyła w 2005 roku w pracach „International School of Theatre Anthropology” prowadzonych przez Eugenia Barbę oraz w 2006 roku – w jego czterdziestodniowym seminarium pod nazwą „Ur- Hamlet”, pokazywanym w różnych krajach i środowiskach artystycznych, m.in. z tym projektem jako pierwsza Polka grała w Elsynorze. Przed „Hamletem” Adama Walnego! W tymże 2006 roku ukończyła w Akademii Muzycznej w Krakowie studia podyplomowe na kierunku „Zarządzanie kulturą w wymiarze europejskim” (Wydział Twórczości, Interpretacji i Edukacji Muzycznej). W sześć lat później, w roku 2012, kurs „Zarządzanie Instytucją Kultury”, a w 2013 w Studium Prawa Europejskiego kurs „Fundusze europejskie 2014-2020 – nowa perspektywa finansowa”. I także w 2012 roku zaczęła uczestniczyć w „Number The Next Generation Programme“: w »Next Generation Network (Japan) « w Kijimuna w Japonii (2012), w „Next Generation Network (Austria)” w Linzu w Austrii (2013), w „Next Generation Network (Poland)” w Warszawie (2014).

Zainteresowała się też przekazywaniem własnych doświadczeń, umiejętności, przemyśleń i wiedzy innym – głównie młodzieży pasjonującej się sztuką i teatrem oraz artystom teatru z krajów poza Polską. Już w 2008 roku podczas 23 Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek w Tlaxcali w Meksyku prowadziła warsztaty na temat „Techniki lalkowe środkowej i wschodniej Europy”. Później w Wileńskiej Akademii Sztuki „Nida Art. Colony” – na temat „Przedmiot i teatr lalek” (2013), w Centrum Scenografii Filmowej i Telewizyjnej „Centro de Diseno, Ciney Television” w Mexixo City w Meksyku na temat „Współpraca scenograf – reżyser” (2008). W roku akademickim 2013/2014 pracowała na stanowisku wykładowcy w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie na Wydziale Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku. W jakimś okresie życia powinna powrócić do pracy dydaktycznej, ponieważ z jej umiejętności, doświadczenia, wiedza powinna być wykorzystana do kształcenia przyszłych pokoleń polskich artystów teatru.

Obecnie sporo czasu i uwagi poświęca pracy społecznej w środowisku. Była związana z takimi stowarzyszeniami pracującymi na rzecz polskiej kultury i teatru dla dzieci jak Stowarzyszenie Promocji Kultury Polskiej im. Franciszka Ryxa (2004 – 2007, m.in. zastępca Przewodniczącej Zarządu do spraw projektów artystycznych), Polski Ośrodek Międzynarodowego Stowarzyszenia Teatrów dla Dzieci i Młodzieży ASSITEJ (2013), Polski Ośrodek Lalkarski POL-UNIMA (2014).

Bywała też członkiem rozmaitych sądów konkursowych. W 2010 roku – jurorem V Ogólnopolskiego Konkursu na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej, zorganizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego i Związek Artystów Scen Polskich (1 X 2009 – 15 X 2010); w 2013 roku wraz z Zarządem Sekcji Teatru Lalkowego ZASP brała udział z Teatrem „Baj” w przygotowaniu obchodów Światowego Dnia Lalkarstwa; w latach 2013 – 2014 była jednym z organizatorów XVIII Światowego Kongresu ASSITEJ jako koordynator inicjatywy „Next Generation Programme” przeznaczonego dla wyróżniających się młodych artystów z całego świata i organizację wystawy w Pałacu Kultury i Nauki „85 lat Teatru „Baj” w Warszawie” oraz członek Rady Artystycznej tego Kongresu, współpracujący przy wyborze przedstawień na towarzyszący Kongresowi największy na świecie festiwal teatrów dla dzieci i młodzieży w Warszawie (z Teatru „Baj” pokazano przedstawienia „Śpij” i „Świat Garmanna”; na scenie Teatru „Baj” zagrano przedstawienie sztuki Berty Hiriart),

A równocześnie potrafiła znaleźć czas na dobór, układ wierszy i nagranie płyt CD dla Akademii Rozwoju Wyobraźni Buka – „Mądre Bajki”, jak płyta pt. „Rozśmieszanki, rozmyślanki, usypianki” w wykonaniu Edyty Jungowskiej oraz Macieja i Jerzego Stuhrów (2007) czy piosenek oraz muzyki z przedstawienia „Dwie niegrzeczne myszy” (2007); na pamiętanie o Roku Tuwima („Pan Maluśkiewicz” w reżyserii M. Kazińskiej, 23 lutego 2013).

Jednak głównymi kierunkami jej pracy, prócz umacniania funkcjonowania teatru, którym kieruje, wśród widzów, praskiego otoczenia i w środowisku artystycznym w Polsce i za granicą – jest reżyserowanie.

Poza scenami „macierzystymi” w Rzeszowie i w Warszawie reżyserowała w takich miastach Polski, jak Białystok („Wang-Fu”, 2001; „Efekt cieplarniany”, 2003; „Biegun”, 2007; „Czarnoksiężnik z Krainy OZ”, 2014), Lublin („Bociek i Strach na wróble”, 2003; „Kalosze szczęścia”, 2011), Olsztyn („Emilka w Krainie snów”, 2004), Opole (Pinokio” 2008), Wałbrzych („Opowieść wigilijna”, 2009), Bielsko-Biała („Sklep z zabawkami”, 2009; „Kopciuszek”, 2011; „Księga dżungli”, 2015), Katowice („Pocztówka z Meksyku”, 2010), Rzeszów („Mała Syrenka”, 2011), Łódź („Oskar i Pani Róża”, 2012), Radom („Królowa Śniegu”, 2012), Gdańsk („Kamienica”, 2013), Rabka-Zdrój („O Calineczce, milutkiej dziewczyneczce”, 2013), Kielce („Biały Klaun”, 2015), Szczecin (Nie dość blada królewna”, 2016), nie licząc teatrów, którymi kierowała w Rzeszowie i w Warszawie (poza Teatrem „Baj” – reżyserowała w Teatrze Dramatycznym m. st. Warszawy – „Don Juan”, 2015).

Także za granicą: w Koszycach na Słowacji (2005), w Moskwie (2007), w Kownie na Litwie (2007 i 2011), Mexico City w Meksyku (2014). A przedstawienia realizowane w wymienionych miastach i krajach były pokazywane też w wielu innych miastach i krajach podczas występów gościnnych czy festiwalowych.

W 2005 roku w „Bobkove Divadlo” w Kosicach na Słowacji zrealizowała „Opowieść krawiecką” wg własnego scenariusza (premiera 7 października 2005). W 2007 roku w Moskiewskim Teatrze Lalek „Lika” wyreżyserowała także wg własnego scenariusza „Kryształową opowieść”, impresję na temat „Kopciuszka” (premiera 1 września 2007). Za to przedstawienie na VII Festiwalu Teatralnym „Jesienny Dołgograd” w Dołgogradzie (2012) otrzymała nagrodę, a przedstawienie było pokazywane na czterech festiwalach w Rosji (dwukrotnie w Moskwie, 2007 i 2008; w Penzie, 2008; Jekaterynburgu, 2008; Nowosybirsku, 2009) oraz na Litwie (Alytaus). W 2011 roku w Narodowym Teatrze Dramatycznym w Kownie na Litwie (Kauno Stybinis Dramos Teatras) powstało przedstawienie „Alicja w krainie czarów” Lewisa Carrolla w Jej reżyserii (premiera 8 października 2011), a zespół jego realizatorów otrzymał Nagrodę „Fortuna”, wyróżnienie aktorskie (Saulius Ciucelis za 4 role: Bila, Marcinowego Zająca, Króla i Królowej) i nagrodę za muzykę (Antanas Jasenko „Złoty Krzyż Sceny Litewskiej, Wilno, 2012). W 2014 roku w Narodowym Instytucie Sztuk Pięknych (Institutto National de Bellas Artes) w stolicy Meksyku wyreżyserowała przedstawienie „Si no lo cuentas…” („Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?”) wg tekstu Berty Hiriart (prapremiera światowa 3 maja 2014), pokazane w tymże roku na Festiwalu Koprodukcji Międzynarodowych w Mexico City.

Suma tego wyliczenia – reżyserii, przedstawień gościnnych, występów festiwalowych jest imponująca. Podobnie jak nagród – rozmaitych: indywidualnych za reżyserię przedstawień i za przedstawienia jako dzieła zespołowe (m. in. ATEST, 2011, w Poznaniu, 2011, w Kownie, 2012). Często także za trafnie dobrane inne tworzywa przedstawienia.

Za „najlepszą muzykę” – dla Bohdana Sehina na V Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek dla Dorosłych „Pierrot 2007” w Starej Zagorze w Bułgarii (2007), Nagroda „za Najlepszą Muzykę” w przedstawieniu „Kryształowa opowieść” z Moskiewskiego Teatru Lalek „Lika” w Rosji na VIII Międzynarodowym Festiwalu „Kontekst Teatrów Lalek „Aitvaras” w Alytaus na Litwie (2007), Nagroda dla Filipa Sande za najlepszą muzykę do przedstawienia „Świat Gar manna” w Teatrze „Baj” w Warszawie na XX V Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Walizka” w Łomży (2912); Złoty Krzyż Sceny Litewskiej dla Atanasa Jasenki za muzykę do spektaklu „Alicja w Krainie Czarów” w Narodowym Teatrze Dramatycznym w Kownie (2012), Nagroda dla Filipa Sande za muzykę do przedstawienia „Świat Gar manna” w Teatrze „Baj” w Warszawie na I Festiwalu Małych Prapremier w Wałbrzychu (2013).

Za „najlepszą scenografię” czy „najlepszą plastykę”, jak w 2007 dla Marii Kanigowskiej za scenografię do przedstawienia „Mitologia Greków – Interpretacje” Ewy Piotrowskiej z Teatru „Maska” w Rzeszowie na V Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek dla Dorosłych „Pierrot 2007” w Starej Zagorze w Bułgarii; jak w 2007 za scenografię do przedstawienia „Kryształowa opowieść” z Moskiewskiego Teatru Lalek „Lika” na VIII Międzynarodowym Festiwalu – Kontekst Teatrów Lalek „Aitvaras” w Alytaus na Litwie.

Wiele nagród dla aktorów, których talenty i umiejętności Ewa Piotrowska potrafi zauważyć i ukazać. Pracujący w jej teatrze lalkarski Mistrz Jan Plewako mówi o Niej, że czasem jednym niemal zdaniem potrafi nadać, podsunąć czy zasugerować właściwy kierunek tworzenia roli. Nagradzano spośród aktorów w przedstawieniach reżyserowanych przez Ewę Piotrowską – Miroslava Kolbasska (Użgorod na Ukrainie, 2005), Piotra Tomaszewskiego (Opole, 2009), Kamila Króla (Opole, 2011), Kamila Dobrowolskiego (Olsztyn, 2012), Syliusa Ciucelisa (Kowno, 2012), Radosława Sadowskiego (nominacja do nagrody „Złota Maska”, 2012), Katarzynę Klimek (nominacja do nagrody Bursztynowy Pierścień, 2016).

MISJA – OBOWIĄZKI TEATRU WOBEC MAŁEGO POLAKA, WOBEC TRADYCJI, WOBEC PRZYSZŁOŚCI KRAJU, WOBEC SZTUKI

Na szczególną uwagę zasługuje fakt – podkreślany na festiwalach – występowania w przedstawieniach reżyserowanych przez Ewę Piotrowską szczególnego oddziaływania na widza. Jury nieraz wyróżniało czy nagradzało jej przedstawienia:

„za szlachetne przesłanie” przedstawienia „Bociek i Strach na wróble” w reżyserii Ewy Piotrowskiej”, jak w 2004 roku na III Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek – Katowice – Dzieciom” , gdy przyznano I. Nagrodę od Stowarzyszenia Przyjaciół Śląskiego Teatru Lalki i Aktora „Ateneum”;

„za rozbudzanie wrażliwości dziecka” , jak za „Świat Gar manna” z Teatru „Baj” w Warszawie na V Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży „Kon-Teksty” w Poznaniu (2011);

„za otwarcie sugestywnego świata fantazji” w przedstawieniu „Alicja w krainie czarów” z Narodowego Teatru Dramatycznego w Kownie na Litwie („Dyplom” , dla zespołu realizatorów (2012);

„za stworzenie scenicznej magii” w przedstawieniu „Kryształowa opowieść” – „Impresja na temat „Kopciuszka” w Moskiewskim Teatrze Lalek „Lika” na VI Festiwalu Teatralnym w Dołgogradzie w Rosji (2012).

Ewa Piotrowska jako reżyser, dyrektor teatru i czynny twórca oraz organizator życia teatralnego w Polsce spełnia swoje marzenia o sztuce. Ale nie tylko – swoje marzenia. Ma ona także silne poczucie misji teatru i jego miejsca w kulturze. Bardzo przekonująco i sugestywnie mówiła o tym w rozmowie z Karolem Suszczyńskim pt. „Teatr bez barier” (s. 83-92), zamieszczonej w książce „Baj wśród dzieci”, a wydanej Jej staraniem dla uczczenia „85 lat najstarszego teatru lalek w Polsce” wg koncepcji i w opracowaniu redakcyjnym Marka Waszkiela (przy współpracy Aldony Kaszuby). Skończyła tam rozmowę bardzo ważnym stwierdzeniem programowym: „największe wyzwanie, jakie przede mną stoi, to, aby szanując tradycję Teatru Baj, rozwijać go w kierunku, w jakim podąża świat…” (s. 92).

„W jakim podąża świat”. Sądzę, zwłaszcza po innych wypowiedziach Ewy Piotrowskiej, że miała na myśli rozwój artystyczny, a nie naśladowanie, zwłaszcza aktualnych, głupot tego świata. Dowodem mego domysłu są Jej wypowiedzi w dyskusji ogłoszonej na łamach „Dialogu” (2013 nr 7/8), gdzie ujęła rzecz krótko, zwięźle, obrazowo, a kategorycznie. Po zapoznaniu się z różnymi innymi teatrami na świecie, często mającymi o swej treści, metodach działania i kształcie artystycznym bardzo wysokie pojęcie „stwierdzam, że polski teatr jest ciekawszy, dużo bardziej różnorodny, często o wiele głębszy problematycznie. Tylko musimy to sobie uświadomić i zacząć go mocniej doceniać – promować na świecie, prowadzić refleksję naukową i dawać szanse jak największym grupom odbiorców na spotkanie z dobrą sztuką”.

DOKUMENTACJA DZIAŁALNOŚCI ARTYSTYCZNEJ I OSIĄGNIĘĆ

SPIS INSCENIZACJI EWY PIOTROWSKIEJ

(wg: archiwum prywatne Ewy Piotrowskiej, materiały Teatru „Baj” w Warszawie, „Almanach Sceny Polskiej”, Dokumentacja sezonów teatralnych „Teatr w Polsce/” Theatre in Poland”, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie)

ASYSTENTURY REŻYSERSKIE

1. „Odyseja” wg Homera

Teatr „Lalka” w Warszawie

Reżyseria – Ondrej Spisak

Asystent reżysera – Ewa Piotrowska

Premiera – 19 grudnia 1999

2. „Sen nocy letniej” Williama Shakespeare’a

Teatr Polski we Wrocławiu

Reżyseria – Rudolf Zioło

Asystent reżysera – Ewa Piotrowska

Premiera – 14 kwietnia 2000

PRZEDSTAWIENIA WARSZTATOWE

3. „Wang – Fu” wg Marguerity Yourcenar

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie – Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku, Teatr Szkolny im. Jana Wilkowskiego

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 14 maja 2001

4. „Zatrudnimy Starego Clowna” Matei Visnieca

Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 26 kwietnia 2002

PRZEDSTAWIENIE DYPLOMOWE

5. „Bociek i Strach na wróble” Libusa Lopejska

Teatr im. H. Ch. Andersena w Lublinie

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Prapremiera – 26 kwietnia 2003

Nagrody

– Katowice, 2004 – Nagroda Stowarzyszenia Przyjaciół Śląskiego Teatru Lalki i Aktora „Ateneum” dla Teatru im. H. Ch. Andersena w Lublinie na III Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „Katowice – Dzieciom” 2004 – „za szlachetne przesłanie przedstawienia »Bociek i Strach na wróble« w reżyserii Ewy Piotrowskiej”

DEBIUTY

6. „Efekt cieplarniany” wg „Niepodległości trójkątów” Stanisława Ignacego Witkiewicza Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku, Teatr Szkolny im. Jana Wilkowskiego

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Michalina Kostecka

Muzyka – Anna Świętochowska

Premiera – 20 listopada 2003

Nagrody

– Warszawa, 2006 (Akcja Dzrt) Nagroda Zespołowa na I Ogólnopolskim Konkursie na Teatralną Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej.

Przedstawienie zostało pokazane na następujących festiwalach:

– XIII Międzynarodowe Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek (2006)

– I Przegląd Inicjatyw Teatralnych „Białysztuk” w Białymstoku (2005)

– I Międzynarodowy Festiwal Debiutów Artystów Lalkarzy we Wrocławiu (2004)

7. „Emilka w Krainie Snów” Ewy Piotrowskiej

Olsztyński Teatr Lalek

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 17 kwietnia 2004

INSCENIZACJE PO DEBIUCIE

8. „Opowieść Krawiecka” Ewy Piotrowskiej

Teatr Lalek w Koszycach (Babkove Divadlo Košice) – Słowacja

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 7 października 2005

Nagrody

– Ukraina, Użgorod, 2006 – Główna Nagroda Aktorska na IX Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek „INTERLAYALKA” dla Miroslava Kolbassky za rolę Krawca w spektaklu „Opowieść Krawiecka” Teatru Lalek w Kosicach.

9. „Mitologia Greków – interpretacje” Ewy Piotrowskiej

Teatr „Maska” w Rzeszowie

Scenariusz – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Maria Kunigowska

Muzyka – Bohdan Sehin

Premiera – 4 marca 2006

Nagrody

– Bułgaria, Stara Zagora, 2007 – Nagroda za Najlepszą Scenografię oraz Nagroda za Najlepszą Muzykę na V Międzynarodowym Festiwalu Teatru Lalek dla Dorosłych „PIERROT 2007 »Stara Zagora«.

Przedstawienie zostało pokazane na Międzynarodowych Toruńskich Spotkaniach Teatrów Lalek (2006).

10. „Biegun” Vladimira Nabokova

Białostocki Teatr Lalek

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Julija Skuratova

Muzyka – Antanas Jesenka

Video – Dziugas Katinas

Premiera – 9 czerwca 2007

Nagrody

– Warszawa, 2008 – Główna Nagroda na III Ogólnopolskim Konkursie na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Europejskiej – Nagroda zespołowa za najlepsze przedstawienie Konkursu dla Twórców przedstawienia „Biegun” Władimira Nabokowa w Białostockim Teatrze Lalek

– Warszawa, 2008 – Nagroda Publiczności dla Białostockiego Teatru Lalek za spektakl „Biegun” na III Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek dla Dorosłych „Lalka też Człowiek”

– Jekaterynburg ( Rosja), 2010 –– Grand Prix dla Białostockiego Teatru Lalek za spektakl „Biegun” na V Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek „Pietruszka Wielki”.

Rekomendacja do pokazania na XXXIII Ogólnopolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Polska” w Opolu

Przedstawienie zostało pokazane na następujących festiwalach:

– Warszawa, 2009 – na XXIX Warszawskich Spotkaniach Teatralnych

– Opole, 2008 – na XXXIII Ogólnopolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Polska” w Opolu

– Barcelona, 2012 – na III Festiwalu Teatrów Lalek i Przedmiotów „TOT”

– Białystok,2015 – na I Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek dla Dorosłych Metamorfozy Lalek.

11. „Kryształowa opowieść” impresja na temat „Kopciuszka”

Moskiewski Teatr Lalek Lika” w Moskwie (Rosja)

Scenariusz – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 1 września 2007

Nagrody

– Rosja, Moskwa, 2014 – Nagroda dla Ewy Piotrowskiej za reżyserię spektaklu „Kryształowa opowieść” na I Międzynarodowym Lalkowy Festiwalu Małych Form.

– Litwa, Alytaus, 2007- Nagroda za Najlepszą Muzykę oraz Najlepszą Sceniczną Plastykę na VIII Międzynarodowym Festiwalu – Kontekst Teatrów Lalek „Aitvaras”

– Rosja, Dolgorad, 2012 – Nagroda za Stworzenie Scenicznej Magii na VI Festiwalu Teatralnym „Jesienny Dolgorad”.

Przedstawienie zostało pokazane na następujących festiwalach:

– „Świąteczne historie”, Moskwa, Rosja (2007)
– V Festiwal Spektakli Teatrów Lalek „Moskiewskie Wakacje”. Moskwa, Rosja (2008) – III Festiwal Spektakli Teatrów Lalek „Ślimak”, Penza, Rosja (2008) – IV Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Pietruszka Wielki”, Ekaterinburg, Rosja (2008) – Dziecięcy Festiwal Teatralny „ Siła Opowieści”, Novosibirsk, Russia (2009) – VII Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalkowych „Karakumu asilelis” („Karakum colt”), Klaipeda, Litwa (2013)

12. „Dwie niegrzeczne myszy” na motywach powiastek Beatrix Potter

Państwowy Teatr Lalek w Kownie na Litwie (Kauno Valstybinis Leliu Teatras)

Scenariusz – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 28 października 2007

13. „Pinokio” Marty Guśniowskiej

Opolski Teatr Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 11 maja 2008

14. „Sklep z zabawkami” Alexandru Popescu

Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana w Bielsku-Białej

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Marta Kanigowska-Belcer

Muzyka – Anna Świętochowska

Animacje komputerowe – Fernando de Jesus Villagomes Delgado

kierownictwo muzyczne – Krystyna Fuczik

Premiera – 22 lutego 2009

Nagrody

– Bielsko – Biała, 2009 – Laur Dembowskiego za reżyserią przedstawienia „Sklep z zabawkami”.

– Opole, 2009 – wyróżnienie aktorskie dla Piotra Tomaszewskiego za rolę Sprzedawcy w przedstawieniu „Sklep z zabawkami” w Teatrze Lalki „Banialuka” w Bielsku-Białej na XXIV Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek

Przedstawienie zostało pokazane na Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży KON – TEKSTY w Poznaniu (2009)

15. „Opowieść wigilijna” („Christmas Books”) wg Charlesa Dickensa

Teatr Lalki i Aktora w Wałbrzychu

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Anna Chadaj

Muzyka – Wojciech Błażejczyk

Projekcje – Ewa Łuczak

Premiera – 17 października 2009

16. „Pocztówka z Meksyku” („En dias de Muertos”) Berty Hiriart

Śląski Teatr Lalki i Aktora „Ateneum” w Katowicach

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Edyta Rzewuska

Muzyka – Wojciech Błażejczyk

Premiera – 13 marca 2010

17. „Świat Garmanna” wg Stiana Hole

Teatr „Baj” w Warszawie

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 2 października 2010

Nagrody

– Warszawa, 2011 – ATEST – Świadectwo Najwyższej Jakości i Poziomu Artystycznego dla przedstawienia „Świat Gar manna” w Teatrze Baj w Warszawie.

– Poznań, 2011 – nagroda dla Teatru Baj za rozbudzanie wrażliwości dziecka w spektaklu „Świat Gar manna” na V Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Współczesnych dla Dzieci i Młodzieży KONT – TEKSTY

– Opole, 2011 – wyróżnienie dla Kamila Króla za rolę Gar manna w przedstawieniu „Świat Gar manna” z Teatru Baj w Warszawie na 25.Ogólnopolskim Festiwalu Teatrów Lalek

– Łomża,2012 – nagroda za najlepszą muzykę dla Filipa Sande za muzykę do spektaklu „Świat Gar manna” Teatru Baj z Warszawy na XXV Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Walizka”

– Wałbrzych,2013 – nagroda dla Filipa Sande za muzykę do przedstawienia „Świat Gar manna” w Teatrze Baj w Warszawie na I Festiwalu Małych Prapremier

Przedstawienie zostało pokazane na XVIII Światowym Kongresie ASSITEJ podczas Specjalnej Edycji Festiwalu „KORCZAK” (2014)

18. „Mała Syrenka” Hansa Christiana Andersena

Teatr „Maska” w Rzeszowie

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 5 marca 2011

Nagrody

– Olsztyn, 2012 – Złota Halabarda, Nagroda za najlepszą epizodyczną kreację aktorską dla Kamila Dobrowolskiego za zagranie statku w spektaklu „Mała Syrenka”

19. „Kalosze szczęścia” Hansa Christiana Andersen

Teatr im. H. Ch. Andersena w Lublinie

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 2 lipca 2011

20. „Alicja w krainie czarów” Lewisa Carrolla

Narodowy Teatr Dramatyczny w Kownie na Litwie (Kauno Stybinis Dramos Teatras)

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 8 października 2011

Nagrody

– Kowno (Litwa), 2012 – FORTUNA, Dyplom dla zespołu realizatorów za otwarcie sugestywnego świata fantazji w spektaklu „Alicja w Krainie Czarów” L. Caroll.

– Kowno ( Litwa), 2012 – FORTUNA, Wyróżnienie aktorskie dla Sauliusa Ciucelisa za role: Bila, Marcowego Zająca oraz Króla i Królowej w spektaklu „Alicja w Krainie Czarów” w reżyserii Ewy Piotrowskiej

– Wilno (Litwa), 2012 – Złoty Krzyż Sceny Litewskiej – dla Antanasa Jasenki za muzykę do spektaklu „Miranda” w reżyserii Oskarasa Korsunovasa oraz za muzykę do spektaklu „Alicja w Krainie Czarów” w reżyserii Ewy Piotrowskiej

21. „Kopciuszek” Liliany Bardijewskiej

Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana w Bielsku – Białej

Inscenizacja i reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 27 listopada 2011

Nagrody

– Nominacja do Nagrody Artystycznej „Złota Maska 2012 ” – dla Radosława Sadowskiego za rolę Księcia w przedstawieniu „Kopciuszek” w reżyserii Ewy Piotrowskiej (2011)

22. „Oskar i Pani Róża” Erica-Emmanuela Schmitta

Teatr Lalki i Aktora „Pinokio” w Łodzi

Adaptacja – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 22 kwietnia 2012

Przedstawienie zostało pokazane w Rzeszowie na Festiwalu Teatrów Ożywionej Formy MASKARADA (2013)

23. „Królowa Śniegu” Hansa Christiana Andersena

Teatr Powszechny im. Jana Kochanowskiego w Radomiu

Scenariusz – Ewa Piotrowska

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 1 grudnia 2012

24. „Kamienica” Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel

Miejski Teatr Miniatura w Gdańsku

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 15 grudnia 2013

Przedstawienie zostało pokazane w ramach Konkursu na Wystawienie Sztuki Współczesnej (2014)

25. „O Calineczce, malutkiej dziewczyneczce” Marty Guśniowskiej

Teatr Lalek „Rabcio” w Rabce-Zdroju

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 29 sierpnia 2013

Przedstawienie zostało pokazane w ramach Konkursu na Wystawienie Sztuki Współczesnej (2014)

26. “SI NO LO CUENTAS, ¿QUIÉN SABR” [„Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?”] Berty Hiriart

Narodowy Instytut Sztuk Pięknych w Meksyku (Instituto Nacional de Bellas Artes – Mexico City)

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Prapremiera światowa – 3 maja 2014

Przedstawienie było prezentowane na:

– XVIII Światowym Kongresie ASSITEJ;

– na specjalnej edycji Festiwalu „Korczak” (2014); Festiwalu Koprodukcji Międzynarodowych w Mexico City (2014)

27. „Jeśli nie powiesz, kto będzie wiedział?” (“SI NO LO CUENTAS, ¿QUIÉN SABR”) Berty Hiriart

Teatr “Baj” w Warszawie

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Prapremiera polska – 28 czerwca 2014

Przedstawienie grane na II Festiwalu Małych Prapremier w Wałbrzychu (2015)

28. „Czarnoksiężnik z krainy OZ” wg L. Franka Bauma

Białostocki Teatr Lalek

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 25 października 2014

29. „Don Juan” wg Moliera/Bergmana

Teatr Dramatyczny m.st. Warszawy w Warszawie (Scena Przodownik)

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Premiera – 30 stycznia 2015

Przedstawienie było grane: na Festiwalu Żródła Pamieci: Szajna – Kantor w Rzeszowie (2015); wśród przedstawień towarzyszących 36. WST (2016)

30. „Biały Klaun” Damir Milos

Teatr Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Prapremiera polska – 30 maja 2015

31. „Księga dżungli” Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel na motywach powieści

Rudyarda Kiplinga

Teatr Lalek „Banialuka” im. Jerzego Zitzmana w Bielsku-Białej

Reżyseria – Ewa Piotrowska

Scenografia – Julia Skuratova

Muzyka – Wojciech Błażejczyk (nagranie – zespół Haastag Ensemble)

Ruch sceniczny – Ewelina Ciszewska

Przedstawienie grane:

– na Małych Warszawskich Spotkań Teatralnych (kwiecień 2016)

– 7 Festiwalu Teatrów Ożywionej Formy MASKARADA, Rzeszów (maj 2016)

– 27 Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Lalkarskiej w Bielsku-Białej (maj 2016)

Nominowane do Nagrody Artystycznej „Złota Maska” 2016

w kategorii SPEKTAKL DLA MŁODYCH WIDZÓW: „Księga dżungli” Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel na motywach powieści Rudyarda Kiplinga w reżyserii Ewy Piotrowskiej w Teatrze Lalek Banialuka w Bielsku-Białej

w Kategorii SCENOGRAFIA: Julia Skuratova za scenografię do spektaklu „Księga dżungli” na motywach powieści Rudyarda Kiplinga w reżyserii Ewy Piotrowskiej w Teatrze Lalek Banialuka w Bielsku-Białej.

w kategorii NAGRODA SPECJALNA: Wojciech Błażejczyk za muzykę do spektaklu „Księga dżungli” na motywach powieści Rudyarda Kiplinga w reżyserii Ewy Piotrowskiej w Teatrze lalek Banialuka w Bielsku-Białej,

Przedstawienie znalazło się w finale 22. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej (maj 2016);

Nagroda: Warszawa, 27 czerwca 2016 r. 22 Ogólnopolski Konkurs na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej – Ewelina Ciszewska została uznana autorka najlepszej choreografii (spektakle „Smoki Maliny Prześlugi w reżyserii Jerzego Połońskiego z Teatru Maska w Rzeszowie oraz „Księga dżungli Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel w reżyserii Ewy Piotrowskiej z Teatru Lalek Banialuka w Bielsku-Białej).

Nagroda Jury Dziecięcego na Międzynarodowym Festiwalu Lalkarskim BÁBKARSKÁ BYSTRICA TOUR 2016 w Bańskiej Bystrzycy na Słowacji (październik 2016) – II miejsce wśród najlepszych spektakli Festiwalu Babkarska Bysrtica Ture 2016

32. „Nie dość blada królewna” Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel

Teatr Lalek „Pleciuga” w Szczecinie

Reżyseria Ewa Piotrowska

Prapremiera: 28.05.2016 r.

Nominacje: w plebiscycie Bursztynowy Pierścień: Najlepszy spektakl sezonu 2015-2016, Najlepsza aktorka w sezonie Katarzyna Klimek za rolę Królowej Tamiry w spektaklu Nie dość blada królewna”.

33. „A niech to czykolada! Pawła Beręsewicza

Teatr Baj w Warszawie

Reżyseria Ewa Piotrowska

Prapremiera 03.12.2016 r.

BIBLIOGRAFIA (wybór)

EWAD – „W Andersenie premiera »Bociek i strach na wróble«, „Dziennik Wschodni Lubelski” 2003 nr 97 z 25 kwietnia

ap. – „Ewa Piotrowska”, „Nowiny” – „Gazeta Codzienna” (Rzeszów), 2005 nr 79 z 25 kwietnia

bes – „Ludzie. Nowy Dyrektor „Maski”, „Super Nowości” (Rzeszów) 2095 nr 81 z 26 kwietnia (m. in. Antoni Bosek , dyrektor Teatru „Maska” o Ewie Piotrowskiej, kandydującej na stanowisko dyrektora artystycznego powiedział, że miała: „młodość i ciekawy program”.

Magdalena Żurad – Dobrze rokuje – Teatr „Maska” ma wreszcie dyrektora artystycznego”, „Gazeta Wyborcza” (Rzeszów), 2005 nr 95 z 25 kwietnia

Grzegorz Józefczuk – „Teatr. Premiera w Teatrze im. H. Ch. Andersena – O Boćku, który szukał miłości”, „Gazeta Wyborcza (Lublin), 2003 nr 96 z 24 kwietnia

Grzegorz Józefczuk – „Premiera w Teatrze im. H. Ch. Andersena – Słowacki Strach z dobrym sercem”, „Gazeta Wyborcza” (Lublin) 2003 nr 99 z 28 kwietnia

Bes. – Ludzie. Nowy dyrektor „Maski”, „Super Nowości” – Rzeszów, 2005 nr 81 z 26 kwietnia

Andrzej Piątek „Teatr – Teatr »Maska« wchodzi w drugie półwiecze – Twarz ta sama czy inna?”. „Nowiny – Gazeta Codzienna” (Rzeszów), 2006 nr 42 z 28 lutego

Sylwia Śmigiel – „Premiera w »Masce«, »Gazeta Wyborcza« (Rzeszów), 2006 nr 53 z 3 marca

Marek Pękala – „Teatr – Spektakl »Mitologia Greków« to przełomowa premiera w Teatrze »Maska« – Obłędny taniec pokoleń”, „Nowiny” – „Gazeta Codzienna” (Rzeszów), 2006 nr 47 z 7 marca

Sylwia Śmigiel – „Mity w masce”, „Gazeta Wyborcza” (Rzeszów), 2006 nr 49 z 27 lutego

„Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza – 75 lat kształcenia dla teatru”, Warszawa 2007, s. 205, 226, 229

Krzysztof Rau – „Autolustracja”, Łomża 2009, s. 211

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Pocztówka z Meksyku wysłana przez »Ateneum«, »Gazeta Wyborcza – Katowice – Tychy«, 2010 nr 81 z 7 kwietnia

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Daleka podróż za jeden bilet”, „Gazeta Wyborcza” – Katowice, 2010 nr 59 z 11 marca

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Pocztówka z Meksyku w Katowicach. Daleka podróż za jeden bilet”, „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Co jest grane”, 2010 nr 60 z 12 marca

E. Świerżewska – „Obrazy i emocje, czyli bogactwo w prostej formie”, www. glturka. pl, 4 X 2010

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Pocztówka z Meksyku wysłana przez »Ateneum«, „Gazeta Wyborcza – Katowice – Tychy”, 2010 nr 81 z 7 kwietnia

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Daleka podróż za jeden bilet”, „Gazeta Wyborcza” – Katowice, 2010 nr 59 z 11 marca

Aleksandra Czapla-Oślisło – „Pocztówka z Meksyku w Katowicach. Daleka podróż za jeden bilet”, „Gazeta Wyborcza”, dodatek „Co jest grane”, 2010 nr 60 z 12 marca

Alicja Morawska-Rubczak „Dziecko – teatr – świat. Ponad barierami”, druk w

wydawnictwie Teatru „Baj” „Barn – Teater – Verden Over Skillene” // „Dziecko – teatr – świat. Ponad barierami”, Warszawa 2010, s. 1-10

Renata Aleksejunaite, Andrzej Bocian, Magdalena Dąbrowska, Sylwia Janina Stasiak – „Program warsztatów dla dzieci” [przedstawienie „Świat Gar manna”], druk w: wydawnictwie Teatru „Baj” „Barn – Teater – Verden Over Skillene” // „Dziecko – teatr – świat. Ponad barierami”, Warszawa 2010, s. 136 – 39

Alicja Morawska-Rubczak – „Świat Gar manna” w Teatrze „Baj”, http://alicjarubczak.wordpress.com, 23 IV 2012

A. Czajkowska – „Tylko ten, kto się boi, potrafi wykazać się odwagą, www. teatrdlawas. Pl, 23 IV 2912

Justyna Czarnecka – „Partnerowanie”. Rozmowa Sylwii Chutnik, Alicji Morawskiej-Rubczak, Ewy Piotrowskiej i Haliny Waszkiel. Nagrana w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Podana do druku przez Justynę Czarnecką, „Dialog” 2013 nr 7/8, s. 69 – 79

Bożena Frankowska – „Polacy z Meksyku do rodaków nad Wisłą, Odrą i Bugiem”, www. aict, art.pl, 10 VI 2014

Ewa Piotrowska – „Teatr bez barier”. Rozmawia Karol Suszczyński, w: „Baj wśród dzieci 85 lat najstarszego teatru lalek w Polsce. Koncepcja i redakcja Marek Waszkiel przy współpracy Aldony Kaszuby, Warszawa 2014, s. 83-92

Karol Suszczyński – „Kalendarium Teatru Baj”, tamże, s. 239- 245

„Spis premier”, tamże, s. 269-270

Bożena Frankowska

Leave a Reply