Cudowna jest głupota tego świata
Spektakl Petera Brooka(ur. 1925), wybitny angielski reżyser teatralny, inscenizat... More, Charlotte Rempling i nie tylko Lear, Makbet, Hamlet, Romeo i Julia…
Hasło główne festiwalu z Króla Leara i brzmi niebywale aktualnie: Cudowna jest głupota tego świata. Do Gdańska na festiwal przyjadą spektakle z Hiszpanii, Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii, Ukrainy i oczywiście z Polski.
– Bardzo trudno ze względów finansowych zapraszać teraz na festiwal spektakle z obu Ameryk, więc pozostajemy w Europie – mówi Agata Grenda, dyrektorka Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, która po raz drugi organizuje festiwal szekspirowski. – Program zagraniczny jest wynikiem naszych debat, dyskusji, głosowań, ale też wynikiem tego, na co nas stać, jaka jest inflacja i kto, kiedy może przyjechać. Na festiwalu będzie 10 premier. Nie wiem, czy jest jakiś inny festiwal, który – po pierwsze – nie wie podczas 10 wydarzeń, co się wydarzy, ponieważ są to premiery. Po drugie nie wiem, czy jest inny festiwal, który tak inwestuje w artystów, bo każda premiera jest przez nas dofinansowana – albo w całości, albo w dużej mierze. One się odbywają albo w ramach SzekspirOFF, albo w ramach konkursu o Nowego Yoricka.
Festiwal Szekspirowski zainaugurujeLear. Esej aktorski Andrzeja Seweryna(26 lipca), artysty, który ma znaczące dokonania w interpretacji różnorodnych szekspirowskich ról. Grał Leara, Prospero, Koriolana, Ryszarda. Tym razem Seweryn stworzył opowieść o człowieku szukającym sensu życia. Ten Lear w reżyserii Janusza Opryńskiego jest monodramem, Lear Seweryna musi jeszcze raz zmierzyć się ze swoim losem.
28 lipca po raz pierwszy na Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku Hamlet. The dance of the melancholic w wersji flamenco, w adaptacji choreografaautor układu tanecznego w spektaklu baletowym albo w innego... More Jesús Herrera z Sevilli. Hiszpańscy artyści zaprosili do współpracy Akademicki Chór(gr. choros, łac. chorus), zespół osób wypowiadających ... More Uniwersytetu Gdańskiego. Taka wersja najbardziej znanej tragedii Szekspira na pewno będzie zaskoczeniem.
Najkrótszą festiwalową propozycję przygotował znany i doświadczony zespół Łódź Kaliska,który29 lipca zaprezentuje 15-minutowąoperę syntetyczną Makbeth ŁK’a,szepty i podszepty. W programie wieczoru również wystawa i nieformalne spotkanie z artystami, w tym z Michałem Urbaniakiem – skrzypkiem i saksofonistą. Dyrektorka Gdańskiego teatru Szekspirowskiego Agata Grenda nie ukrywa, że taki skrócony Makbet będzie też nie lada wyzwaniem interpretacyjnym dla widzów. Grenda jest inspiratorką wielorakości i wielo różności tegorocznego festiwalu. Program tegorocznego festiwalu jest bardzo rozbudowany i naznaczony wieloma nowościami organizacyjnymi. Niewątpliwie, ma się na tym festiwalu dziać i ma być głośno o festiwalu wpisanym w czas Jarmarku Dominikańskiego, najbardziej hucznej gdańskiej letniej fety na Głównym Mieście w Gdańsku. Teatr Szekspirowski i festiwal mają błyszczeć nietuzinkowymi działaniami.
W programie festiwalu 29 i 30 lipca obejrzeć będzie można prowokującą diagnozę współczesnego teatru na podstawie Króla Leara w wykonaniu nagradzanego aktora i performera Tima Croucha. Spektakl Truth’s a Dog Must Kennel utrzymany jest w formie szalonego stand-upu. Przedstawienie zostało nagrodzone w Edynburgu w 2022 r.
31 lipca dwa spektakle – Sen nocy letniej w reżyserii Andrija Bilousa z Kijowskiego Narodowego Teatru Akademickiego Mołodyj z Ukrainy i zwycięzca konkursu ShakeSphere – spektakl Tragedia MakbetaTeatru Flabbergast (Wielka Brytania) w reż. Henry’ego Maynarda.
1 sierpnia w programie międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego znalazła się również premiera gdańskiego Teatru Wybrzeże. Reżyser Michał Siegoczyński w przedstawieniu Romeo i Julia is not dead tworzy alternatywną historię najsłynniejszych kochanków. Zastanawia się m.in. jak wyglądałoby zmartwychwstanie tej pary w nowym świecie. Spektakl trwa 180 minut, a w tytułowych rolach obejrzymy Katarzynę Borkowską, aktorkę od roku w zespole Teatru Wybrzeże, po krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych i Michała Jarosa – aktora dobrze znanego gdańskiej publiczności. Reżyser o spektaklu mówi tak: Romeo i Julia stali się hasztagiem, rodzajem myśli czy idei, której najważniejszym spoiwem jest ich ofiara. Ofiara, która musi się dokonać. No ale właśnie: czy musi, a jeśli tak, to dlaczego i dla kogo? Dramat(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More Williama Shakespeare’a jest dla mnie punktem wyjścia, ale i labiryntem, w który wchodzą główni bohaterowie, tak jakby ktoś pokazał im scenariusz ich życia, odsłonił przyszłość, punkt, do którego zmierzają, zachęcając jednocześnie do refleksji i krytycznego spojrzenia na własne losy, może nawet próby ich przewartościowania.
Na Festiwalu Szekspirowskim w tym roku 2 sierpnia absolutny rarytas dla teatromanów – ostatnia produkcja legendarnego Petera Brooka. Projekt Burza. Ten spektakl miał trafić do Gdańska w ubiegłym roku, ale niestety, zmarł Mistrz Brook i trzeba było zmienić plan festiwalu. Projekt Burza został zrealizowany wspólnie z Marie-Hélène Estienne z Théâtre des Bouffes du Nord z Francji.
3 sierpnia At Home with Will Shakespeare w wykonaniu Pipa Uttona, jednego z czołowych brytyjskich aktorów, specjalizujących się w monodramach.
Kolejne przedstawienia 4 i 5 sierpnia to polska premiera międzynarodowej gwiazdy, flamandzkiego kolektywu Needcompany. Spektakl powstał w koprodukcji z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim i zapowiadany jest jako ważne wydarzenie.
Na zakończenie festiwalu, 6 sierpnia medytacyjna uczta literacka z wielką gwiazdą. Aktorka Charlotte Rampling i wiolonczelistka Sonia Wieder-Atherton w spektaklu Shakespeare-Bach nawiązują poetycki dialog(gr. dialogos = rozmowa), 1. podstawowa forma wypowiedzi w d... More między sonetami Szekspira a suitami Bacha.
Złoty Yorick, Nowy Yorick i jurorzy.
Na Gdańskim Festiwalu Szekspirowskim będziemy również oglądać polskie spektakle w konkursie Złoty Yorick. Będzie to pięć przedstawień z ostatniego sezonu z różnych teatrów. Od kilku lat selekcja spektakli do tej nagrody jest dziełem Łukasza Drewniak, który podkreśla, że Szekspir nie jest teraz autorem wszechobecnym na polskich scenach.
– Mam poczucie niedostatecznej na polskiej scenie podaży Szekspira – mówi Drewnik. – Profesor Jerzy Limon wymyślił ten konkurs o złotego Yoricka w czasach prosperity, kiedy mieliśmy po 20 realizacji Szekspira, kiedy sięgali po jego utwory najwybitniejsi twórcy, a każdy teatr w Polsce miał ambicje mieć go w swoim repertuarze. Tymczasem przez ostatnie lata zmieniły się priorytety polskiego teatru. Bardziej w cenie jest repertuar napisany tu i teraz, portretujący nasze współczesne lęki nie za pomocą klasycznego teatru, ale nowego głosu, który wychodzi z pokolenia, ze społeczeństwa, z określonego środowiska. (…) W zeszłym roku Szekspir miał nas rozśmieszyć. W tym roku również da się wyczuć taki podskórny nurt, który zastąpił Szekspira politycznego. Uważam, że moim zadaniem jako selekcjonera nie jest wskazywać, które spektakle są najlepsze, ale sprawdzać i pokazywać widzom „co piszczy w trawie”.
Stąd propozycje bardzo różnorodnych form teatralnych i spektakli o zdecydowanie zróżnicowanych konwencjach. Do tego konkursu zakwalifikowano:
How Beauteous Mankind is! w reżyserii Sławka Krawczyńskiego i Anny Godowskiej we współpracy z Borysem Jaźnickim i Wojciechem Jaworskim – Fundacja Teatru Realistycznego
Romea i Julię w reżyserii Dominiki Feiglewicz, Zdenki Pszczołowskiej z Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie,
Podchodzisz moją samotność w reżyserii Doroty Bielskiej, gdańskiego Teatr Razem, działający przy Gdańskim Teatrze Szekspirowskim,
Sen nocy letniej w reżyserii. Justyny Sobczyk i Jakuba Skrzywanka z Teatru Współczesnego w Szczecinie
Sen nocy letniej w reżyserii duetu Krofta/Wojtyszko z Wrocławskiego Teatru Lalek.
Zwycięski spektakl otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł
Wszystkie przedstawienia w konkursach Złoty Yorick, Nowy Yorick i SzekspirOFF na 27 festiwalu oceniać będzie to samo międzynarodowe jury. To idea Agaty Grendy. Uważa ona, że spektakle offowe, tak samo, jak przedstawienia zawodowych teatrów instytucjonalnych czy sceny pracujące z amatorami z dysfunkcjami powinny być tak samo oceniane przez jurorów. Takie myślenie o ocenianiu spektakli niekoniecznie jest jedynym dobrym kryterium. Rozumiem natomiast, że jedno jury to kwestia festiwalowych oszczędności.
Skład więc jury w tym roku jest następujący:
Emily Ansenk – od czterech lat dyrektorka Holland Festival, historyczka sztuki, uczestniczy w wielu komisjach artystycznych. Założycielka i dyrektorka prywatnego Muzeum Frisia (później Scheringa) w Spanbroek w Holandii (1996-2008), była dyrektorką Kunsthal Rotterdam.
Jacek Kopciński – redaktor naczelny miesięcznika „Teatr”, historyk literatury, krytyk teatralny. Autor monografii o Mironie Białoszewskim(1922-83), polski poeta, prozaik, a także tłumacz i autor ... More i Zbigniewie Herbercie. Ostatnio opublikował „Powrót Dziadów i inne szkice teatralne”, opracował dwutomową antologię „Transformacja. Dramat polski po 1989 roku”, Kieruje Ośrodkiem Badań nad Polskim Dramatem(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More Współczesnym.
Aneta Mancewicz – badaczka i krytyczka teatru. Wykłada na uniwersytecie Royal Holloway, University of London. Specjalizuje się w badaniu adaptacji dzieł Szekspira, autorka publikacji Hamlet after Deconstruction”, „Intermedial Shakespeares on European Stages”, „Biedny Hamlet” czy Local and Global Myths in Shakespearean Performance”.
W tym roku rusza po raz pierwszy konkurs o Nagrodę Nowego Yoricka, nowa inicjatywa festiwalu szekspirowskiego. Do konkursu wpłynęło 27 zgłoszeń od studentów reżyserii ze wszystkich szkół w Polsce, reżyserów na początku swojej drogi zawodowej, kolektywów artystycznych. Wyboru dokonali dyrektorzy trzech teatrów Jacek Głomb, Maciej Nowak i Paweł Sztarbowski.
Oto wybrani realizatorzy: Jan Marek Kamiński przygotuje Ryszarda III z aktorami Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy. Dyrektor teatrudawniej (por.) anterprener, organizator pracy artystycznej z... More Jacek Głomb przekonywał, że ta propozycja: łączy w sobie głęboką podbudowę filozoficzną z pomysłową koncepcją inscenizacyjną. Idee reżysera wypływają przy tym z dramatu(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More Szekspira, a nie z prób wtłoczenia weń jakiejś tezy. To wszystko daje nadzieję na realizację szkicu spektaklu niosącego treści współczesne i uniwersalne.
Pamela Leończyk i Daria Sobik przygotują Zimową opowieść z Teatrem Powszechnym Zygmunta Hübnera w Warszawie. Ta propozycja przekonuje nas odważnym pomysłem i odpowiada na pytanie co sztuka mówi nam o traumie – uważa Paweł Sztarbowski, zastępca dyrektora ds. programowych Teatru Powszechnego.
Mira Mańka zaprezentuje Lover’s complaint w oparciu o poemat Skarga zakochanej Szekspira razem z zespołem Teatru Polskiego w Poznaniu.
Maciej Nowak – dyrektor artystyczny Teatru Polskiego uważa, że: Młoda reżyserka sięgnęła po nieoczywisty dla teatru materiał literacki, jakim są sonety. W epoce turboimpresjonizmu te utwory być może łatwiej niż pozostałe z dorobku Shakespeare’a mają szansę znaleźć uznanie publiczności. Po drugie, zaproponowała spojrzenie na ten utwór z perspektywy bardzo współczesnej, jaką są praktyki integracyjne, włączające osoby o alternatywnej wobec mainstreamu wrażliwości sensorycznej. To jest zarówno intrygujące, jak i otwierające. Z wielką ekscytacją czekam na efekt tego reżyserskiego gestu.
Na każdą realizację tych wybranych spektakli organizatorzy konkursu GTS i Fundacja Theatrum Gedanense przeznaczyli 25 tys. złotych. Pomysłodawcą konkursu na Nowego Yoricka jest również Łukasz Drewniak, który powiedział: Festiwal Szekspirowski nie chce, by zamarła w Polsce recepcja Szekspira, zwłaszcza w młodym pokoleniu. Pragniemy zachęcić reżyserki i reżyserów do mierzenia się z dramatami Stratfordczyka, nagradzać najciekawsze adaptacje i ujęcia jego klasycznych tematów. Każdy z wyróżnionych projektów może wejść do repertuaru teatru i będzie można zaprezentować taki spektakl na kolejnym festiwalu.
Ponadto na 27 festiwalu jak zwykle będzie SzekspirOFF, czyli tradycyjnie prezentacje produkcji niezależnych. Oto lista offowych spektakli i nazwiska twórców:
Błazen – Maciej Gorczyński/Daniel Leżoń/Iwona Bandzarewicz/Piotr Korzeniak
Chcę przespać ten jałowy czas, kiedy nie ma jej przy mnie – Klaudia Hartung- Wójciak/Nostalgic Boys
CyberWill – Zuzanna Kasprzyk/Andrzej Molenda/Paweł Gala
Imperium – Strefa Wolnego Słowa
Very Funny – Gruba i Głupia (Patrycja Kowańska i Dominik Knapik)
Wśród wydarzeń towarzyszących festiwalowi, a ich liczba niemała, nowy cykl „Myślenie ma sens”, na którym organizatorzy proponują warsztaty, otwarte próby, spotkania z artystami. Zapowiadane są też dwie przedpołudniowe debaty z widzami o spektaklach oglądanych dnia poprzedniego.
27 Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski w Gdańsku rozpoczyna się 27 lipca o godz. 17.00
Alina Kietrys
[Na zdj.: Teatr Szekspirowski, fot. Dawid Linkowski/ mat. organizatora]
