Subotica – miasto w Serbii, położone tuż przy granicy z Węgrami ma bogatą historię. Po węgiersku zwane Szabadka, w latach 1740-1918 Maria-Theresiopel czyli „miasto Marii Teresy” na cześć cesarzowej z rodu Habsburgów, należało kolejno do Imperium Osmańskiego, Austrii, Austro-Węgier, Królestwa Serbii, Chorwatów i Słoweńców, później Jugosławii. Obecnie jest to drugie co do wielkości (po Nowym Sadzie) miasto w autonomicznym okręgu Wojwodina.
Subotica słynie z zabytkowych budynków secesyjnych: w mieście jest ich około stu. I właśnie secesji w Suboticy poświęcony był V Międzynarodowy Konkurs na Ekslibris, zorganizowany w 2021 roku przez tamtejsze Stowarzyszenie Artystów Plastyków i Projektantów. Temat stał się wyzwaniem, aby zapoznać się z architekturą Art Nouveau miejsca, uważanego za perełkę między Dunajem a Cisą.
To przede wszystkim monumentalne budynki: Ratusz Miejski oraz Synagoga, które ozdobiły mój konkursowy ekslibris. Ratusz – siedziba władz miejskich, w ścisłym centrum na Placu Wolności – wybudowany w 1912 roku jest największym gmachem w mieście i zarazem jednym z najcenniejszych zabytków architektury secesyjnej w Wojwodinie i w całej Serbii. Bogato zdobiony, z witrażami i dachem pokrytym kolorową mozaiką. Synagoga – druga co do wielkości w Europie – została zaprojektowana przez tych samych architektów z Budapesztu co Ratusz – mogła pomieścić do 1500 osób. Ta imponująca budowla sakralna pełni dziś funkcję muzeum i przestrzeni wystawienniczej. Zachwyca barwnymi witrażami i stylizowaną ornamentyką kwiatową.
Na konkurs przygotowałam ekslibris w kilku wersjach kolorystycznych i kwiatowych (lilie wodne, maki, jarzębina, bez, rumianki). Znalazł się na wystawie i w katalogu obok prac artystów z ośmiu krajów (najwięcej z Serbii i Węgier oraz…z Polski!). Na nadesłanych ekslibrisach przeważały elementy architektury, roślin oraz formy zdobnicze – zgodnie z duchem Art Nouveau. Trafiły do zbiorów organizatorów, Muzeum Miasta oraz Modern Gallery w Suboticy.
BEATA JOANNA PRZEDPEŁSKA
