Książki

Z okazji przyznania Barbarze Osterloff nagrody Książki Roku za monografię „Aleksander Zelwerowicz” przedrukowujemy recenzję dzieła z Magazynu Lietrackiego „Książki”:

Trudno dociec, dla jakich przyczyn nie powstała wcześniej monografia Aleksandra Zelwerowicza (1877-1955), artysty giganta, który swoją sztuką aktorską i reżyserską, talentem organizacyjnym (dyrektor wielu teatrów) i pedagogicznym (twórca szkolnictwa teatralnego) odcisnął wyraziste piętno na polskim życiu teatralnym – pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki.

Trudu tego podjęła się Barbara Osterloff, z natury rzeczy opisująca dokonania Zelwerowicza nie z autopsji, ale z pieczołowicie gromadzonej dokumentacji, także rozmów toczonych ze świadkami epoki. Rozmach tego przedsięwzięcia budzi niekłamany szacunek: dwa obszerne tomy, niemal 1000 stron druku, gęstych od zdjęć, faktów, cytatów, solidnych przypisów to efekt tej imponującej pracy, dającej świadectwo przedniemu artyście, jednemu z największych w historii polskiego teatru. Dowiedz się więcej »Monografia Aleksandra Zelwerowicza

Tomasz Mościcki został laureatem Warszawskiej Nagrody Literackiej w kategorii „edycja warszawska” za książkę „Teatry Warszawy 1944-1945. Kronika”. Nagrody wręczono w mini9ony poniedziałek, 22 kwietnia w Teatrze Dramatycznym

Mościcki dotyka nie do końca zabliźnionych ran, bo przy okazji oczyszczania przeszłości popełniono nie tylko wiele błędów, ale wręcz niegodziwości, a krystaliczni moraliści nie zawsze okazywali się sędziami powołanymi do wydawania wyroków, sami uwikłani w dwuznaczne sytuacje – o książce Tomasza Mościckiego „Teatry Warszawy 1944-1945. Kronika” pisze Tomasz Miłkowski w Notesie Wydawniczym.

Następna po „Teatrach Warszawy 1939” kronika teatralna stolicy Tomasza Mościckiego. Pod tą skromną nazwą kryje się coś więcej niż kompilacja. Kompozycja materiału bowiem, odkrywczy materiał ikonograficzny i ustalenia faktograficzne to trudne do przecenienia zasługi autora. Tym bardziej że to kronika o szczególnym charakterze, obejmująca okres uważany częściowo za „niemy” albo też niebyły. Chodzi o tzw. teatry jawne, czyli koncesjonowane przez okupanta, a przede wszystkim o artystów, którzy zdecydowali się w nich występować, już podczas okupacji, a zwłaszcza po wojnie rozliczani z tych decyzji. Rozmaicie zresztą – czasem bezwzględnym zakazem wykonywania zawodu w stolicy po wsze czasy, czasem nader łagodnie. Artystów baletu nie tylko rozgrzeszono z przewin, ale nawet honorowano za zachowanie ciągłości tradycji polskiego baletu. Postępowania regionalnych komisji ZASP-u, powołanych do badania przypadków kolaboracji, znacznie się od siebie różniły, budząc po dziś dzień liczne wątpliwości.

Dowiedz się więcej »Niczym polityczny thriller

Tytuł tej cienkiej, ale ważnej książeczki, jest (na pozór) mylący. Ktoś niezorientowany mogły wziąć dosłownie zapowiedź na okładce za obietnicę tekstu na temat problemów teatru naszych dni. Tymczasem mowa w niej o dylematach polskiego teatru sprzed lat bez mała trzydziestu – o książce wydanej przez warszawską Akademię Teatralną pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki. Dowiedz się więcej »Bohdan Korzeniewski „Spory o teatr dzisiejszy”

Na tom składają się trzy dramaty, pisane w okresie ponad ćwierćwiecza (1985-2011). Tadeusz Słobodzianek, zafascynowany dziejami sekciarzy na wschodnich rubieżach przedwojennej Rzeczypospolitej, którzy skupiali się wokół pojawiających się proroków i ocalałych rzekomo carów, a inspirowany książkami, poświęconymi temu zjawisku (m.in. „Wierszalin” Włodzimierza Pawluczuka), podążył ich śladami – pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki.

Przy czym nie chodziło mu o literalne odtworzenie historii sekty czy quasicarskiej świty, ale raczej atmosfery tęsknoty za ładem i porządkującą ideą, która narodziła się w okresie wielkich napięć i przewartościowań (wojna, rewolucja bolszewicka, carobójstwo i upadek Rosji). Czas swego rodzaju zawieszenia, kiedy stary świat legł w gruzach, a nowy powstawał w bólach, sprzyjał pojawianiu się proroków wieszczących koniec świata i fałszywych carów obiecujących powrót starych, dobrych czasów, ale i przywódców rewolty, która miała do końca wymieść z powierzchni ziemi wszelkich wyzyskiwaczy. Dowiedz się więcej »Śmierć proroka i inne historie o końcu świata

Nie pierwszy raz Jerzy Stuhr chwyta za pióro, potrafi się nim posłużyć, a czyni to w okolicznościach na ogół szczególnych. Powstanie książki „Sercowa choroba” (1992) wiązało się z przeżytym zawałem serca, teraz „Tak sobie myślę” zrodziło się z zapisków powstających podczas zabiegów, mających doprowadzić do pokonania nowotworu gardła – pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki

Świadczy to dowodnie, że natura artysty jest taka, że nie znosi nieróbstwa, choćby chorobą wymuszonego, że bez poważnego zajęcia nie wyobraża sobie życia. Pisanie traktuje zaś z należną powagą, pisarstwo uważając za koronę artystycznych zajęć. Dowiedz się więcej »Tak sobie myślę. Dziennik czasu choroby

Książka Żurowskiego składa się z 21 rozmów z artystami wysokiej próby i dodanego w charakterze post scriptum eseju o wybitnym polskim krytyku, Janie Kotcie. Ciekawy był zamysł tej kolekcji zebranej pod jednym kątem: autorowi rozmów szło o wyśledzenie, co mianowicie zostało z tamtych lat, co ocalało, jakie wiano zostawiają odchodzący koryfeusze polskiego teatru – pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki.

Dowiedz się więcej »Teatr, czyli świat. Rozmowy z artystami sceny o jej minionej epoce

W rocznicę tragicznej śmierci artysty jego przyjaciele, wielbiciele, a nawet sąsiedzi skrzyknęli się, żeby dać wyraz nie tylko swej admiracji, ale prawdzie o tym niezwykłym artyście. Powstała księga nie mogła nazywać się inaczej niż Wieża malowana od tytułu spektaklu wystawionego w warszawskim STS-ie (1959)

Dowiedz się więcej »Wieża malowana. Wspomnienia o Wojciechu Siemionie Zebrał i opracował Józef Pless

Warszawskie Spotkania Teatralne to prawdziwa legenda – zwłaszcza te z lat 70., na którymi sprawował pieczę Mieczysław Marszycki, niezastąpiony dyrektor Teatru Dramatycznego w Warszawie. To on także, już po transformacji ustrojowej doprowadził do wznowienia festiwalu, który przez lata uchodził za okno wystawowe polskiego teatru.

Jak to było naprawdę z tym oknem wystawowym, opisuje barwnie Magdalena Raszewska, sama gorliwa bywalczyni Spotkań, ich sumienny krytyk, a teraz już historyk.

Dowiedz się więcej »Magdalena Raszewska 30 X WST. Warszawskie Spotkania Teatralne, 1965-2010

Taka książka, jak „Tajemnice teatru lalek” Honoraty Sych zdarza się w dzisiejszych czasach wyjątkowo.

Dowiedz się więcej »LALKI TEATRALNE

To nie międzymiastowa, to międzyludzka… Charakterystyczny, liryczny, zmysłowy głos wciąż brzmi w uszach, przed oczami słynny dekolt i wielkie przymrużone oczy…

Kalina Jędrusik. Jeszcze jeden, zmarnowany w dużej mierze przez polskie piekło, głównie warszawkę, talent. Za mało jej było w teatrze, za mało w telewizji, za mało w filmie.

Dowiedz się więcej »NIEZAMIENNA NA NIC…

Władysław M. Owczarzak napisał książkę o zwykłym człowieku, czyli o Stanisławie Stapfie. Wiele o Stapfie słyszałam w moich czasach wrocławskich. I wiem, że nie był to „zwykły człowiek”.

Dowiedz się więcej »OPOWIEŚĆ O ZWYKŁYM CZŁOWIEKU

Ukazała się książka Jarosława Borowca „Szare światło” (wtedy, w 2009, było jeszcze to światło szare). Jest to zapis rozmów z Krystyną Miłobędzką i Andrzejem Falkiewiczem.

Dowiedz się więcej »JUŻ TYLKO CZERŃ…

Nie zdawałam sobie sprawy z okrucieństwa tego słowa, z jego często dramatycznych w życiu konotacji, uzależnień, kontekstów, z narzucania wyborów. To tak łatwo i właściwie przyjemnie się mówi: jestem pomiędzy fantazją a rzeczywistością, pomiędzy światami, krawędziami, znakami, stylami itd. itd… Tylko, że urodzić się „pomiędzy” to już nie brzmi tak niewinnie, ma swoje konsekwencje, niekiedy dramatyczne, ma swój ciężar. Zofia Reklewska – Braun jest jedną z tych osób, które urodziły się „pomiędzy”.

Dowiedz się więcej »POMIĘDZY…

Maciej Wojtyszko rekomendując książkę Andrzeja Siedleckiego – Być aktorem [wyd. Fosze 2010] – podkreśla walor lektury czytanej „z ciekawością i uwagą”. Ja wybrałabym raczej aspekt pożytku i edukacji.

Dowiedz się więcej »O wadze i powadze zawodu aktorskiego

Imponująca dokumentacja – owoc pracy zespołu pod kierunkiem Doroty Buchwald, skupionego w Instytucie Teatralnym im Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie – o książce „Teatr w Polsce/Theatre in Poland. Dokumentacja sezonu 2008/2009” pisze Tomasz Miłkowski w Magazynie Literackim Książki.

Dowiedz się więcej »To się nazywa – dobra robota

Anatolij Krym to jeden z najciekawszych współczesnych dramaturgów ukraińskich, który w dodatku pisze po rosyjsku i chętnie mówi o swoim żydowskim pochodzeniu.

Dowiedz się więcej »Anatolij Krym, Testament cnotliwego rozpustnika

Irena Jun należy do klasyków polskiego teatru jednego aktora.

Dowiedz się więcej »Ewa Bułhak, Szukanie monologu. O teatrze Ireny Jun

Autor, sam niegdyś dyrektor Teatru TV (w latach 1968-1975), prowadzi w tej książce przez dzieje telewizyjnej sceny nie jak historyk archiwista, topiąc czytelnika w gąszczu statystycznych i mało istotnych informacji, ale jak miłośnik, który wyłuskuje spośród dobrych 4-5 tysięcy spektakli (ile tego było, nikt na dobrą sprawę nie wie) te, które najgłębiej zapadły mu w pamięć.

Dowiedz się więcej »Henryk Bieniewski, Teatr Telewizji i jego artyści

Kociniak nie mówił 50 lat. Odmawiał wywiadów, unikał dziennikarzy, nawet z okazji jubileuszowych spektakli. Teraz przerwał milczenie i w kilkunastu rozmowach z Remigiuszem Grzela opowiada o swoim życiu i trochę o zawodzie, o przyjaciołach i zawistnikach. Ktoś, kto spodziewał się refleksji o sztuce aktorskiej, o przemianach w teatrze, polityce czy kulturze, zawiedzie się srodze.

Dowiedz się więcej »Marian Kociniak, Spełniony. Rozmawia Remigiusz Grzela

Trudno uwierzyć, ale najważniejszy dramat Arthura Millera (1953), najczęściej w Polsce grywany spośród jego utworów scenicznych, dopiero teraz doczekał się druku.

Dowiedz się więcej »Arthur Miller, Czarownice z Salem Przełożyła Anna Bańkowska