Dramat(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More miłości i zdrady. Dwie pary, dwa sposoby podejścia do małżeństwa i tytułowa zamiana. Sztuka Paula Claudela w reżyserii Marka Pasiecznego i w najnowszym tłumaczeniu Joanny Goreckiej-Kality premierowo już 18 stycznia na Scenie Kameralnej Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi.
Paul Claudel to autor wyjątkowy, pełen wewnętrznych sprzeczności. Nawrócony katolik i cudzołożny kochanek.Ukochany brat rzeźbiarki Camille Claudel, którą zamknie w zakładzie psychiatrycznym w obawie przed skandalem.
Niespełniony benedyktyn i spełniony dyplomata. Poeta zafascynowany Rimbaudem i Biblią. Jego nacechowane symbolizmem dramaty pełne są metafizycznego niepokoju i konfliktów. Wiele z nich osnutych jest wokół problematyki małżeństwa. Należy do nich „Zamiana” – młodzieńcza sztuka napisana przez Claudela w 1894 roku, w początkach jego kariery dyplomatycznej w Ameryce (ponad pół wieku później, w 1951 roku, Claudel
napisze drugą, zasadniczo zmienioną wersję). Francuski tytuł – „L’Échange” – oznacza równocześnie „zamianę” i „wymianę”w rozumieniu towarowym czy walutowym. Osią fabularną jest tu bowiem swoista „niemoralna propozycja”zamiany kobiety za kobietę, czy też wymiany kobiety za „garść dolarów”.
Można interpretować ten dramat jako moralitet: dramat walki dobra ze złem, wodzenia na pokuszenie, ulegania złu i opierania się zepsuciu. Można też odnaleźć tutaj klisze rodem z wodewilowego romansu: trójkąt (czy wręcz czworokąt) miłosny, zdrada, zazdrość, morderstwo… Jak zwykle u Claudela, rzeczywistość jest jednak bardziej złożona i mniej jednoznaczna. Oszczędny w środkach dramat – o klasycznej jedności miejsca, czasu i akcji – skrywa całe bogactwo znaczeń: poszukiwania tożsamości, refleksji nad wartościami materialnymi, duchowymi, estetycznymi.
Kwartet postaci na scenie można interpretować jako intymny dramat wewnętrznego konfliktu jednej duszy – samego Claudela, jeśli wierzyć jego słowom, a być może też uniwersalnego „ja” targanego sprzecznymi pragnieniami. Louis (gościnnie KonradKrupiński, student V roku Szkoły Filmowej w Łodzi), dzikus-poeta, przypomina Rimbauda w jego autodestrukcyjnym dążeniu do przekraczania granic i niespokojnym poszukiwaniu wolności. Marta (debiutująca w zespole aktorskim Szantal Strzelińska, studentka V roku Szkoły Filmowej w Łodzi), prosta wieśniaczka, to po części ewangeliczna Marta (i Maria jednocześnie), po części – obraz sumienia, wewnętrznego pragnienia czystości i prawości.
Lechy (Ewa Audykowska-Wiśniewska), niczym Lilith, ucieleśnia pokusę erosa, ale też magię teatru – pragnienie piękna, jakie niesie sztuka. Thomas (Dariusz Bereski)
– człowiek interesu, mężczyzna umiejący trzeźwo oceniać wartość rzeczy – jest obrazem siły, energii witalnej zdolnej nadać konkretny wymiar i kierunek marzeniom.
Co dzieje się, gdy te siły wchodzą z sobą w konflikt?
Wielkość dramatu(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More Claudela polega na tym, że wszystkie te poziomy i interpretacje współistnieją z sobą, bynajmniej się wzajemnie nie wykluczając – tak jak w egzegezie biblijnej, którą dramaturg1. autor dramatu (-tów); 2. w teatrze rosyjskim stanowisko ... More był zafascynowany. Zamiast morału, widz pozostaje więc z pytaniami, na które sam musi szukać odpowiedzi.
Scenografię zaprojektowała Julia Partyka, jej asystentem jest Maciej Lewik. Muzykę skomponował Robert Łuczak, a za reżyserię światła odpowiada Jędrzej Skajster.
Autorem projekcji do spektaklu jest Mikołaj Pływacz.