O spektaklu EMPUZJON pisze w tygodniku „Przegląd” Tomasz Miłkowski:
To one, przyczajone wiedźmy czyhają na młodych mężczyzn, a potem roszarpują ich ciała na strzępy. W cieniu nadciągającej uczty rozgrywa się akcja(łac. actio = działanie) ciąg zdarzeń w utworze dramatyc... More horroru przyrodoleczniczego Olgi Tokarczuk. Rzecz toczy się w Görbersdorf, czyli dzisiejszym Sokołowsku na Dolnym Śląsku, gdzie słabujący na płuca szukają nadziei na ozdrowienie, a nierzadko znajdują śmierć. Oprócz zabiegów, czas wypełniają im dysputy – sanatoryjne rytuały przypominają atmosferę „Czarodziejskiej góry” Thomasa Manna. Z tym z mężczyzn z „Empuzjonu” nie zajmują debaty o podstawowych wartościach humanistycznych, wojnie i pokoju, istocie dobra i zła, ale łączą antyfeministyczne przekonania i lęk przed kobietami. Żarłoczne empuzy zdają się odpowiadać na demonstrowany przez nich myzoginizm.
A jednak Robert Talarczyk, reżyser autor scenariusza spektaklu zrealizowanego wspólnymi siłami Teatru Śląskiego, Teatru Studio i Instytutu Grotowskiego zakończył widowisko sceną zaczerpniętą właśnie z „Czarodziejskiej góry”. Oto Hans Castorp w wojskowym uniformie przybywa z pola walki. Tym epilogiem Talarczyk wydaje się mówić: oto do czego prowadzą patriarchalne rządy i urazy.
„Empuzjon” na scenie nie jest aż tak mroczny, jak w powieści – cóż, zawsze większe wrażenie czyni niedopowiedzenie, choć trzeba przyznać, że zarówno dekoracja(łac. decoratio), zasadnicza część (por.:) scenografii, ... More, jak i oprawa muzyczna i aktorsko wycyzelowane postacie budzą uznanie. Kto wie, może to nawet najlepsza adaptacja(łac. adaptare = przystosowywać), przystosowanie utworu li... More teatralna prozy Tokarczuk, a na pewno jedna z lepszych prób przełożenia jej prozy na teatr. Trzyma uwagę widzów w napięciu, przykuwa ją tajemnicza aurą i pytaniem, czy przesłanie tej powieści – miejsce dla wszystkich niezależnie od płci i odstępstw o tzw. cielesnej normy kiedykolwiek się ziści. Byłoby na pewno bardziej przyjaźnie.
Tomasz Miłkowski
EMPUZJON Olgi Tokarczuk, adaptacja i reż. Robert Talarczyk, scenografia Katarzyna Borkowska, prapremiera w Teatrze Studio 19 maja 2023.
