W dniach 25 maja – 3 czerwca 2023 roku w Nowym Sadzie (Serbia) odbył się międzynarodowy teatralny festiwal „Sterijino Pozorje”. W konkursie (selektor – Milivoje Mladjenović) wzięło udział osiem spektakli z Serbii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Chorwacji oraz Słowenii. O tytuł „najlepszego reżysera” walczyli: Irena Popović, Egon Savin, Kokan Mladenović, Miloš Lolić, Jug Djordjević (Serbija), Mojca Madon (Słowenia), Branislav Mićunović (Czarnogóra) oraz Djurdja Tešić (BiH). Poza konkursem (program „Kręgi”) pokazano trzy inscenizacje: wszystkie są koprodukcjami.
Za najlepszą inscenizację jury uznało „Kołysankę dla Aleksji Rajčić” Teatru Narodowego w Belgradzie w reżyserii J. Djordjevicia wg dramatu(gr. drama), rodzaj literacki (obok epiki i liryki), obejmuj... More Djordje Kosicia (nagroda za „najlepszy współczesny tekst”). Najlepszym reżyserem został M. Lolić.
Z dyrektorem festiwalu Miroslavem Miki Radonjiciem rozmawia Andriej Moskwin
Andriej MOSKWIN: Pierwszy raz odwiedziłem festiwal w 2000 roku. To już moja druga wizyta. Rzuca się w oczy, że festiwal wciąż ma bogaty program, do udziału zaprasza spektakle nie tylko z teatrów serbskich, ale i z byłej Jugosławii, toczą się dyskusje, odbywa się promocja najnowszych publikacji, codziennie wydawana jest gazeta… Czy w ciągu ostatnich dwudziestu lat zawsze tak było?
Miroslav Miki RADONJIĆ: Tak, nawet po rozpadzie Jugosławii festiwal „Sterijino Pozorje” pozostał, moim zdaniem, najważniejszym festiwalem teatralnym w regionie. Od 2005 roku, oprócz teatrów z Serbii i wszystkich krajów byłej Jugosławii, biorą w nim udział zespoły z Węgier, Niemiec, Szwajcarii, Rumunii, Polski, Czech, Słowacji, Belgii, Wielkiej Brytanii, Rosji… Okazało się jednak, że naszych odbiorców najbardziej interesują prace, które pochodzą z sąsiednich krajów, z którymi łączyło nas wspólne państwo oraz historia. Chodzi o bliskie nam narody o podobnej mentalności i sposobie myślenia. Bogaty program towarzyszący festiwalowi, promocje książek teatralnych, panele dyskusyjne, wystawy, okrągłe stoły krytyki – to tylko niektóre z ważnych elementów festiwalu.
AM: Czy tegoroczny festiwal miał swoją specyfikę i wyróżniał się na tle poprzednich edycji?
MMR: Każdy nowy festiwal niesie ze sobą jakąś specyfikę. W tym roku okazało się, że w większości przedstawień dominującą rolę odgrywa muzyka, mimo że są to przede wszystkim spektakle dramatyczne, oparte na tekście. Program zależy w dużej mierze od repertuaru teatrów zgłaszających się do festiwalu i oczywiście od wrażliwości selekcjonera, który wybiera te spektakle.
AM: Czy zmienia się współcześnie rola i znaczenie festiwali? Czy to nadal najważniejsze forum teatralne w Serbii?
MMR: Jak już wspomniałem, „Sterijino Pozorje” to chyba najważniejszy festiwal teatralny w całym regionie, nie tylko w Serbii. To jedyne miejsce, gdzie gromadzi się tak duża liczba twórców teatralnych, krytyków, teatrologów, studentów wyższych szkół teatralnych, dyrektorów festiwali z naszej części Europy. Celem festiwalu jest właśnie połączenie osób i zespołów teatralnych, wymiana doświadczeń, zapoznanie się z praktykami teatralnymi z innych dziedzin…
AM: Czy są jakieś problemy, z którymi boryka się teraz festiwal?
MMR: Zawsze są problemy związane z organizacją i realizacją tak dużego festiwalu. Ale staramy się nie postrzegać ich jako przeszkód nie do pokonania, ale jako twórcze wyzwania, które dzięki doświadczeniu i wysiłkowi wszystkich osób uczestniczących w organizacji, rozwiązujemy w najlepszy możliwy sposób.