Włoski krytyk i dramaturg1. autor dramatu (-tów); 2. w teatrze rosyjskim stanowisko ... More Mario Fratti (1928-2023), od 60 lat mieszkający w Nowym Jorku, nie żyje.
Pełen energii, twórczy, wszędobylski, jeździł po świecie, bywał ma festiwalach, kongresach i licznych premierach swoich sztuk. Do Polski, choć zafascynowany osobowością Jana Pawła II, chyba nigdy nie zawitał, ale widywaliśmy się wiele razy w różnych częściach Europy i świata. Tryskał humorem, był otwarty i zupełnie pozbawiony choćby odrobiny wyniosłości, do której miał prawo jako uznawany autor, zdobywca kilku nagród Tony, wytrawny krytyk i profesor, działacz AICTMiędzynarodowe Stowarzyszenie Krytyków Teatralnych (Associ... More.
Zaszczycał mnie przyjaźnią. Przysyłał swoje nowe sztuki z odręcznymi dopiskami na marginesach, pozwalał je tłumaczyć, jedną z nich publikowałem w „Yoricku” (2004). To była „Ślepota”, jednoaktówka o żołnierzu amerykańskim, który traci wzrok podczas wojny w Iraku i cały jego świat zmienia się kupę gruzów. Proponowałem ten drobiazg sceniczny kilku teatrom, ale nikt nie był zainteresowany w czasach, kiedy niemal wszyscy pozostawali pod wrażeniem wielkiego zwycięstwa w Iraku.
Żegnam Mario ze smutkiem, wspominając dobre chwile przy czerwonym winie, które uwielbiał, jak przystało na Włocha.
Tomasz Miłkowski
Poniżej polecam wspomnienie pióra Jeffreya Ericka Jenkinsa, prezydenta AICT, o Mario i jego krótka notę biograficzną:
Mario I am bereft to report that my beloved friend Mario Fratti has passed at the age of 95. Friends throughout the globe will recall his positive energy at many festivals and meetings of the International Association of Theatre Critics (AICT IATC Critical Stages/Scènes Critiques: The IATC journal/Revue de i’AICT American Theatre Critics Association American Theatre magazine).
Mario was comfortable speaking, reading, and writing in five languages (of which I am aware), he was an amazing travel companion–when you get food poisoning in Armenia and need to get the next flight to Moscow, you want Mario by your side (at age 83, he saved me!)–and you could have conversations with him for hours about the meaning(s) of life, art, and love.
He was there when I met my Iran-born wife, Katayoun H Salmasi, he was delighted when he learned we were to have a child, and he was always a kind, loving presence in our lives. My wife and I were just talking about him a couple of days ago.
When I joined the Henry Hewes Design Awards committee in 1997, Mario had already been a member of the committee for decades. He served that committee well and faithfully until he could not. We are all very sad at this loss and we send our deepest condolences to his daughter, Valentina Fratti (also a friend of many years).
These pictures are from a 2010 trip to Yerevan, Armenia, for the World Congress of AICT IATC. Somewhere, there is a picture of our global traveling group (about 60 critics), but I cannot find it. We toured churches in Armenia, saw interesting theatre, viewed an exhibit of Paradjanov’s works, and connected with colleagues from four continents.
Rest in peace, Babbo.
Jeffrey Eric Jenkins
Z przykrością donoszę, że mój ukochany przyjaciel Mario Fratti odszedł w wieku 95 lat. Przyjaciele na całym świecie będą wspominać jego pozytywną energię na wielu festiwalach i spotkaniach Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (AICT IATC Critical Stages/Scènes Critiques: The czasopismo IATC/Revue de i’AICT American Theatre Critics Association magazyn American Theatre). Mario swobodnie mówił, czytał i pisał w pięciu językach (czego jestem pewien), był niesamowitym towarzyszem podróży — kiedy w Armenii zatrujesz się jedzeniem i będziesz musiał złapać następny lot do Moskwy, chcesz, żeby Mario był przy tobie (w wieku 83 lat uratował mnie!) – i można było z nim godzinami rozmawiać o sensie (sensach) życia, sztuce i miłości. Był przy mnie, kiedy poznałem moją urodzoną w Iranie żonę, Katayoun H. Salmasi, był zachwycony, gdy dowiedział się, że będziemy mieć dziecko, i zawsze był życzliwy, pełen miłości w naszym życiu. Moja żona i ja rozmawialiśmy o nim kilka dni temu. Kiedy dołączyłem do komitetu Henry Hewes Design Awards w 1997 roku, Mario był już członkiem komitetu od dziesięcioleci. Służył temu komitetowi dobrze i wiernie, dopóki mógł.
Wszyscy jesteśmy bardzo zasmuceni tą stratą i składamy najgłębsze kondolencje jego córce, Valentinie Fratti (również wieloletniej przyjaciółce). To zdjęcia pochodzi z podróży w 2010 roku do Erywania w Armenii na Światowy Kongres AICT IATC. Gdzieś jest zdjęcie naszej globalnej podróżującej grupy (około 60 krytyków), ale nie mogę go znaleźć. Zwiedziliśmy kościoły w Armenii, obejrzeliśmy ciekawy teatr, obejrzeliśmy wystawę prac Paradżanowa i nawiązaliśmy kontakt z kolegami z czterech kontynentów. Spoczywaj w pokoju Babbo.
Mario Fratti
urodzony w L’Aquila (1928) krytyk, dramaturg i pedagog, m.in. profesor Columbia University; członek AICT. Urodził się we Włoszech, ale mieszkał w Nowym Jorku od roku 1963. Jego sztuki: „Cage”, „Suicice”, ‘Return”, „Refusal”, „Refrigeratorors”, „Academy”, „Seducers”, „Victim” „Che Guevara”, “Young Wife”, “Birthday”, “Mothers and Daughters”, “Eleonora Duse”, “Mafia”, “Gift”, “Races”, “Bridge”, “Lovers”, “Friends”, “Encounter”. “A.I.D.S.”, “Porno”, “Two Centuries”, “Dolls No More”, “Familly”, “Sister”, “Leningrad”, “Passionate Women” – były wystawiane w ponad 600 teatrach w 19 językach. Musical “Nine” (jego adaptacja(łac. adaptare = przystosowywać), przystosowanie utworu li... More filmu Felliniego “Osiem i pół”) otrzymał wiele nagród, m.in. 5 Tony Awards.
[Więcej autorze i jego twórczości na oficjalnej stronie w Internecie: www.mariofratti.com]
Zobacz też:
Mario Fratti
(tłum. Tomasz Miłkowski)
Copyright: Fratti/Miłkowski
Ślepota. Tragedia w Iraku
(Blindness, Tragedy in Iraq)
„Yorick” 2024, nr 3.