Przegląd Teatralny i Literacki ISSN 2080-9980
Niezwykły koncert – misterium – odbył się w Studio Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego 11 maja 2014. Na zamówienie Programu Drugiego PR, Jacek Hałas – bard i badacz rozsławiający tradycje wędrownych śpiewaków i archaiczne formy tańca i muzyki, razem z Darkiem Błaszczykiem stworzyli widowisko Orszak weselny/Żałobny rapsod dedykowane pamięci Oskara Kolberga.
Na afisz stołecznego Teatru Polskiego wchodzi Szekspirowski „Król Lear”. Reżyseruje wybitny inscenizator francuski Jacques Lassalle, w roli tytułowej – Andrzej Seweryn. Premierę jak zawsze poprzedza napięcie: ta wielka tragedia Szekspira uważana jest za jeden z najtrudniejszych do interpretacji jego dramatów, a królewska rola Leara uchodzi za rolę ról. Tadeusz Łomnicki nazywał ją skałą bazaltu – pisze Tomasz Miłkowski w Przeglądzie.
WYCHODZIŁ Z TEATRU UPOJONY
Skala trudności, z jaką muszą się zmierzyć artyści, jest wyjątkowa i zapewne dlatego „Król Lear” nie należy do zbyt często wystawianych utworów Szekspira. Zresztą miał więcej szczęścia do tłumaczy niż do realizatorów. W Polsce dramat doczekał się kilkunastu przekładów, obok kanonicznych Józefa Paszkowskiego i Leona Ulricha, kilku wysokiej próby poetyckiej: Zofii Siwickiej, Macieja Słomczyńskiego i Stanisława Barańczaka. Gorzej bywało z przedstawieniami, większość kończyła się katastrofą albo dyskusyjnym powodzeniem.
Jak zacząć ? Żeby nie wyjść na głupka, zawistnika, malkontenta…Leciałem jak na skrzydłach do Opery Bałtyckiej w Gdańsku na spektakl baletowy „Sen nocy letniej” według komedii Williama Szekspira. Spektakl uznany przez magazyn „Dance Europa” za najlepszą światową premierę roku 2013. Wyróżniony Nagrodą Teatralną Miasta Gdańska jako najlepszy spektakl roku 2013. Wynoszony pod artystyczne niebiosa przez recenzentów…
Marzena Dobosz o debacie w Instytucie Teatralnym na temat specyfiki czasopism teatralnych i ich roli w kreowaniu polskiego życia teatralnego i naukowego
Debatę „Jak się robi pismo?” z udziałem redaktorów naczelnych najważniejszych pism teatralnych w kraju poprowadzili Wojciech Dudzik i Agata Łuksza. W spotkaniu wzięli udział: Edward Krasiński („Pamiętnik Teatralny”), Jacek Sieradzki („Dialog”), Jacek Kopciński („Teatr”), Krzysztof Mieszkowski („Notatnik Teatralny”) i Grzegorz Niziołek („Didaskalia”). Ważny głos w debacie zabrał również obecny na widowni Wojciech Majcherek. Wreszcie mogliśmy z pierwszej ręki usłyszeć, dla kogo i po co wydaje się pisma teatralne, i dlaczego przeciętnemu widzowi pozostaje głównie (a może wyłącznie) ten lekceważony przez wielu teatrologów i teatromanów internet, który czy chcemy, czy nie, zawłaszcza kolejne przestrzenie naszego życia…
Dowiedz się więcej »Gdzie jest miejsce na pisanie o teatrze?
Wchodzę do mieszkania. W centralnym miejscu pokoju stoi biurko, na nim stoi nieśmiertelna maszyna do pisania i urzęduje leniwy, pręgowany kot – nieodłączny towarzysz swego pana w chwilach weny twórczej. Moją uwagę przyciąga niesamowita ilość książek. Większość z nich to literatura dramatyczna, wszystkie numery ,,Dialogu” od 1956 roku, pozostałe półki zajmują pozycje ,,wokół teatru”.Osobne miejsce w pokaźnej, domowej bibliotece wypełniają książki o Powstaniu Warszawskim. Pokaż mi swoje księgozbiory, a powiem Ci, kim jesteś. Księgozbiór Henryka Bieniewskiego znakomicie charakteryzuje jego właściciela, któremu pozazdrościć można kondycji intelektualnej, przedwojennej klasy, skromności i ogromnej wiedzy, ale także doskonałej orientacji w bieżącym życiu teatralnym.
We wstępie do jednej ze swoich książek napisał: ,,Magiczny świat teatru […] może wypełnić nie tylko jeden wieczór, ale może stać się siłą przewodnią na długie lata”1. Z całą pewnością potwierdza tę tezę swoim życiem.
„Nigdy nie będzie za mało powtarzania takiej prawdy:
siła i samodzielność danego narodu, to także siła
i samodzielność jego kultury” (Jerzy Broszkiewicz)
1.
Tytuł został złożony z tytułów dwóch felietonów Jerzego Koeniga z pisma „Foyer” (2004/4 i 2005/ 2). Przedrukowanych w zbiorze jego szkiców i felietonów pt. Kto ma mieć pomysły? Szkice i felietony teatralne z lat 1978-2008. Wydanych w wyborze i opracowaniu Pawła Płoskiego przez Instytut Książki w Krakowie i Redakcję Miesięcznika „Teatr” (Kraków-Warszawa 2014). Jako pierwszy tom serii zainicjowanej przez miesięcznik „Teatr” pod nazwą „Teatr/Krytycy”.
Dowiedz się więcej »NIE ZADAWAJ GŁUPICH PYTAŃ – GDZIE JESTEŚMY, CO NAS CZEKA?
Podejmowanie dorosłych decyzji nie oznacza bycia dorosłym, a bycie dorosłym nie oznacza podejmowania dorosłych decyzji… Janusz Korczak przypomniał o tym „Bankructwem małego Dżeka”, historią pewnego chłopca w Ameryce sprzed wielu lat. Ale mały Dżek wcale nie jest mały, tylko to, co robi, zarezerwowane jest dla świata dorosłych. Tu Dżek jest jeszcze dzieckiem…
Zmarł Tadeusz Różewicz (93 lata), wybitny poeta i dramaturg, baczny obserwator, komentator, myśliciel. Wchodził do literatury jako poeta odnajdujący nowe środki dla wyrażenia osobistego i pokoleniowego dramatu, ukazując krajobraz po katastrofie, ujawniając koszmar wojny, powstałą próżnię i kryzys moralny w kategoriach osobniczych, pokoleniowych, narodowych i ogólnoludzkich. Różewicz – jak to lapidarnie ujął T. Drewnowski – jest poetą XX stulecia, który „spośród pisarzy polskich wyraził bodaj najwięcej jego doświadczeń, jego nadziei i nieszczęść (…)”.
Małe Warszawskie Spotkania Teatralne były w tym roku wyśmienitym wydarzeniem kulturalnym. W mojej ocenie, znacznie smaczniejszym niż te „duże” WST. Czy to za sprawą tegorocznego kuratora, czy coraz lepszej jakości spektakli dla dzieci – trudno rozstrzygnąć. Oba argumenty są mocne.
Dowiedz się więcej »WIELKIE MAŁE WARSZAWSKIE SPOTKANIA TEATRALNE
Dziś mija 105 rocznica śmierci Heleny Modrzejewskiej (8 kwietnia 1909). Katarzyna Michalik-Jaworska wraca do lektury książki książki Andrzeja Żurowskiego sprzed kilku lat – „MODrzeJEwSKA”.
Zdarzyło mi się kilka razy w życiu recenzować książki z mniejszym lub większym powodzeniem. Jednak zmierzyć się z Andrzejem Żurowskim niepodobna. Jak bowiem zrecenzować erudytę, badacza, niekwestionowanego znawcę Szekspira? Próbowałam w kilku podejściach. Wszystko z miernym efektem. Pozostaje mi przybliżyć książkę i zostawić ocenie czytających jej wartość poznawczą.
O spektaklu ARMINE, SISTER Teatru ZAR pisze Tomasz Miłkowski w „Przeglądzie”:
O tym spektaklu nie sposób snuć refleksji wyłącznie w kategoriach artystycznych. Armine, Sister jest ważnym aktem przywracania pamięci, hołdem dedykowanym ofiarom ludobójstwa, które po dziś dzień nie zostało rozliczone, składanym sto lat później. Wtedy bowiem doszło do planowej eksterminacji, w wyniku której utraciły życie setki tysięcy Ormian zamieszkujących tereny Imperium Osmańskiego.
Spektakl Teatru ZAR nawiązuje do tych tragicznych wydarzeń, budując w przestrzeni teatralnej fugę śmierci, misternie skonstruowaną z pieśni wschodniej Anatolii, w szczególności zaczerpniętych z tradycji ormiańskiego śpiewu modalnego. To odmienny sposób wydobywania głosu, w Polsce nieznany, którego poznanie i doskonalenie pochłonęło wiele miesięcy wspólnej pracy i ćwiczeń pod okiem takich nauczycieli jak Aram Kerovpoyan, mistrz śpiewu w ormiańskiej katedrze w Paryżu. Tak więc temat nie był dla Teatru ZAR wybiegiem, zasłoną, ale wysokim progiem trudności artystycznych i technicznych do pokonania, bez najmniejszej taryfy ulgowej, jak to niekiedy zdarza się, kiedy teatry podejmują „tematy słuszne”. Tym większa satysfakcja z osiągniętego poziomu wykonawczego, który teatr zawdzięcza udziałowi w spektaklu rodowitych artystów śpiewu modalnego.
O Historii Śnieżki w reżyserii Olega Żiugżdy na 34. Warszawskich Spotkaniach Teatralnych pisze Marzena Dobosz na blogu „teatru głodna”:
Przedstawienie rzeszowskiego Teatru Maska to nie tylko znana historia opowiedziana w nowy interesujący sposób, ale także świetna lekcja przedsiębiorczości dla dzieci i dorosłych! Głos o tym, jaką wartość może mieć (i powinna mieć) opowieść, czyli, jak i dlaczego należy wynagradzać literatów.
„Murarz domy buduje” i płacimy mu za to, „krawiec szyje ubrania” – na ciuchy potrafimy wydać krocie, piekarzy też ostatnio wynagradzamy coraz lepiej… Tymczasem od pisarzy, muzyków, malarzy, rzeźbiarzy czy aktorów często żądamy pracy za darmo… W spektaklu Olega Żiugżdy pojawia się kwestia wartości literatury. Czy piękna opowieść ma cenę? Ile jest warta? Czy można nią zapłacić za kolację i nocleg?
Historia Śnieżki zaczyna się od tego, że w przydrożnej karczmie zjawiają się dwaj niemieccy uczeni i pisarze – bracia Grimmowie, Jacob (1785–1863) i Wilhelm (1786–1859), sławni przede wszystkim dzięki spisanym przez siebie baśniom i opowieściom ludowym (Kinder- und Hausmärchen), które dziś zna chyba każdy Europejczyk.
„Bramy raju” w reż. Pawła Passiniego we Wrocławskim Teatrze Współczesnym. Pisze Tomasz Miłkowski w Przeglądzie.
Słynne drugie zdanie „Bram raju” oczywiście pada ze sceny pod koniec przedstawienia. Zrobiło karierę zawrotną, bo powieść Andrzejewskiego zbudowana została z dwóch zaledwie zdań – przy czym to pierwsze wypełniało niemal cały utwór, a drugie zawierało kilka słów. Było jednak z punktu widzenia odbioru tekstu nader istotne – stanowiło bowiem lustrzane odbicie pierwszego. Spektakl Passiniego nie próbuje zachować tej nierównowagi dwóch zdań powieści, a to choćby z powodu dodania do scenariusza fragmentów niemal zapomnianej „Krucjaty dziecięcej” Marcela Schwoba.
Czy satyra na dzisiejszą pop – kulturę może być niższych lotów niż ta prześmiewana? Mam poważne wątpliwości.