30 stycznia 2026 roku w Klubie Dowództwa Garnizonu Warszawa odbędzie się premiera spektaklu „Dziedzictwo” na podstawie prozy Icchoka Baszewisa Singera w reżyserii Roberta Talarczyka. Przedstawienie wieńczy obchody 75-lecia Teatru Żydowskiego im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – instytucji, która od dekad prowadzi dialog(gr. dialogos = rozmowa), 1. podstawowa forma wypowiedzi w d... More między pamięcią a współczesnością.
„Dziedzictwo” powstało na kanwie powieści Dwór i Spuścizna, uznawanych za żydowskie „Noce i dnie”. Twórcy adaptacji – Remigiusz Grzela i Robert Talarczyk – sięgnęli także do niezrealizowanego serialu Krzysztofa Teodora Toeplitza, budując epicką, wielopokoleniową opowieść o losach rodziny Jakobich. Prywatne dramaty bohaterów splatają się tu z historią Europy Środkowej XIX i początków XX wieku, a pytania o wiarę, tradycję, asymilację i nowoczesność brzmią zaskakująco aktualnie.
Singer opisywał świat stojący na progu wielkich przemian – moment, w którym dawne porządki tracą oczywistość, a nowe nie dają jeszcze poczucia bezpieczeństwa. Jak podkreśla Remigiusz Grzela: „Wracając do ‘Dworu’ i ‘Spuścizny’, znów zobaczyłem, jak współcześnie brzmią tematy poruszane przez Singera, a wśród nich najważniejszy – co to znaczy być Żydem dzisiaj?”.
Robert Talarczyk dodaje: „Myślę, że ta historia w niezwykły sposób może rezonować z tym, czego doświadczamy dzisiaj w Polsce, gdzie kilka milionów Ukraińców próbuje znaleźć w Polsce swoją przystań. I choć tak wiele nas łączy, to również gołym okiem widać różnice i rodzące się konflikty.
Podobnie było ze społecznością żydowską drugiej połowy XIX wieku i początku XX. Świat wkraczał w potężną rewolucję przemysłową, a my dziś próbujemy uporać się z rewolucją cybernetyczną, której symbolem jest AI.”
Inscenizacja Roberta Talarczyka została pomyślana jako teatr pamięci – przestrzeń, w której przeszłość powraca w formie wspomnienia, widma, dybuka. W centrum opowieści znajduje się Kalman Jakobi, patriarcha rodu, rozdarty między ortodoksyjnym wychowaniem a koniecznością życia w nowoczesnym świecie. Jego historia staje się metaforą szerszego doświadczenia: rozpadu dawnych ram tożsamości i potrzeby ich redefinicji.
Premierze towarzyszy głos Meirav Hen, wnuczki noblisty, która pisze: „Mówić dziś o dziedziczeniu to mierzyć się z najważniejszym pytaniem w twórczości Singera: jak pozostać Żydem w świecie rozpiętym między ciągłością a przemianą, między wiarą a sceptycyzmem, tradycją a nowoczesnością?”. Jej słowa podkreślają to, że problemy opisane przez Singera ponad pół wieku temu znów stają się palące.
I.B. SINGER „DZIEDZICTWO”
TWÓRCY:
Robert Talarczyk – reżyseria, współautor scenariusza
Remigiusz Grzela – współautor scenariusza
Dagmara Walkowicz-Goleśny – scenografia
Konrad Parol – kostiumy
Natan Berkowicz – wizualizacje
Katarzyna Łuszczyk – reżyseria świateł
Jakub Lewandowski – choreografia(gr. choreia = taniec + grapho = piszę), sztuka tworzenia u... More/ruch sceniczny
Hadrian Filip Tabęcki – muzyka
Monika Soszka – asystentka reżysera
Aleksandra Lipka – asystentka kostiumografa
OBSADA:
Ewa Dąbrowska – ZELDA
Adrianna Dorociak – JOCHEWED/ OLGA
Adrianna Kieś – MIRIAM-LIBA
Małgorzata Majewska – HELENA/ KOBIETA
Sylwia Najah – SZAJNDŁ
Joanna Przybyłowska – STARA ŻYDÓWKA/ SWATKA
Joanna Rzączyńska – JAMPOLSKA/ ROSJANKA/ ESTERA
Izabella Rzeszowska – MIREŁE
Monika Soszka – CIPEŁE (dorosła)/ PANI FRENKIEL
Barbara Szeliga – TEMERŁ/ WŁAŚCICIELKA/ TIRZA PERL
Alina Świdowska – FAJGEL
Małgorzata Trybalska – KLARA
Ewa Tucholska – ŻONA WIENERA/ TAMARA
Lena Wiciak – CIPEŁE (dziecko)
Daniel Czacza Antoniewicz – AZRIEL
Marcin Błaszak – CYPKIN
Piotr Chomik – PORUCZNIK/ LUCJAN
Genady Iskhakov – CADYK
Henryk Rajfer – WALLENBERG/ KAMINER/ PROBOSZCZ
Rafał Rutowicz – GENERAŁ/ JAMPOLSKI/ SMIRNOW
Piotr Sierecki – LEKARZ/ GETZ/ HALPERN
Piotr Siwek – ŻYD1/ HERMAN/ KONDUKTOR/ MŁODY CZŁOWIEK
Robert Talarczyk – KALMAN
Mateusz Trzmiel – MEIR-JOEL/ URI-JOSEF/ CADOK
Jerzy Walczak – KALMAN
Marek Węglarski – MENACHEM MENDEL – CADYK LEWITUJĄCY
Maciej Winkler – ŻYD 3/ SZAMES/ SORKESS/ PIELĘGNIARZ/ DOZORCA
Piotr Wiszniowski – ŻYD2/ WIENER/ SZALIT/ JOCHANAN
Ze specjalnym udziałem Gołdy Tencer
[fot. Przemysław Jendroska]