Hania Wittstock o spektaklu „Mój portret” Agnieszki Niezgody:
„Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej” w reżyserii i wykonaniu Agnieszki Niezgody, która jest także autorką scenariusza oraz scenografii, to spektakl, który łączy monodram z działaniem performatywnym. Tytułowa wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej jest tu pretekstem do spotkania i rozmowy o sztuce i jej roli w życiu artysty, ale nie tylko jego. Spektakl grany jest w niecodziennym miejscu, bo na parterze ponad stuletniej kamienicy. Agnieszka Niezgoda zaaranżowała nie tylko pracownię malarki w pokoju, gdzie toczy się przedstawienie, ale wykreowała przestrzeń całego parteru, który staje się swoistym wehikułem czasu. W holu stoi wieszak z ubraniami, a może kostiumami teatralnymi, obok buty w prawidłach, suszone i świeże kwiaty, wiele innych drobiazgów, które wyglądają, jak pozostawione rekwizyty. Na ścianach odręczne zapiski i zdjęcia autoportretów Olgi Boznańskiej. W salonie przy wejściu znajduje się stary kredens, na środku okrągły stół, dookoła kanapy i krzesła, jest też gramofon, imbryk i filiżanki oraz mnóstwo bibelotów. Obrazy i zdjęcia, dużo zdjęć. Te przedmioty wprowadzają w świat miniony i choć widz ulega sugestii, że to czas przełomu wieków XIX i XX, to jednak ta przeszłość nie ma znamion konkretnej epoki. Zgromadzone elementy scenografii i rekwizyty odnoszą się do osobistych wspomnień i artystycznej drogi aktorki oraz innych artystek, choć całość daje złudzenie świata Olgi Boznańskiej, która jest tu główną bohaterką.
W zaciemnionym kotarami pokoju, który jest pracownią malarki, słyszymy monolog, nagrany głosem aktorki, brzmiący jak spowiedź, jakby słowa wykraczały poza wewnętrzne rozważania, a stawał się głosem zabłąkanym gdzieś ponad czasem. To kolaż wspomnień i zapis emocji wypełniony działaniami performatywnymi, które układają się w portret Olgi Boznańskiej. Obraz ten prezentuje nam artystkę totalną, naznaczony jest jej fascynacją sztuki, co jawi się jako błogosławieństwo i jakaś forma przekleństwa zarazem. Talent i pasja są tym, czym się karmi i czemu oddaje swoje życie jednocześnie. Wyrasta z tego wizerunek, który staje się symbolem, ale też inspiracją, ilustracją twórczej ścieżki, którą podążają za nią kolejne pokolenia artystek. I dlatego w przedstawieniu przywołane są trzy toruńskie malarki, portrecistki: Ewa Zielińska, Iwona Liegmann i Joanna Dąbkiewicz-Luścińska oraz namalowane przez nie portrety.
W finałowej scenie w pokoju pojawia się znana z obrazów Boznańskiej suczka Kwikwi, którą odtwarza pies Kleks Niezgoda, prywatnie pies Agnieszki Niezgody. Niezwykle poruszające jest to, jak precyzyjnie wchodzi on w przestrzeń działania aktorskiego i jak ruchliwą obecnością dopełnia opowieść o malarce. Staje się żywym łącznikiem między sztuką a życiem i codziennością, osadza te zdarzenia sceniczne w realności, przez co zaprezentowana historia staje się bliższa, w jakimś sensie namacalna.
„Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej” Agnieszki Niezgody to spotkanie z teatrem szalenie osobistym i intymnym. W kameralnym gronie kilkunastu osób odbywa się podróż po czasie i po pamięci, która uruchamia w widzu pole do poszukiwania własnych odniesień. Bo to opowieść, która przekracza granice jednej biografii. To historia o ulotności życia, o samotności, o miłości i o procesie twórczym, który transformuje finalnie życie w sztukę, a ta daje ułudę nieśmiertelności, bo „portrety nie umierają”, jak mawiała Olga Boznańska.
Teatr Pokojowy w Toruniu
„Mój portret – performatywna wizyta w pracowni Olgi Boznańskiej”
Scenariusz, reżyseria, scenografia i wykonanie: Agnieszka Niezgoda
Premiera wznowieniowa: 15.04.2025
Foto: Julia Andruszko