Czy można zmieścić Polskę w jednym łóżku? Udało się to Joannie Szczepkowskiej jako autorce i reżyserce „Separatki”, którą z powodzeniem wystawia na małej scenie warszawski Teatr Polski. W jej sztuce dwie pacjentki otrzymały przydział na jedno łóżko szpitalne.
Pomysł z pozoru paradoksalny, ale bardzo życiowy. Prawie każdemu zdarzyło się otrzymać podwójne bilety do teatru czy kina. Tyle tylko, że w takiej sytuacji zazwyczaj panie bileterki spieszą z pomocą i znajdują rozwiązanie. W szpitalu Szczepkowskiej – jest inaczej. Personel umył ręce wobec tej pomyłki, zostawiając pacjentki samym sobie z ich kłopotem i innymi zmartwieniami. Pielęgniarka zaleciła czekać i okazać cierpliwości. Po czym znikła bez śladu.
Nietrudno się domyślić, dlaczego tak się stało. W przeciwnym razie zamysł zderzenia dwóch baniek na jednym łóżku musiałby się obrócić wniwecz. Wspomniane bowiem pacjentki, obie skierowane do szpitala w celu podjęcia ostatecznej decyzji o potrzebie (lub nie) niezwłocznej operacji piersi, już choćby z tego powodu są podminowane. A do tego dochodzi jeszcze ten niefortunny przydział do separatki na jedno łóżko.
Nic dziwnego, że w tej konfliktowej sytuacji musi dojść do starcia. Co więcej, jedna z nich, Marta to niegdysiejsza działaczka o rodowodzie podziemno-opozycyjnym nieco odklejona od rzeczywistości (Joanna Szczepkowska), a druga, Alina to wojująca zwolenniczka skrajnej prawicy (Dorota Landowska). Pierwsza pracuje nad doktoratem, demonstracyjnie lekceważy wygląd zewnętrzny, okupując skraj łóżka w wyciągniętym swetrze. Druga wyfiokowana, w wyprasowanym szlafroczku i sztywnej peruce dba o wystudiowane maniery (do czasu), władczo zasiada na drugiej połowie łóżka, utrzymując kontakt ze światem za pomocą komórki. Niestety opozycjonistka nie ma takiej możliwości, bo komórkę zostawiła w domu. Każda zresztą czegoś nie dopatrzyła i to dodatkowo je trapi, choć przede wszystkim złości przymusowe towarzystwo w łóżku.
Pacjentki popadną zrazu w sytuacyjny, a potem polityczny konflikt. Walkę toczą zażarcie jak w Sejmie, nastroje falują, emocje dochodzą do stanu wrzenia, wystarczy, że okaże się, że każda z nich czyta inne gazety, a końca walki nie widać, a w szczególności szansy na porozumienie. Wszystko je niemal dzieli, choć obie chcą obejrzeć telewizyjną debatę polityków o aborcji, w której spór toczą ich mężowie.
Joanna Szczepkowska skonstruowała maszynę do odegrania polskiego zapętlenia – dość było posadzić dwie kobiety z przeciwnych obozów politycznych na jednym łóżku (to cała scenografia), aby zawrzało i na scenie ukazała się Polska z jej odwiecznymi sporami, niewygasłymi pretensjami, obolałościami, kompleksami. Świetnie skrojony dialog(gr. dialogos = rozmowa), 1. podstawowa forma wypowiedzi w d... More o polemicznym ostrzu, wyraziście zarysowane osobowości bohaterek, od początku duszna atmosfera nieskrywanej niechęci, i co tu gadać, pojawiająca się z czasem pewna wspólnota interesów, choćby doraźna, w rozmaitych życiowych sprawach – oto prawda o sączącym się konflikcie. Jest śmiesznie i strasznie, a przede wszystkim prawdziwie – to więcej niż satyryczny obraz podzielonej Polski na dwa zwalczające się obozy. Może nawet pewien zastrzyk nadziei.
Tak czy owak, łóżko, czyli Polska uchodzi cało.
Tomasz Miłkowski
SEPARATKA Joanny Szczepkowskiej, reż. Joanna Szczepkowska, dekoracje Joanna Gałązka, producentka wykonawcza Magdalena Mróz, producent wykonawczy Arkadiusz Skrodzki/ Fundacja Joanny Szczepkowskiej na Rzecz Inicjatyw Artystycznych i Społecznych, Scena Kameralna Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana, premiera 7 grudnia 2024.
[Fot. Karolina Jóźwiak]