W Pilźnie (Czechy) w dniach 13–20 września trwa 31 edycja międzynarodowego festiwalu teatralnego „Divadlo” („Teatr”). W ciągu ośmiu dni widzowie mogli obejrzeć osiemnaście inscenizacji – z Czech, Litwy, Słowacji, Włoch, Ukrainy oraz z Polski. Oprócz głównego programu organizatorzy zaproponowali program towarzyszący oraz spektakle uliczne.
Jak i wcześniej, ważne miejsce w programie zajmują zespoły z Polski. W tym roku to Teatr Wybrzeże z Gdańska oraz Teatr Łaźnia Nowa (Kraków) i Nowy Teatr (Warszawa). Wybrzeże zaprezentowało „Trojanki” w reżyserii Jana Klaty, a Łaźnia i Nowy koprodukcję „Powrót do Reims” w reżyserii Katarzyny Kalwat. Obydwie inscenizacje spotkały się z ogromnym zainteresowaniem. Niestety, podczas pokazu „Trojanek” wydarzył się wypadek i widzowie nie obejrzeli drugiej części. Jednak zaproszeni zagraniczni krytycy byli pod tak wielkim wrażeniem, że zgodzili się powiedzieć kilka słów o spektaklu:
Prof. Nadeżda Lindowska (Słowacja): „Urzekło mnie wszystko: scenografia, gra aktorska, światło i – oczywiście – reżyseria. Widz już od pierwszych chwil spektaklu zostaje wciągnięty w akcję i nie może pozostać obojętny”.
Georg Dox (Austria): „Przekonała mnie adaptacja(łac. adaptare = przystosowywać), przystosowanie utworu li... More klasycznego utworu – bardzo przemyślana, dostosowana do współczesnych realiów. Klata, podążając śladem Eurypidesa, opowiada o konsekwencjach wojny, o tym, co znaczy nie tylko dla mężczyzn, ale także dla kobiet. Zwycięstwo to nie koniec, ale ciąg dalszy ludzkich cierpień. Uwagę przykuwa scenografia: piasek, spopielone ludzka ciała… Świetni aktorzy, szczególnie kobiety. Jestem z Wiednia i kiedyś też mieliśmy takich aktorów, ale po przyjściu do Burgtheater Martina Kušeja to się zmieniło. Myślę, że zespół Teatru Wybrzeże śmiało można zaliczyć do najlepszych w Europie”.
Boris Tuch (Estonia): „Ta inscenizacja jest przede wszystkim opowieścią o przemocy, o żądzy krwi, o niemożliwości zatrzymania się… Klata wyraźnie pokazuje, że będąc zwycięzcą chce się działać dalej, burzyć ten świat, ponieważ nie ma pewności, że zwycięstwo będzie trwało wiecznie. Reżyser sugestywnie ukazuje sytuację ofiary. Jeśli wcześniej wszyscy byli razem i tworzyli wspólnotę, to zniewoleni tracą poczucie solidarności. Każdy zaczyna myśleć wyłącznie o sobie, własne interesy zaczynają dominować. Niezwykle mocny przekaz”.
„Powrót do Reims” został pokazany następnego dnia i też odniósł sukces. Po spektaklu odbyła się spotkanie z udziałem aktorów o pracy z reżyserką, tworzeniu obsady, scenariuszu oraz koncepcji reżyserskiej. Jeden z widzów zaznaczył: „Po obejrzeniu tej inscenizacji uświadomiłem sobie dwie rzeczy. Po pierwsze, jak śmiały i odważny jest teatr polski w podejmowaniu ostrych tematów. Dla czeskiego teatru jest to doskonały przykład. A po drugie, jaka ogromna różnica istnieje pomiędzy czeskim a polskim aktorstwem. Zachwyca mnie swoboda polskich aktorów, umiejętność wygrania najdrobniejszych szczegółów i niuansów”.
Pilzno, 19.09.2023