Japoński pisarz Kenzaburo Oë (1935-2023), noblista (1994), aktywista antynuklearny nie żyje. Zmarł 3 marca w Tokio.
Uważany był za czołowego przedstawiciela pokolenia dzieci generacji wojennej, zarażonego wojną – stąd silne akcenty pacyfistyczne w jego twórczości. Przepojona była osobistym nieszczęściem, które pisarz głeboko przeżywał jako ojciec dziecka dotkniętego nieuleczalną chorobą. Poświęcił tej skomplikowanej tragedii i sytuacji psychicznej kilka utworów, spośród których światowy rozgłos zyskał znana także w Polsce, dwukrotnie tłumaczona „Sprawa osobista” (1964, przekład z angielskiego,Zofia Uhrynowska-Hanasz, 2005, i z oryginału japońskiego pt. „Osobiste doświadczenie”, tłum. Dariusz Latoś, 2022), powieść obyczajowa o odpowiedzialności jednostki.
Jej bohaterem jest młody mężczyzna, nazywany przez kolegów Ptakiem, obsesyjnie lękający się odpowiedzialności. Kiedy zostaje ojcem upośledzonego dziecka – lekarz stawia diagnozę, że narodzona rzecz (tak nazywa dziecko) cierpi na przepuklinę mózgową i wkrótce umrze – wpada w panikę. Usiłuje uciec od rzeczywistości, sięga po alkohol, zatrzymuje się u Himiko, dawnej przyjaciółki z lat studiów, z którą odbywa ekscytujące seanse erotyczne. Owdowiała Himiko (jej mąż popełnił samobójstwo) opiekuje się czule rozbitkiem, podtrzymuje na duchu, ale i sama dostrzega w nim podporę. Roznieca w Ptaku tęsknotę za wyśnioną podróżą po Afryce. Przychodzi to łatwo, zwłaszcza że mężczyzna traktuje swoje małżeństwo i ojcostwo niczym klatkę, która na zawsze uwięzi go, uniemożliwiając ziszczenie marzeń. Ptak postanawia doprowadzić do śmierci dziecka. Tymczasem pojawia się skacowany na wykładzie i traci pracę. Nie doczekawszy się zgonu dziecka (wytrzymałość noworodka przechodzi oczekiwania lekarzy) za radą Himiko odbiera je ze szpitala i oddaje w ręce lekarza, gotowego przeprowadzić eutanazję. W ostatniej jednak chwili rezygnuje z tego zamiaru. Dziecko zostaje uratowane, co więcej, pierwsza diagnoza lekarska nie potwierdza się i po szczęśliwie przeprowadzonej operacji istnieje nadzieja na jego ozdrowienie. Ptak odzyskuje szacunek najbliższych, przede wszystkim jednak sam wymija pułapkę zła. Powieść kończy więc moralne przesłanie, wiara w możliwość wyboru słusznej drogi. Dopiero teraz bohater zdaje egzamin dojrzałości. To właśnie ta powieść utorowała pisarzowi drogę do Nagrody Nobla.
(tm)
[Fot. wikimedia/facebook]