29 października – 11 grudnia 2022
Muzeum Karykatury
Wystawa przypomina jednego z najważniejszych twórców powojennej sztuki polskiej. W setną rocznicę urodzin Józefa Szajny Muzeum Karykatury organizuje jedyną tak szeroką warszawską prezentację jego twórczości.
Wystawa „Szajna: Mierzę celniej, bo na pudła nie mam czasu” z jednej strony wprowadzi w biografię Artysty, z drugiej pokaże mniej znane prace z jego archiwum, w tym mało znaną twórczość satyryczną – choćby zaskakujący cykl Gęby – maski. Satyra i groteska to język artystyczny Józefa Szajny – dlatego Muzeum Karykatury proponuje spotkanie z jego sztuką. Na przykładzie figur, asamblaży, rysunków, fotografii teatralnych wystawa przybliża Szajnowski świat wyobraźni. Część wystawy poświęcona jest teatralnym pracom Artysty. Działania teatralne Szajny cechowała silna ekspresja wizualna i nowatorskie rozwiązania formalne. „Uprawiam teatr, w którym słowo staje się obrazem, a obraz słowem” – mówił. Najważniejsze przedstawiania Szajny przypomną zdjęcia mistrzów teatralnej fotografii, Wojciecha Plewińskiego i Stefana Okołowicza. Człowiek był zawsze w centrum zainteresowań Józefa Szajny. Jego twórczość, naznaczona doświadczeniem Auschwitz, to ciągłe próby zrozumienia ludzkiej natury. Reminiscencje wojenne, wyobrażenia śmietnika cywilizacji i dialog(gr. dialogos = rozmowa), 1. podstawowa forma wypowiedzi w d... More z tradycją artystyczną definiowały jego estetykę: „Wszystko w mojej sztuce jest zrodzone ze mnie – mówił – z tego, co przeżyłem, ale i z tego, co zrozumiałem, przemyślałem. […] Człowiek zmienia się, a w zbiorowości staje się coraz bardziej szary. Ja sam nie jestem tą samą postacią, co przed ćwierć wiekiem. […] Nie chcę, aby życie przelatywało obok mnie. Mierzę celniej, bo na pudła nie mam czasu. Wyreżyserowałem w życiu i siebie, własną sztukę i teatr […]”. Działania artystyczne Szajny skupione były na ciele i materii. Poprzez swoją spotęgowaną zmysłowość odwoływały się do intelektu i wrażliwości odbiorców. Wystawa prezentuje Szajnowskie wariacje na temat postaci ludzkiej i twarzy. Antyestetyka Szajny służyła przekazywaniu treści natury etycznej. Poprzez swoją twórczość zadawał pytania o człowieczeństwo, ostrzegał przed zawsze możliwą katastrofą wojny, oskarżał totalitaryzmy, atakował współczesny konsumpcjonizm i karierowiczostwo. Sztuka ta jest aktualna także dzisiaj, bo wciąż – jak mówił artysta – „człowiek zaniedbuje siebie”…