Yorick nr 41 (styczeń 2015)

Z Andrzejem Sewerynem, laureatem Nagrody im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya dyrektorem naczelnym Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfmana w Warszawie rozmawia Tomasz Miłkowski

Fotele na dużej sali Teatru Polskiego drzemią w pokrowcach. Kiedy zostaną zdjęte i na dużej scenie znowu teatr będzie grać?*

Lada chwila, już 13 grudnia dajemy Szkołę żon.

Czyli remont ma się ku końcowi?

To jest czwarty rok remontu. Ten remont w tej chwili dotyczy wreszcie urządzeń świetlnych. Jak mawiał Krzysztof Jasiński podczas prób Zemsty: o, te reflektory miałem 40 lat temu! Poza tym udoskonalane są wyciągi, które pamiętają początki teatru, czyli czasy Arnolda Szyfmana.

Dowiedz się więcej »Przymierze z widzami

Alicja Müller o Festiwalu Boska Komedia specjalnie dla „Yoricka”:

„Kiedy przyjdą podpalić dom, ten, w którym mieszkasz…” – ten cytat z Broniewskiego Bartosz Szydłowski, dyrektor artystyczny Festiwalu Boska Komedia, uczynił mottem tegorocznej edycji największego święta teatralnego w Polsce. Jeśli spojrzeć na pęczniejące od zerwania Do Damaszku szaleństwo tych, którym obce są idee sztuki jako przestrzeni wolności i tolerancji, cytowany fragment zagrzewającego (w obliczu wrześniowej inwazji) do boju wiersza, okaże się wyjątkowo trafiony, a co więcej – nad wyraz dotkliwy.

Dowiedz się więcej »Boscy zwycięzcy i niebosko pominięci

Bromba w sieci – Warszawa, Teatr 6. piętro. Powiem od razu. Brombie czas służy. Wciąż aktywna, wciąż małolata. Niezmiennie ciekawska, życzliwa, kochana. Blisko i do babci, i do wnuka. Co tam zresztą gadać. Nasze wspaniałe Brombaliństwo chwyta za serce, za uśmiech, za myśl. Po prostu Bromba i kropka. Może akurat tutaj nie kropka, lecz internet. Wszystko wymyślił, opisał, zainscenizował Maciej Wojtyszko. Dla mnie bomba. Żadnej ściemy. Cała historia rozgrywa się nie dość, że w teatrze, to jeszcze w wirtualnych labiryntach.

Dowiedz się więcej »Dla mnie Bromba!

O przedstawieniu „Wszyscy moi synowie” Arthura Millera w reżyserii Wawrzyńca Kostrzewskiego w Teatrze Dramatycznym w Warszawie (Scena na Woli) pisze Marzena Dobosz:

Wawrzyniec Kostrzewski przypomniał sztukę Arthura Millera, która święciła tryumfy w latach powojennych, a ostatnio gościła na naszych scenach ponad czterdzieści lat temu. W odświeżającym przekładzie Jacka Poniedziałka i we współczesnym ujęciu Kostrzewskiego Wszyscy moi synowie to przede wszystkim tragedia rodzinna, wstrząsająca opowieść o odpowiedzialności za los najbliższych – niezależnie od czasu i miejsca.

Dowiedz się więcej »Będziemy na niego czekać…

Z Rafałem Podrazą, dziennikarzem, badaczem losów rodziny Kossaków o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej rozmawia Zuzanna Talar

Na podstawie pana książki „Wojnę szatan spłodził” w Teatrze Polskim w Warszawie powstaje spektakl o Marii Pawlikowskiej–Jasnorzewskiej w reżyserii Waldemara Śmigasiewicza – „Lilka. Cud miłości”. Przedstawienie jest studium dziennika, który – z tego, co wiem – poetka chciała zachować dla siebie. Pan wbrew jej woli zdecydował się go wydać. Dlaczego?

Dziennik Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej to przede wszystkim zapis jej umierania. Niezwykle cielesne, dramatycznie, ludzkie. Poetka umierała w wielkim cierpieniu, na raka szyjki macicy. Na wydanie tych intymnych zapisków wpierw nie zgodził się jej mąż, a potem siostra – Magdalena Samozwaniec, robili to być może dlatego, że poza dokumentowaniem aktu umierania, Pawlikowska-Jasnorzewska ukazała prawdziwe oblicze życia Polaka na emigracji. W dzienniku jest wiele goryczy, wiele zarzutów wobec rządu emigracyjnego, tamtejszych struktur wojskowych. Samozwaniec bała się, że dziennik Marii może obrócić się przeciwko niej. Polska Ludowa bardzo chętnie wykorzystałaby go w walce z legendą Sikorskiego i rządu londyńskiego.

Dowiedz się więcej »Samozwaniec zadbała o PR starszej siostry

O monodramie Jestem swoją własną żoną Adama Patera w Teatrze WARSawy pisze Tomasz Miłkowski:

Monodram Douga Wrighta, nim trafił do Teatru WARSawy, odbył triumfalną drogę po scenach wszystkich kontynentów. Grany był z sukcesem nawet na Tasmanii, wszędzie zbierając świetne recenzje i nagrody. Już w rok po broadwayowskiej premierze został wyróżniony Nagrodą Pulitzera (2004).

Wright sięgnął po historię życia Charlotte von Mahlsdolf, najsławniejszego niemieckiego transwestyty, urodzonego jako Lothar Berfelde (1928-2002), który jako kilkunastolatek odkrył, że w jego męskim ciele kryje się kobieta. Od tego czasu nosił/a się jak kobieta, zmienił/a nazwisko i pozostała przy swoim wyborze wbrew wszelkim przeciwnościom losu. Przetrwała dwa systemy totalitarne. W NRD zasłynęła jako założycielka Muzeum Rzeczy Codziennych, które stało się ośrodkiem skupiającym ludzi wykluczanych ze względu na seksualne preferencje i otwarte poglądy. W muzeum gromadziła pamiątki po świecie, który bezpowrotnie przeminął.

Dowiedz się więcej »Być sobą

Andrzej Seweryn, tegoroczny laureat Nagrody im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya otrzymał ją, jak głosi werdykt, za wybitne kreacje aktorskie na deskach Teatru Polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem ról szekspirowskich. Publikujemy laudację, wygłoszoną przez Tomasza Miłkowskiego podczas uroczystego wręczenia Nagrody laureatowi na Scenie Kameralnej Teatru Polskiego im. Arnolda Szyfman (27 listopada):

Szanowni Państwo,

Nagroda przyznawana jest od roku 1957 przez Klub Krytyki Teatralnej Stowarzyszenia Dziennikarzy/ Polską sekcję Międzynarodowego Stowarzyszenie Krytyków Teatralnych.

(fot. Maciej Głowacki/ Teatr Polski)

Dowiedz się więcej »Andrzej Seweryn: Boy za Szekspira

15 listopada w chorzowskim Teatrze Rozrywki odbyła się premiera musicalu „Niedziela w parku z Georgem” Stephena Sondheima, dzieła zainspirowanego puentylistycznym obrazem Georges’a Seureta „Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte”, w reżyserii Andrzeja Bubienia. Z Dariuszem Miłkowskim, dyrektorem chorzowskiego Teatru Rozrywki, o tym niezwykłym musicalu i nie tylko rozmawia Katarzyna Michalik-Jaworska.

– Zanim przejdę do powodu naszej dzisiejszej rozmowy, muszę zadać pytanie, które mimowolnie ciśnie się na usta – jak to się stało, że został pan dyrektorem teatru w ruinie i wywindował go na poziom jednego z najlepszych teatrów muzycznych w Polsce?

– Nie wiem. Naprawdę. To całkowity przypadek. Zostałem dyrektorem w Chorzowie ku zdumieniu wszystkich, sam także byłem tym zadziwiony – przecież ja wtedy zupełnie nie miałem doświadczenia. W dodatku w teatrze, który praktycznie nie istniał. Jak przyszedłem, to nie było nawet foteli na widowni. Udało się jednak tak pięknie rozkręcić ten teatr, że z czasem stał się on ważnym miejscem na mapie Śląska, zaakceptowanym przez miejscową społeczność. I tak już zostało. To naprawdę przypadek.

Dowiedz się więcej »Mam wyjątkowe szczęście

Nowy spektakl jednoosobowy Bogusława Kierca, którego premiera zwieńczyła tegoroczne Wrocławskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora nosi tytuł To wszystko. Tytuł wieloznaczny, choć niosący zapowiedź zakończenia, ostatniej wypowiedzi. Takie rozumienie mogło się narzucać, po poprzednim jego monodramie Manatki, sugerującym żegnanie się z teatrem i żegnanie się ze światem.

Ale tak jak Manatki okazały się nie tyle zwijaniem, co ich rozwijaniem, początkiem nowego rozdziału w wędrówce artystycznej aktora i poety, tak i tym razem To wszystko to wprawdzie rodzaj sumowania, ale i zmagania się z materiałem poprzednich monodramów, które teraz wypiętrzyły się w nowe formy i znaczenia.

Dowiedz się więcej »To (nie) wszystko

Najtrudniej zaakceptować błoto, w którym brodzą, tytłają się, obrzucają i dzielą aktorzy niemal od początku spektaklu po finał. Bo błoto to także łup, łapówka, kawałek tortu, coś, co można sobie przywłaszczyć albo za pomocą czego obłaskawić mocniejszego. Dlaczego taka dosłowność? Czy reżyser nie ufał publiczności, która nie ujrzawszy na scenie błota, nie uwierzyłaby, że błoto wciska się wszędzie, że zagraża każdemu, wsysa i już nie opuszcza. Że zagraża także widzom z pierwszego rzędu, którym, uprzejma pani z obsługi teatru rozdaje jednorazowe płaszcze przeciwdeszczowe, które mają chronić widzów przed bryzgami błota.

Kiedy Horodniczy (wielka rola Krzysztofa Stelmaszyka) pod koniec spektaklu nabiera pełną garść błota, które zalewa pół sceny, i przymierza się, aby błotną kulę rzucić w stronę publiczności, nastaje chwila grozy. Horodniczy jednak zmienia zamiar, a błotne ukamienowanie dotknie Dobczyńskiego (Modest Ruciński) i Bobczyńskiego (Łukasz Simlat). Obnażeni i bezbronni, ostatni sprawiedliwi w Sodomie, poniosą karę za korupcyjną katastrofę. Wszak to przez nich, bo przybiegli z wiadomością, że przybył już do miasteczka rewizor, oszuści nad oszustami zostali wystrychnięci na dudka, ośmieszeni i złupieni. I to przez kogo? Jakiegoś nieopierzonego młokosa Chlestakowa (Eryk Kulm), który w mig wykorzystał sytuację z biegłością kutego na cztery nogi łotra. Sceny samosądu próżno u Gogola szukać, ale nieuchronnie wynika z przebiegu scenicznych wypadków – może dlatego Koladzie potrzebne było błoto, aby poniżenie Bobczyńskiego i Dobczyńskiego tak wyraziście pokazać.

Dowiedz się więcej »Kolada-fest: Rewizor albo Metoda błotna

O książce Tomasza Kubikowskiego Teatralne doświadczenie Wilhelma Meistra pisze Jagoda Opalińska:

Teatralne doświadczenie Wilhelma Meistra – autor Tomasz Kubikowski, wyd. A.T. 2014. Lektura wyjątkowo gęsta. Ba, zazdrosna o równolegle czytane tytuły. Gdybyśmy chcieli połknąć tekst jednym haustem, należałoby się zaszyć w bibliotecznym azylu. Ale proszę o spokój. Książka Kubikowskiego daje też czytelnikowi możliwość niespiesznych lekturowych etapów. Krok po kroku drobiazgowej analizy. Obraz po obrazie eseistycznej peregrynacji. Wielowątkowy szlak tropem Dichtung und Warcheit, czyli wedle topografii zmyślenia i prawdy.

Dowiedz się więcej »Goethe jako temat

„Ofiara” w reż. Adama Sajnuka w Teatrze WARSawy w Warszawie.Pisze Tomasz Miłkowski w Stolicy.

Pełen narastającego napięcia spektakl „Ofiara” według Saula Bellowa w reżyserii Adama Sajnuka rozpoczyna się od spotkania dawnych kolegów – nowojorskiego dziennikarza Asy Leventhala (Grzegorz Małecki) i bezrobotnego włóczęgi Kirby ego Allbee’ego (Adam Sajnuk). Kiedyś to Albee próbował pomóc Leventhalowi w uzyskaniu posady, ale dzisiaj stoczył się na dno, a winą za ten stan rzeczy obarcza właśnie jego, a przy okazji wszystkich Żydów. Narosłe od wieków wzajemne uprzedzenia, rasowe i społeczne (syty nie zrozumie głodnego), gwałtownie eksplodują.

Dowiedz się więcej »Prześladowca i ofiara