C

CENZURA W TEATRZE

poddawanie rewizji przygotowywanych widowisk pod kątem określonych oczekiwań ideologicznych, religijnych bądź politycznych. C.w.t. nie zawsze przybierała kształt instytucjonalny (oficjalni cenzorzy zatwierdzający spektakl, odpowiednie urzędy, aparat…

CHARAKTER

gr. charakter = wizerunek), postać literacka o wyraźnie indywidualnych rysach, w przeciwieństwie do (por.:) typu. Ch. cechuje bogata osobowość; jego działania są umotywowane psychologicznie lub/także społecznie, kieruje się głęboko zakorzenionymi…

CHARAKTERYZACJA

nadawanie twarzy aktora wyglądu zgodnego z założeniami inscenizacyjnymi za pomocą pudru, szminki, a niekiedy środków plastycznych (sztuczny nos, wąsy, bokobrody, peruka itp). Czasem ch. podkreśla przynależność postaci do określonej epoki, czasem…

CHARAKTERYZATOR

pracownik teatru, technik teatralny zajmujący się charakteryzacją aktorów.

CHOREOGRAF

autor układu tanecznego w spektaklu baletowym albo w innego rodzaju widowisku (operze, spektaklu dramatycznym itp.).

CHOREOGRAFIA

(gr. choreia + taniec + grapho = piszę), sztuka tworzenia układów tanecznych; także zapis tych układów.

CHWYT TEATRALNY

wypróbowany sposób na skupienie uwagi widza na danej sytuacji teatralnej. „Istota chwytu sprowadza się do wyrwania z miejsca spotkania elementu, który skupi powszechną uwagę i jako instrument gry zogniskuje emocję zbiorową na ukonstytuowanej…

CHÓR

(gr. choros, łac. chorus), zespół osób wypowiadających się grupowo w mowie albo śpiewie; tradycja wypowiedzi chóralnych wywodzi się ze starożytnej Grecji, z uroczystości religijnych. Występy ch. zapoczątkowały tragedię i komedię antyczną. Ocenia…

COMEDIE FRANCAISE

Komedia Francuska, najstarsza scena francuska, pełniąca rolę teatru narodowego, utworzona na polecenie Ludwika XIV (1680). Teatr ten jest stowarzyszeniem aktorów, które działa na podstawie statutów i porozumienia z 1804 roku (potwierdzonego dekretem…

COMMEDIA DELL'ARTE

patrz: komedia dell'arte.

CORNEILLE PIERRE

(1606-1684), dramaturg francuski, mistrz tragedii klasycyzmu, początkowo autor komedii (debiut „Mélite”, 1629). Sławę zapewnił sobie tragikomedią „Cyd” (1636), a ugruntował cyklem tragedii o tematyce bohaterskiej z czasów…

CRAIG EDWARD GORDON

właśc. Henry E.G. Godwin Wardell, (1872-1966), angielski reżyser i scenograf, reformator teatru, redaktor pisma "The Mask", autor książki „O sztuce teatru” (1911). Główne inscenizacje C. powstały przed I wojną światową, m.in.…

CRICOT 2

awangardowy teatr krakowskich plastyków, zawiązany przez Marię Jaremę i Tadeusza Kantora, kierownika, reżysera, scenografa, autora scenariuszy i swoistego guru sceny (1956-1992). Zespół nawiązywał do międzywojennego Teatru Artystów Cricot, który…

CYRK

(łac. circus = koło, krag), nowożytny cyrk, nawiązujący do starożytnych tradycji, ukształtował się pod koniec XVIII w. w Anglii; sztuka cyrkowa, należąca do sztuk widowiskowych, polega na demonstrowaniu umiejętności fizycznych, poddanych określonej…

CYRK OLIMPIJSKI

cyrk Franconich w Paryżu (1805-1843) przeznaczony dla 4 tysięcy widzów. Scena stanowiła połączenie sceny włoskiej z areną, co umożliwiało wystawianie oprócz widowisk cyrkowych także dram pantomimicznych; główną atrakcję tych dram stanowiły niezwykłe…

CZARNA KOMEDIA

odmiana komedii współczesnej, której komizm polega na wykorzystaniu elementów horroru, okrucieństwa, czyli atrybutów czarnego humoru, zwykle idących w parze z groteskowym ujęciem, np. „Lekcja” (1951) Eugėne'a Ionesco,…

CZARNY CHARAKTER

bohater negatywny; postać charakterystyczna dla utworów należących do kultury masowej, filmów gangsterskich, westernów, powieści kryminalnych, a także popularnej dramaturgii operującej kontrastowo i emblematycznie traktowanymi bohaterami, np. Milady…

CZAS TEATRALNY

podstawowa kategoria sztuki widowiskowej (obok przestrzeni). Szczególną cechą widowiska jest jego naoczność i upływ czasu, zazwyczaj niezgodny z fizycznym odcinkiem czasu; widowisko ukazuje zazwyczaj znacznie dłuższy wycinek niż upływ czasu…

CZECHOW ANTON

(1860-1904), wybitny prozaik i dramaturg rosyjski. Pochodził z ubogiej rodziny (jego dziad był chłopem pańszczyźnianym). Cz. zajmował się literaturą z konieczności, powodowany kłopotami finansowymi, a pierwsze swoje utwory sygnował pseudonimami…

CZWARTA ŚCIANA W TEATRZE

wyobrażona "czwarta ściana" przestrzeni scenicznej, zabudowanej z pozostałych trzech stron. Koncepcja wypracowana w teatrze naturalistycznym (patrz:) Antoine'a, w którym chodziło o stworzenie złudzenia rzeczywistości, a styl gry polegał na…