H

HORYZONT PANORAMICZNY

silnie naciągnięte białe (czasem szare) płótno zasłaniające tylną ścianę sceny.

HÜBNER ZYGMUNT

(1930-1989), aktor, reżyser, dyrektor teatrów (od 1974 Teatru Powszechnego w Warszawie, a wcześniej m.in. Starego Teatru w Krakowie, 1963-1969). Do najwybitniejszych osiągnięć reżyserskich H. zalicza się inscenizację „Szewców” Stanisława…

I

ILUZJA

(łac. illusio = drwina, złudzenie), 1. cecha charakterystyczna utworów literackich, polegająca na nadaniu światu przedstawionemu znamion realnej rzeczywistości pozaliterackiej; 2. taki sposób przedstawiania rzeczywistości scenicznej, aby naśladowała…

ILUZJONIZM

tendencja inscenizacyjna, polegająca na jak najwierniejszym naśladownictwie natury na scenie.

IMPROWIZACJA

(łac. imrprovisus = nie przewidziany), tworzenie in statu nascendi (= w stanie powstawania), na poczekaniu, na oczach publiczności; i., czyli wygłaszane utwory poetyckie, należały od wieków do umiejętności wędrownych poetów; do tej tradycji…

INSCENIZACJA

(łac in + scaena = scena), wszechstronne opracowanie sceniczne spektaklu, obejmujące wszystkie warstwy przedstawienia - począwszy od adaptacji tekstu, organizacji przestrzeni scenicznej, po zastosowanie światła i muzyki. I. nie jest pojęciem…

INSCENIZATOR

autor inscenizacji, na ogół również reżyser przedstawienia; zdarzają się niekiedy inscenizacje przygotowane przez różnych reżyserów, np. różne realizacje „Krakowiaków i Górali” Wojciecha Bogusławskiego w inscenizacji Leona Schillera,…

INSPICJENT

(łac. inspicions = dozorujący), kierownik spektaklu, czuwający nad jego stroną techniczną; do jego obowiązków należy zwłaszcza zawiadamianie zawczasu aktorów o zbliżającym się wejściu na scenę, zarządzanie zmiany dekoracji, zmiany świateł, efektów…

INSTYTUT AKTORA - TEATR LABORATORIUM

patrz: Teatr Laboratorium.

INTERAKCJA TEATRALNA

(łac. inter + actio = czynność, działanie), wzajemne oddziaływanie aktorów i widzów podczas przedstawienia, wywierające wpływ na jego ostateczny kształt. „Interakcja zachodzi w przypadku oddziaływania ludzi na ludzi” (Antonina…

INTERMEDIUM

(łac. intermedius = środkowy), 1. scena dialogowa, przedstawiana w przerwach misterium lub moralitetu, wnosząca do religijnego widowiska średniowiecznego motywy świeckie - i. dały początek farsie i komedii; 2. wstawka muzyczna lub krótki utwór grany…

INTRYGA

(łac. intrico = zaplatuję), działania postaci (jednej lub kilku), mające na celu skomplikowanie zamierzeń innych postaci w dziele literackim - powieści, dramacie, a także utworze filmowym. I. idzie zazwyczaj w parze ze (por.) zwrotem w akcji, np. i.…

IONESCO EUGÈNE

(1912-94), dramaturg francuski pochodzenia rumuńskiego, stale zamieszkały w Paryżu; jeden z najwybitniejszych dramaturgów współczesnych, którego twórczość również zalicza się do nurtu teatru absurdu. W sztukach I. manifestuje się absurd ludzkiej…

IRONIA TRAGICZNA

splot wydarzeń nieuchronnie prowadzących do katastrofy, niezależnie od woli bohatera; kategoria estetyczna charakterystyczna dla tragedii antycznej, teoretycznie opisana w epoce nowożytnej. Sprzeczność między wiedzą i dążeniami bohatera a siłami…

IRZYKOWSKI KAROL

(1973-1944), krytyk literacki i pisarz, m.in. autor powieści „Pałuba” (1903), a wraz z Henrykiem Mohortem dramatu „Dobrodziej złodziei” (wyst. 1906). Krytykę traktował jako równorzędną część twórczości literackiej. Przez cale…

ITI

Międzynarodowy Instytut Teatralny (International Theatre Institute), organizacja afiliowana przy UNESCO (1947) z siedzibą w Paryżu, powołana w celu stwarzania warunków do międzynarodowej współpracy teatralnej. ITI patronuje festiwalom (por.) Teatru…

J

JARACZ STEFAN

(1883-1945), wybitny polski aktor; debiutował w 1904 w krakowskim Teatrze Ludowym. Od 1911 związany z Warszawą; przez pewien czas współpracownik Juliusza Osterwy w jego Reducie. Swoje największe kreacje stworzył w repertuarze klasycznym, w sztukach…

Ć

ĆWIKLIŃSKA MIECZYSŁAWA

(1880-1972), aktorka czynna zawodowo do końca życia, uważana za mistrzynię komedii. Debiutowała w 1900; w okresie międzywojennym zagrała wiele ról w komediach filmowych. Po wojnie - początkowo w Krakowie, a od 1949 w Warszawie, gdzie związała się z…