Term Category: Osoba

Albee Edward Franklin

(1928-2016), dramaturg amerykański. Debiutował jednoaktówką Opowiadanie o ZOO (1959). Międzynarodową sławę zyskał sztuką Kto się boi Wirginii Woolf (1962). Pisał dramaty, w których krytykował amerykański styl życia, m.in.: Maleńka Alicja (1964), Chwiejna równowaga (1966 – nagroda Pulitzera), Wszystko w ogrodzieCzytaj dalej

Dejmek Kazimierz

(1924-2002), reżyser teatralny i dyrektor teatrów, m.in. Nowego w Łodzi, Narodowego i Polskiego w Warszawie; debiutował jako aktor rolą Jaśka w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (1945); autor głośnych spektakli, które stanowiły swoistą zapowiedź przełomu politycznego w latach 50., m.in. Łaźni MajakowskiegoCzytaj dalej

Daszewski Władysław

(1902-1971), scenograf, bliski współpracownik Leona Schillera, współtwórca jego sukcesów jako inscenizatora Krakowiaków i Górali Wojciecha Bogusławskiego, Burzy Szekspira. Przez wiele lat związany z Teatrem Narodowym, gdzie zrealizował scenografię do m.in. Kordiana i Fantazego Juliusza Słowackiego. Opracował także kilka spektakli wCzytaj dalej

Ćwiklińska Mieczysława

(1880-1972), aktorka czynna zawodowo do końca życia, uważana za mistrzynię komedii. Debiutowała w 1900; w okresie międzywojennym zagrała wiele ról w komediach filmowych. Po wojnie – początkowo w Krakowie, a od 1949 w Warszawie, gdzie związała się z Teatrem Polskim.Czytaj dalej

Czechow Anton

(1860-1904), prozaik i dramaturg rosyjski. Pochodził z ubogiej rodziny (jego dziad był chłopem pańszczyźnianym). Cz. zajmował się literaturą z konieczności, powodowany kłopotami finansowymi, a pierwsze swoje utwory sygnował pseudonimami (m.in. Alosza Czechonte). W humoreskach i opowiadaniach satyrycznych nawiązywał do tradycjiCzytaj dalej

Craig Edward Gordon

właśc. Henry E.G. Godwin Wardell, (1872-1966), angielski reżyser i scenograf, reformator teatru, redaktor pisma „The Mask”, autor książki „O sztuce teatru” (1911). Główne inscenizacje C. powstały przed I wojną światową, m.in. „Wiele hałasu o nic” Szekspira (Londyn), „Wenecja ocalona” OtwayaCzytaj dalej

Corneille Pierre

(1606-1684), dramaturg francuski, mistrz tragedii klasycyzmu, początkowo autor komedii (debiut „Mélite”, 1629). Sławę zapewnił sobie tragikomedią „Cyd” (1636), a ugruntował cyklem tragedii o tematyce bohaterskiej z czasów rzymskich, m.in „Horacjusz”, (1640), „Cynna”, (1640), „Polyeukt”, (1643); także autor traktatów i rozprawCzytaj dalej

Calderon de la Barca Pedro

(1600-1681), najwybitniejszy obok Lopego de Vegi przedstawiciel dramaturgii hiszpańskiej złotego wieku. Pochodził z rodziny drobnoszlacheckiej. Starannie wykształcony (ukończył teologię na uniwersytecie w Salamance), rozpoczął karierę literacką od udziału w konkursach poetyckich. Po zakończeniu służby wojskowej C. stał się nadwornym dramaturgiemCzytaj dalej

Bryll Ernest

(ur. 1935 w Warszawie), poeta, dramaturg, prozaik, scenarzysta i tłumacz. Jeden z głównych przedstawicieli (obok Stanisława Grochowiaka) pokolenia „Współczesności” (pracował w tym piśmie po ukończeniu filologii polskiej na UW). Przez wiele lat był kierownikiem literackim Teatru Polskiego w Warszawie –Czytaj dalej

Brook Peter

(ur. 1925), wybitny angielski reżyser teatralny, inscenizator dzieł Szekspira („Król Lear”, 1962, „Sen nocy letniej”, 1965), inspirowany analizami polskiego krytyka Jana Kotta („Szekspir współczesny”, 1965), a także dramaturgią Samuela Becketta; przez pewien czas dyrektor Royal Shakespeare Company. Założyciel w ParyżuCzytaj dalej

Brecht Bertolt

(1898-1956) niemiecki poeta, prozaik, dramaturg i inscenizator. Debiutował ekspresjonistycznym dramatem „Baal” (1923, utwór powstały 1918). Reformator teatru, współpracownik wybitnych inscenizatorów: Maxa Reinhardta i Erwina Piscatora. Po dojściu Hitlera do władzy przebywał na emigracji, m.in. w ZSRR, a potem w USA,Czytaj dalej

Bond Edward

(ur. 1935), dramaturg i scenarzysta angielski; wg jego scenariusza Michelangelo Antonioni nakręcił słynny film „Powiększenie”. Premierom pierwszych sztuk Bonda towarzyszyły skandale spowodowane ich wyjątkowo bezkompromisowym okrucieństwem – niektóre były nawet zdejmowane z tego powodu z afisza, np. „Ocaleni”. Drastyczność wCzytaj dalej

Bohomolec Franciszek

(1720-1784), profesor retoryki w kolegiach jezuickich w Wilnie i Warszawie, redaktor (zob.:) „Monitora”, a po kasacie zakonu jezuitów zarządca Drukarni Nadwornej, bywalec obiadów czwartkowych. Zasłynął jako pierwszy utalentowany komediopisarz polski, zrazu autor sztuk dla teatrów szkolnych (por.: komedie konwiktowe), aCzytaj dalej

Bogusławski Wojciech

(1757-1829), aktor, reżyser, dramatopisarz, trzykrotny dyrektor Teatru Narodowego (1783-85, 1790-94, 1799-1814), za życia nazwany polskim Molierem, później określany mianem ojca sceny narodowej. B. stworzył zręby (zob.:) repertuaru, przyswoił literaturze polskiej jako tłumacz wiele dzieł klasyki europejskiej, rozwinął szkolnictwo aktorskie (autorCzytaj dalej

Bliziński Józef

(1827-1893), komediopisarz, a także tłumacz; nawiązywał do dorobku Aleksandra Fredry. Wprowadził do swoich sztuk elementy charakterystyczne dla konwencji naturalistycznej, m.in. w „Panu Damazym” (1877), uważanym za dramat prekursorski wobec (por.:) Moralności pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej. Bliziński uchodzi za najwybitniejszego komediopisarzaCzytaj dalej

Bielawski Józef

(1739-1809), fligel-adiutant, a następnie generał-adiutant buławy wielkiej litewskiej, autor komedii i poeta. Laureat konkursu rozpisanego przez Stanisława Augusta na komedię inaugurującą działalność sceny polskiej Teatru Narodowego (otrzymał 200 dukatów). Była to komedia „Natręci”, wystawiona 19 listopada 1765, o której autorzeCzytaj dalej

Białoszewski Miron

(1922-83), polski poeta, prozaik, a także tłumacz i autor krótkich sztuk; początkowo pracował jako reporter w prasie codziennej. Twórca eksperymentalnego (por.:) Teatru na Tarczyńskiej (1955), w którym wystawiane teksty („Teatr Osobny”, 1973) były prowokacją wobec obowiązującego modelu literatury socrealistycznej. DoCzytaj dalej

Bernhardt Sarah

właśc. Henriette Rosine Bernard (1844-1923), aktorka francuska o międzynarodowej sławie. Nazywano ją „boską Sarą”. Debiutowała na deskach Komedii Francuskiej (1862); była założycielką teatru swego imienia w Paryżu (1899). Do mistrzowskich ról B. zalicza się Fedrę, Damę Kameliową i Hamleta. ZCzytaj dalej

Bergman Ingmar

(1918-2007), szwedzki reżyser i scenarzysta filmowy, wielokrotny dyrektor teatrów, m.in. Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie, scenarzysta filmowy; debiutował Makbetem Szekspira w teatrze prowincjonalnym (1944). Jako scenarzysta skupił uwagę na ukazaniu psychiki swych bohaterów, bacznie obserwując związki między ludźmi (dało mistrzowskieCzytaj dalej

Beckett Samuel

(1906-1989), prozaik i dramaturg irlandzki, piszący po francusku i angielsku, od 1938 we Francji; laureat Nagrody Nobla (1969). Debiutował jako prozaik, jednak powieści Murphy (1938) i Molloy (1951) nie zyskały powodzenia. Dopiero premiera Czekając na Godota (1953) zwróciła uwagę naCzytaj dalej