Teatr Nowy


Teatr nie istnieje od roku 2007 – zakończył działalność wraz z przejściem na emeryturę jego dyrektora Adama Hanuszkiewicza.

 

 

Teatr utworzony po wojnie jako spółdzielnia aktorów i pracowników teatralnych pod kierunkiem Juliana Tuwima w 1947 – otwarty Weselem Figara. Upaństwowiony (1949) i kilkakrotnie przekształcany, m.in. w Operetkę i Teatr Ludowy, w roku 1974 powrócił do pierwotnej nazwy za dyrekcji Mariusza Dmochowskiego. Teatr przez dziesięciolecia należał do pejzażu teatralnego stolicy, nigdy jednak nie wysuwając się do czołówki teatralnej – najbliżej poszukiwania nowego znaczącego miejsca był w latach dyrekcji Bohdana Cybulskiego (1982-89), który wsławił się kilkoma niebanalnymi realizacjami (Akt(łac. actus = czyn) część dramatu, będąca względnie s... przerywany Tadeusza Różewicza, 1974, Mroki Bogusława Schaeffera, 1983, Kordian Juliusza Słowackiego, 1986).

Nadzieję na ożywienie teatru przyniosła nominacja Adama Hanuszkiewicza na jego dyrektora w roku 1989, którą uznano za rodzaj zadośćuczynienia po odwołaniu go z dyrekcji Teatru Narodowego w stanie wojennym. Przyjęty początkowo życzliwie (chwalony spektakl wspomnieniowy Nad wodą wielką i czystą z premierą w sylwestra, 31 grudnia 1989 z udziałem m.in. Ireny Kwiatkowskiej i Andrzeja Szczepkowskiego), wkrótce stał się dyżurnym obiektem ataku. Artysta niepokorny, skłonny do prowokowania i zaskakiwania, nie stroniący od mocnych środków, zawsze wrażliwy na nowości na rynku sztuki, usiłował jak u progu swej dyrekcji w Teatrze Narodowym znaleźć wspólny język z młodym odbiorcą – tym razem jednak z umiarkowanym rezultatem). W swoich wyborach repertuarowych Hanuszkiewicz często wracał do sprawdzonych własnych inscenizacji (Kordian, 2002, Wesele, 1990) lub wypróbowanych metod adaptacji klasyki (Zapolska, Norwid, Prus). Próbował pozostać wierny swemu przywiązaniu do repertuaru romantycznego, ale nie potrafił wydobyć z niego tonów, które przemówiłyby do wyobraźni nowej widowni – nawet inscenizacja Romea i Julii Szekspira (1997), przypominająca adaptacje filmowe, modelowane na konflikt zwalczających się gangów, nie przekonała.

Mimo wielu niepowodzeń Teatr Nowy kierowany przez Adama Hanuszkiewicza odnosił także spektakularne sukcesy – należały do nich pełne urody spektakle plenerowe, realizowane w Teatrze na Wyspie w Łazienkach, zarówno inscenizacje repertuaru klasycznego (Cyd, 1991, Komedia pasterska, 1991) jak i widowiska muzyczno-poetyckie (Stronami deszcz, stronami pogoda do wierszy Jarosława Iwaszkiewicza, 1993). Zwracały uwagę osiągnięcia aktorskie Hanuszkiewicza na deskach Teatru Nowego, a wśród nich tytułowa rola w Ojcu Augusta Strindberga (2001).

Teatr Nowy Hanuszkiewicza otwierał się na propozycje młodych artystów, m.in. tutaj znalazł oparcie festiwal DRAMA(gr. drama = czynność, akcja), nazwa używana w I połowie..., poświęcony prezentacji najnowszych sztuk polskich autorów, firmowany przez Stowarzyszenie DRAMA Andrzeja Pawłowskiego.

W ostatniej fazie działalności, kiedy teatr utracił scenę główną na skutek przejęcia budynku przez właścicieli – Nowy prowadził działalność klubowo-teatralną na pozostałej do jego dyspozycji małej scenie. Odbywały się tu spotkania z poezją i poetami. Część zespołu znalazła wówczas możliwości pracy na utworzonej nowej scenie teatralnej w Fabryce Trzciny (porównaj: Teatr Nowy Praga).